Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Düzenlemesinde Yeni Yasal Gelişmeler

Bilindiği üzere, 01.06.2023 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı ile 2 yılın altındaki cezalarda uygulanan “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” (HAGB) düzenlemesi iptal edilmişti. Kararda, mevcut uygulamanın mağduriyetleri yeterince gidermediği ve faillerin cezadan muaf tutulduğu yönünde dikkat çekilmişti.

Gözler, iptal kararına uygun olarak yapılacak yeni yasal düzenlemeye çevrildi. Adalet Bakanlığı da yasa çerçevesi üzerinde çalışmalarını tamamladı.

Eski Düzenleme

Daha önce yürürlükte olan kanun hükmü şöyleydi:

“(12) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir. İtiraz mercii, karar ve hükmü inceler; usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılık tespit ettiği takdirde, gerekçesini göstererek karar ve hükmü kaldırır ve gereğinin yapılması için dosyayı mahkemesine gönderir.”

Yeni Düzenleme

Yeni düzenleme ile kanun hükmü şu şekilde değiştirilecek:

“(12) 272’nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararlar hakkında 286’ncı madde hükümleri uygulanır. 272’nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, HAGB kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi halinde temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.”

İstinaf Hakkı Tanınacak

• HAGB kararı beraat niteliği taşımıyor, sanığın temyiz hakkı bulunmuyor ve istinaf yoluna başvurulamıyordu.
• Yeni düzenlemede, sanıklara istinafa başvurabilme hakkı tanınacak. Böylece beraat yolu açılabilecek ve hak kaybı yaşanmayacak.

Mahkemeler, mevcut delil durumuna göre uygun şartları taşıyan sanıklar için HAGB kararı verebiliyor. Bu kapsamda:

• 2 yıldan az süreli hapis ve adli para cezaları uygulanmıyor.
• Ceza 5 yıl süreyle askıya alınıyor.
• Sanık bu süre zarfında yeni bir suç işlemezse mahkumiyet hükmü ortadan kalkıyor.

Yeni düzenlemede ise tüm hukuki yollar tüketildiğinde mahkumiyet şartları oluşuyorsa hüküm ertelenebilecek.

Beklenen Etkiler

• Geçmişte HAGB kararları, kanun yolu denetimine kapalıydı.
• İlk derece mahkemesi hakimleri, HAGB kararının mahkumiyet olmaması nedeniyle dosyayı üstünkörü yargılayabiliyordu.
• Yeni düzenleme ile bu durumun önüne geçilmesi ve daha adil bir yargılama süreci sağlanması bekleniyor.