Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davaları

Bir taşınmaz veya taşınır mal üzerinde birden fazla kişinin paydaş olması, zaman zaman uyuşmazlıklara yol açabilir. Paydaşlardan biri, malın birlikte kullanılmasından rahatsız olduğunda veya ortaklığın devamını istemediğinde “ortaklığın giderilmesi davası” açabilir. Bu dava, halk arasında “izale-i şuyu davası” olarak da bilinir.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Nedir?

Ortaklığın giderilmesi davası, paylı veya elbirliği mülkiyetine konu mallardaki ortaklığın sona erdirilerek her paydaşa hakkının ayrı ayrı verilmesini sağlayan bir davadır.

Hangi Hallerde Açılır?

• Miras kalan taşınmazlarda mirasçıların anlaşamaması,
• Birden fazla kişinin hisseli taşınmazda satış ya da kullanım konusunda uzlaşamaması,
• Uzun süredir fiilen kullanılmayan ortak malların satılarak paylaşılmasının istenmesi.

Davayı Kimler Açabilir?

Paydaşlardan her biri, diğer paydaşların rızasını almak zorunda olmadan tek başına ortaklığın giderilmesini talep edebilir.

Yetkili Mahkeme Hangisidir?

• Taşınmaz mallarda: Taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.
• Taşınır mallarda: Davalı tarafın yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Ortaklığın Giderilmesi Yöntemleri

1. Aynen Taksim (Paylaşma)

• Mal, fiilen bölünebiliyorsa (örneğin arsa, tarla gibi), mahkeme aynen taksime karar verir.
• Paydaşların hisselerine uygun şekilde sınırlar belirlenir.

2. Satış Yoluyla Giderme

• Malın aynen bölünmesi mümkün değilse (örneğin daire, küçük arsa), mahkeme malın satışına karar verir.
• Satış genellikle açık artırma yoluyla icra dairesinde yapılır.
• Satıştan elde edilen gelir paydaşlar arasında hisseleri oranında paylaştırılır.

Dava Sürecinde Bilinmesi Gerekenler

• Mahkeme, malın bölünebilirliğini tespit için bilirkişi incelemesi yaptırır.
• Paydaşlar kendi aralarında anlaşırsa, mahkeme bu anlaşmaya uygun karar verebilir.
• Ortaklığın giderilmesi davasında zamanaşımı yoktur; paydaşlık sürdüğü sürece her zaman açılabilir.

Sonuç

Ortaklığın giderilmesi davası, özellikle miras kalan mallarda paydaşlar arasında yaşanan anlaşmazlıkların çözümünde en çok başvurulan yollardan biridir. Sürecin doğru yürütülmesi, hem malın değer kaybını önlemek hem de paydaşların haklarını korumak açısından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Ortaklığın giderilmesi davasını kim açabilir?

Paydaşlardan herhangi biri, tek başına bu davayı açabilir. Diğer paydaşların onayı gerekmez.

2. Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer?

Davanın süresi, taşınmazın bölünebilirliği, bilirkişi incelemesi ve satış işlemlerine bağlı olarak değişir. Ortalama 1-2 yıl sürebilmektedir.

3. Dava masraflarını kim öder?

Başlangıçta davayı açan paydaş masrafları yatırır; dava sonunda masraflar paydaşlar arasında hisseleri oranında bölüştürülür.

4. Ortaklık her zaman satışla mı sona erer?

Hayır. Eğer mal fiilen bölünebiliyorsa (örneğin tarla), mahkeme aynen taksime karar verebilir. Bölünemeyen mallar satışa konu edilir.

5. Satış nasıl yapılır?

Satış genellikle icra dairesinde açık artırma usulü ile yapılır. İhale sonucunda elde edilen gelir, paydaşlara hisseleri oranında dağıtılır.