Yeni Sistemde Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kurulması (2026 Güncel Rehber)

Boşanma veya velayet davalarında en hassas konuların başında, çocuğun velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveynle görüştürülmesi veya velayet kararına rağmen çocuğun teslim edilmemesi halleri gelir. Kamuoyunda uzun yıllar boyunca "çocuğun icra yoluyla teslimi" olarak bilinen ve tepki çeken uygulama, 7343 sayılı Kanun ile yapılan köklü değişiklikler sayesinde tamamen tarihe karışmıştır.

Peki, güncel mevzuatta çocuk teslimi nasıl yapılır? Çocuğunu göstermeyen taraf için hangi hukuki yaptırımlar söz konusudur? Bu rehberde, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (AGO) bünyesinde yürütülen yeni çocuk teslimi sürecini tüm detaylarıyla ele aldık.

1. Çocuk Tesliminde İcra Uygulaması Neden Ve Nasıl Kaldırıldı?

Eski uygulamada çocuk teslimi işlemleri İcra İflas Kanunu hükümleri uyarınca icra memurları ve kolluk kuvvetleri eşliğinde yürütülmekteydi. Çocuğun bir "taşınır mal" gibi haciz konusu yapılması, hem çocukta hem de taraflarda ağır psikolojik travmalara yol açmaktaydı.

Yapılan yasal düzenlemelerle icra takibi yoluyla çocuk teslimi usulü tamamen kaldırılmıştır. Artık çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair tüm kararlar, Adalet Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri (AGO) bünyesindeki Çocuk Teslim Merkezleri aracılığıyla yürütülmektedir.

2. Yeni Sistemde Çocuk Teslimi Süreci Nasıl İşler?

Velayet kararına veya geçici tedbir kararına rağmen çocuk teslim edilmiyorsa ya da kişisel ilişki takvimine uyulmuyorsa izlenecek adım adım süreç şu şekildedir:

Başvuru Ve Talebin Alınması

Hak sahibi ebeveyn (çocuğu teslim alması gereken taraf), aile mahkemesi kararını veya ara kararını alarak çocuğun bulunduğu yerdeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne (bulunmayan yerlerde adliye yazı işleri müdürlüğüne) başvurur. Bu başvuru için herhangi bir harç veya masraf alınmaz; tüm giderler devlet tarafından karşılanır.

İletişim Ve Davet (Teslim Emri)

Müdürlük, çocukla kişisel ilişki kurma borcu altında olan (çocuğu yanında bulunduran) ebeveyn ile derhal iletişime geçer. İletişim kanalları vasıtasıyla veya resmi teslim emri tebligatı ile çocukla birlikte kararda belirtilen gün, saat ve adreste hazır bulunması gerektiği bildirilir.

Teslimin Gerçekleştirilmesi

Teslim işlemleri, ebeveynlerin ev kapısında veya gerginlik yaşanabilecek ortamlarda yapılmaz. Bu işlem için özel olarak hazırlanan, çocuk dostu ve kreş formatındaki Çocuk Teslim Merkezlerinde gerçekleştirilir.

Teslim anında icra memuru değil; psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı gibi uzman müdürlük personeli görev yapar. Amacın çocuğu zorla almak değil, ebeveynler arasındaki uyuşmazlığı çocuğa yansıtmadan çözmek olduğu vurgulanır.

3. Çocuğu Göstermemenin Hukuki Ve Cezai Yaptırımları Nelerdir?

Çocuk teslimine veya kişisel ilişki kurulmasına dair kararın gereğini yerine getirmeyen, çocuğu hak sahibi ebeveyne göstermeyen ya da teslim aldıktan sonra zamanında geri getirmeyen taraf hakkında ciddi hukuki ve cezai yaptırımlar öngörülmüştür:

YAPTIRIM VE SONUÇLAR

1. Disiplin Hapsi: Karara uymayan ebeveyne 3 aya kadar disiplin hapsi verilir (İİK m. 341 uyarınca).

2. Velayetin Değiştirilmesi: Kişisel ilişkiyi engelleyen ebeveynin davranışları "velayetin kötüye kullanımı" sayılarak velayet elinden alınabilir.

3. Zor Kullanma: Çocuğun gizlenmesi veya teslim edilmemesi halinde kolluk kuvvetleri marifetiyle teslim sağlanır.

Disiplin Hapsi: Müdürlüğün teslim emrine uymayan veya kişisel ilişkinin kurulmasını engelleyen yükümlü hakkında, hak sahibi ebeveynin şikayeti üzerine Aile Mahkemesi tarafından 3 aya kadar disiplin hapsi verilebilir. Şikayet hakkı, ihlalin öğrenilmesinden itibaren 1 ay ve her halde eylemden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır.
Velayetin Değiştirilmesi Sebebi: Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişki kurmasını sürekli ve kasıtlı olarak engelleyen ebeveyn, çocuğun üstün yararını ihlal etmiş sayılır. Bu durum, velayetin değiştirilmesi davasında en güçlü bozma ve velayetin diğer tarafa verilmesi gerekçelerinden biridir.

4. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Çocuk teslimi için başvuru ücreti veya icra harcı ödenir mi?

Hayır. Yeni düzenleme ile çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması işlemleri tamamen ücretsiz hale getirilmiştir. Taraflardan harç, gider veya araç ücreti talep edilmez.

Çocuğun teslim anında ağlaması veya gitmek istememesi durumunda ne yapılır?

Teslim alanında görev yapan uzman psikolog ve pedagoglar devreye girer. Çocğun üstün yararı gözetilerek yönlendirme yapılır. Çocğun psikolojik olarak hazırlanması sağlanır; ancak ebeveynin kışkırtması veya engellemesi tespiti halinde cezai süreç başlatılır.

Mahkeme kararı olmadan çocuk teslimi istenebilir mi?

Hayır. Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulması için elinizde mutlaka Aile Mahkemesi tarafından verilmiş kesinleşmiş bir karar veya dava sürecinde verilmiş geçerli bir ara karar (tedbir kararı) bulunmalıdır.

Sonuç Ve Hukuki Destek

Çocuk teslimi işlemleri her ne kadar bürokratik bir süreç gibi görünse de temelinde çocuğun üstün yararını ve ebeveynlik haklarını barındıran hassas bir hukuki süreçtir. Sürecin usulüne uygun yürütülmemesi, hak kayıplarına veya uzun süreli hak mahrumiyetlerine yol açabilir.

Hak ihlallerinin önüne geçmek, velayetin değiştirilmesi davalarında geçerli delil oluşturmak ve disiplin hapsi yaptırımlarını etkin kullanabilmek adına uzman bir aile hukuku avukatı ile süreci takip etmeniz önem taşımaktadır.