Cinsel Taciz Suçu (TCK 105): Cezası, Şikâyet, Zamanaşımı ve Yargıtay Uygulaması – 2026 Savunma Rehberi

Bu yazı, Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olayda delillere, tarihlere ve mağdurun yaşına göre sonuç değişebilir. Mağdursanız ilk adımlar için 10. bölüme, hakkınızda soruşturma varsa aynı bölümdeki şüpheli başlığına bakın.

1. TCK 105 Nedir? Madde Yapısı ve Korunan Hukuki Değer

TCK 105, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar arasında yer alır ve bedensel temas olmadan cinsel amaçla yapılan rahatsız edici davranışları yaptırıma bağlar. Korunan hukuki değer kişinin cinsel özgürlüğü ve cinsel alanda huzurudur. Fail de mağdur da kadın veya erkek olabilir; tarafların evli ya da bekar olması sonucu değiştirmez.

Madde bir tamamlayıcı hat gibi çalışır: fiil daha ağır bir suç olan cinsel saldırının (TCK 102) veya çocuğun cinsel istismarının (TCK 103) kapsamına girmiyorsa, ancak cinsel amaç taşıyor ve mağduru rahatsız ediyorsa TCK 105 uygulanır.

1.1. Madde Neyi Düzenler?

Hal	Ceza	Şikâyet
Temel hal (yetişkin mağdur)	3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası	Aranır
Çocuğa karşı işlenmesi	6 aydan 3 yıla kadar hapis (adli para cezası yok)	Madde metni şikâyeti birinci fıkrada düzenler; bölüm 5'e bakınız
Nitelikli haller	Birinci fıkradaki ceza yarı oranında artırılır	Tartışmalıdır; bölüm 5'e bakınız
Mağdurun işini, okulunu veya ailesini bırakması	Ceza 1 yıldan az olamaz	Nitelikli hâlin sonucu olarak değerlendirilir

1.2. Kısa Tarihçe

Eski 765 sayılı TCK'da cinsel taciz ayrı bir suç değildi; benzer eylemler sarkıntılık suçu kapsamında ele alınıyordu. 5237 sayılı TCK ile suç bağımsız bir hal aldı; nitelikli haller sonraki yıllarda yeniden düzenlendi. Nitekim Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 20.05.2014 tarihinde cep telefonundan gönderilen cinsel içerikli mesaj olayında, 28.06.2014'te yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunla ağırlaştırıcı neden olarak kabul edilen elektronik haberleşme hâlinin, suç tarihinden sonra yürürlüğe girdiği için sanık hakkında uygulanamayacağını belirtmiştir (Y. 9. CD, 16.06.2022, 2021/19639 E. – 2022/6205 K.). Bu nedenle fiil tarihi, uygulanacak madde metnini belirlemede ilk bakılacak noktadır.

2. Suçun Unsurları: Neyin “Cinsel Taciz” Sayılması Gerekir?

Suçun oluşması için dört şey bir arada aranır: bir kişiye yönelik bir taciz fiili, fiilin cinsel amaçla yapılması, fiilin bedensel temas içermemesi ve mağdurun bundan rahatsız olması.

2.1. Taciz Fiili ve Temassızlık

Kanun eylemleri tek tek saymaz; söz, yazı, işaret, mesaj, ses veya görüntü, takip ve benzeri her davranış taciz sayılabilir. Belirleyici olan, davranışın mağdurun vücut bütünlüğüne dokunmamasıdır. Vücuda yönelik her temas TCK 102 kapsamına kayar.

Davranış	Genel değerlendirme
Cinsel içerikli sözlü teklif veya yorum	Cinsel amaç varsa TCK 105
Cinsel içerikli mesaj veya görsel gönderme	TCK 105; elektronik haberleşme aracı nitelikli hal olarak tartışılır
Cinsel amaçla tekrar tekrar telefonla arama	TCK 105; tekrar zincirleme suç sorununu doğurur
Cinsel amaç olmadan ısrarlı arama veya takip	Huzur bozma (TCK 123) veya ısrarlı takip (TCK 123/A)
Cinsel organını gösterme	TCK 105; teşhir nitelikli hal olarak değerlendirilir
Ani dokunuş, sarkıntılık	TCK 102, bedensel temas vardır
Cinsel amaç taşımayan kaba söz veya küfür	Hakaret (TCK 125) veya huzur bozma

2.2. Cinsel Amaç

Cinsel amaç, failin davranışıyla kendi cinsel arzularını tatmin etmeyi veya cinsel bir yakınlık elde etmeyi hedeflemesidir. Bu unsur davranışın kendisinden çıkarılamadığı için sözün içeriğine, söyleniş biçimine, taraflar arasındaki ilişkiye, önceki iletişime ve olayın bütününe bakılarak belirlenir. “Şaka yaptım” veya “iltifat ettim” savunmaları da bu bütünlük içinde değerlendirilir.

Yargıtay 14. Ceza Dairesi, evli olan köylüsünün yanına giderek ona “Paranı vereyim seninle bir yerlere gidelim” diyen sanığın eylemini TCK 105/1 kapsamında cinsel taciz saymış ve beraat hükmünü bozmuştur. Olayda bedensel temas yoktur; Daire, katılanın samimi anlatımını, tanık beyanını ve taraflar arasında husumet bulunmamasını birlikte değerlendirmiştir (Y. 14. CD, 26.06.2015, 2014/10741 E. – 2015/7719 K.).

2.3. Mağdurun İradesine Aykırılık

Taciz, karşı tarafın istemediği ve rahatsız olduğu bir davranıştır. Karşılıklı ve isteğe bağlı bir flört veya yazışma TCK 105 kapsamında değildir; ancak bir taraf açıkça durmasını söylediğinde devam eden davranışlar suçun konusu olabilir. İspat açısından Mağdurun “dur”, “rahatsız oluyorum” gibi bir uyarısının kayda geçmiş olması önemlidir.

2.4. Kast ve Tekrar (Zincirleme Suç)

Suç kasten işlenir; fail, davranışının cinsel nitelikte olduğunu ve mağduru rahatsız edeceğini bilmelidir. Aynı kişiye karşı aynı suç işleme kararlılığıyla birden fazla mesaj veya arama yapılması halinde zincirleme suç hükmü (TCK 43/1) uygulanabilir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, sanığın adına kayıtlı ve kendi kullandığı hattan katılanı değişik zamanlarda birçok kez arayıp cinsel içerikli sözler söylemesini, HTS kayıtları ve katılanın istikrarlı anlatımıyla birlikte değerlendirmiş; eylemin bir bütün hâlinde zincirleme cinsel taciz oluşturduğunu, kişilerin huzur ve sükununu bozma değil 6545 sayılı Kanun öncesi TCK 105/1 ve 43 uygulanması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur (Y. 9. CD, 15.06.2022, 2021/17649 E. – 2022/6099 K.).

3. Cezalar ve Nitelikli Haller (TCK 105/1 ve 105/2)

TCK 105'in cezası, mağdurun yaşına ve fiilin nasıl işlendiğine göre üç kademede belirlenir: temel hal, çocuğa karşı işlenen hal ve nitelikli haller. Ceza belirlenirken hakim TCK 61'deki ölçütleri de göz önünde bulundurur.

3.1. Temel Hal ve Çocuğa Karşı İşlenen Hal

• Yetişkin mağdur: 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası. Adli para cezası TCK 52'ye göre 5 ile 730 gün arasında belirlenir; her günün miktarı failin ekonomik durumuna göre belirlenir.

• Çocuk mağdur: 6 aydan 3 yıla kadar hapis. Bu hâlde adli para cezası seçeneği yoktur.

Yargıtay 14. Ceza Dairesi, TCK 105/1 ve 62/1'e göre belirlenen 5 ay hapis cezasının, adli para cezası da seçimlik ceza olarak yer aldığı hâlde hapis tercih edildikten sonra TCK 52/2 uyarınca adli para cezasına çevrilmesini, TCK 50/2'nin amir hükmüne aykırı bulmuştur (Y. 14. CD, 28.01.2016, 2015/400 E. – 2016/895 K.). Ancak karşı temyiz bulunmadığından bu aykırılık bozma nedeni yapılmamış ve hüküm onanmıştır.

3.2. Nitelikli Haller (Ceza Yarı Oranında Artırılır)

Aşağıdaki hâllerden biri varsa birinci fıkrada belirlenen ceza yarı oranında artırılır. Kaynaklarda bent harfleri farklı sıralanabildiğinden hâller harfsiz verilmiştir; dilekçede bent atıfı yapmadan önce güncel kanun metnine bakın.

3.3. Ağır Sonuç: İşini, Okulunu veya Ailesini Bırakma

Taciz nedeniyle mağdur işini bırakmak, okuldan ayrılmak veya ailesinden ayrılmak zorunda kalırsa verilecek ceza 1 yıldan az olamaz. Bunun için fiil ile ayrılma arasında gerçek bir bağın kurulması gerekir. İstifa dilekçesi, okul kayıtları, işyeri yazışmaları ve tanık beyanları bu bağı göstermek için kullanılır.

3.4. Ceza Nasıl Hesaplanır? Örnek

Yetişkin mağdura karşı elektronik mesajla işlenen cinsel tacizde taban ceza 3 ay, üst ceza 2 yıldır; nitelikli hal nedeniyle yarı oranında artırım yapıldığında ceza 4 ay 15 gün ile 3 yıl arasında belirlenir. Çocuğa karşı aynı fiilde aralık 9 ay ile 4 yıl 6 ay olur. Bunun ardından takdiri indirim (TCK 62), çocuk fail için yaş indirimi (TCK 31) ve zincirleme suç artırımı (TCK 43/1) sırayla gündeme gelir. Hesaplamada sıralama hatası, sonuçta aylarca ceza farkı doğurabilir.

4. Komşu Suçlarla Ayırım: TCK 105 Ne Zaman Uygulanır?

Aynı olay çoğu zaman birden fazla maddeyle anılır. Doğru nitelendirme cezayı, şikâyet kuralını ve uzlaştırma ihtimalini değiştirdiğinden ilk iş fiilin hangi suça girdiğini belirlemektir.

Suç	Madde	Ayırt eden özellik	Ceza
Cinsel taciz	TCK 105	Cinsel amaç, bedensel temas yok	3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası (çocuğa karşı 6 ay – 3 yıl hapis)
Sarkıntılık	TCK 102/1, 2. cümle	Ani, anlık dokunuş; bedensel temas var	2 – 5 yıl hapis
Basit cinsel saldırı	TCK 102/1, 1. cümle	Süreklilik gösteren cinsel davranış; bedensel temas var	5 – 10 yıl hapis
Çocuğun cinsel istismarı	TCK 103	Mağdur 18 yaşından küçük ve bedensel temas var	Ağır hapis cezaları
Huzur ve sükunu bozma	TCK 123	Cinsel amaç yok, rahatsız etme amaçlı ısrarlı davranış	Ayrı suç
Israrlı takip	TCK 123/A	Cinsel amaç aranmaz; takip, iletişim ve izleme davranışları	Ayrı suç
Hakaret	TCK 125	Onur kırıcı söz, cinsel amaç yok	Ayrı suç
Özel hayatın gizliliğini ihlal	TCK 134	Görüntü veya ses kaydı ve ifşa	Ayrı suç

4.1. Üç Soruda Doğru Madde

1. Bedensel temas var mı? Varsa fiil TCK 102 (mağdur çocuksa TCK 103) kapsamında değerlendirilir; sarkıntılık ile basit cinsel saldırıyı ayıran şey dokunuşun anlık mı yoksa süreklilik gösteren bir davranış mı olduğudur.

2. Cinsel amaç var mı? Yoksa fiil kaba söz, ısrarlı arama veya takip olarak huzur bozma, ısrarlı takip ya da hakaret hukuku çerçevesinde incelenir.

3. Mağdur çocuk mu? Temassız taciz çocuğa karşı işlenmişse TCK 105'in 6 ay – 3 yıl hapis cezası gelir; temas varsa TCK 103 uygulanır.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, cinsel içerikli sözlerle ısrarla aranan olayda eylemi “huzur ve sükunu bozma” değil, cinsel amaç taşıdığı için TCK 105/1 olarak nitelendirmiştir. Yani cinsel amaç varsa özel hal olan TCK 105 geneldeki huzur bozma hükmünü geri çeker.

5. Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

TCK 105'te en çok hata yapılan konu süredir. Şikâyet süresini kaçıran mağdur, delili ne kadar güçlü olursa olsun dava açtıramaz.

5.1. Şikâyet Şartı ve 6 Aylık Süre

Temel hal, mağdurun şikâyeti üzerine soruşturulur. Şikâyet hakkı, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır (TCK 73/1). Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına, kolluk birimlerine veya mahkemeye sözlü ya da yazılı olarak yapılabilir.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 20.05.2014'te reşit mağdureye cep telefonundan cinsel içerikli mesaj gönderen sanığın dosyasında, 6545 sayılı Kanunla eklenen ağırlaştırıcı nedenin sanık hakkında uygulanamayacağını, bu durumda fiilin şikâyete tabi TCK 105/1 olduğunu ve mağdurenin duruşmada şikâyetçi olmadığını bildirmesi nedeniyle davanın düşmesi gerektiğini belirterek mahkûmiyeti bozmuştur (Y. 9. CD, 16.06.2022, 2021/19639 E. – 2022/6205 K.). Kararın gerekçesi, ağırlaştırıcı neden uygulanabilseydi şikâyet aranıp aranmayacağı sorusunu da akla getirir; Daire bu soruyu açıkça yanıtlamamıştır. Bu yüzden nitelikli hâlde de 6 ay içinde şikâyet etmek güvenli yoldur.

Nitelikli haller ve çocuk mağdur. Kanun metni şikâyet şartını birinci fıkrada düzenler; ikinci fıkra yalnızca cezanın artırılmasını ve ağır sonucu anlatır. Bu nedenle nitelikli hâllerin ve çocuğa karşı işlenen fiilin şikâyete bağlı olup olmadığı kaynaklarda tartışmalı anlatılır. Hata yapmamak için nitelikli hal iddia edilse de çocuk mağdur olsa da şikâyeti 6 ay içinde yapmak en güvenli yoldur; çocuk mağdur için şikâyeti yasal temsilci yapar.

5.2. Şikâyetten Vazgeçme

Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi kural olarak davayı düşürür. Ancak vazgeçmenin geçerli olması için mağdurun serbest iradesiyle yapılması gerekir; fail veya yakınlarının baskı veya tehdidiyle alınmış bir vazgeçme ayrıca başka suçları doğurabilir. Nitelikli hal ve şikâyet kuralının geçerli olmadığı durumlarda vazgeçme davayı sona erdirmez.

5.3. Uzlaştırma Uygulanmaz

Şikâyete bağlı olmasına rağmen cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar CMK 253/3 gereğince uzlaştırma kapsamı dışındadır. Dolayısıyla TCK 105'te savcılık veya mahkeme uzlaştırmacı atamaz; tarafların kendi aralarında yaptığı “anlaşma” da dosyayı kendiliğinden sonlandırmaz, yalnızca şikâyetten vazgeçme ve tazminat çerçevesinde sonuç doğurabilir.

5.4. Zamanaşımı

• Olağan dava zamanaşımı: Suçun en ağır cezası (nitelikli hâlde yarı artırımla en fazla 4 yıl 6 ay) 5 yılı geçmediğinden süre 8 yıldır (TCK 66/1-e).

• Suç tarihinde çocuk olan fail: 12–15 yaş arasında süre yarıya, 15–18 yaş arasında üçte ikisine iner (TCK 66).

• Başlangıç: Süre suçun işlendiği günden başlar; zincirleme suçta son eylemin işlendiği günden itibaren sayılır.

• Kesilme: Soruşturma ve kovuşturma işlemleri süreyi keser; kesilme hâlinde süre en fazla yarısı kadar uzar (TCK 67/4).

6. İş Yerinde Cinsel Taciz: Ceza ve İş Hukuku Boyutu

İş yerinde taciz, aynı olayın iki ayrı hukuki yoldan yürümesine neden olur: ceza soruşturması (TCK 105) ve iş hukuku (fesih, tazminat). İkisi birbirinden bağımsızdır; ceza davasının sonuçlanmasını beklemeden iş hukuku başvuruları yapılabilir.

6.1. Ceza Hukuku Açısından

Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılması ve hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylık, TCK 105/2 kapsamında cezanın yarı oranında artırılmasını gerektiren nitelikli hallerdir. Mağdur işini bırakmak zorunda kalırsa ceza 1 yıldan az olamaz. Fail amir, işveren veya yönetici ise hiyerarşik gücün kullanılması delillerin değerlendirilmesinde önem kazanır.

6.2. İş Hukuku Açısından

Taraf	Başvuru yolu	Dayanak
Tacize uğrayan işçi	Tacizin işveren veya vekili tarafından yapılması ya da işverene bildirilmesine rağmen önlem alınmaması hâlinde süresinden önce haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı	4857 sayılı İş Kanunu m. 24/II-b
Tacizde bulunan işçi	İşverenin sözleşmeyi tazminatsız feshetmesi	4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II-d
İşveren	İşçilerin kişiliğini koruma ve gerekli önlemleri alma yükümlülüğü	6098 sayılı TBK m. 417
Mağdur	Manevi tazminat talebi	TBK m. 58

Fesih hakkının kullanımı kısa sürelere bağlıdır (4857 sayılı Kanun m. 26); bu nedenle işçi tacizi öğrendikten sonra gecikmeden bir avukata danışmalıdır.

6.3. İş Yerinde İspat

• Yazışmalar, e-posta, mesaj ve sesli mesajların yedeğini alın; ekran görüntüsünü tarih ve numara görünecek şekilde saklayın.

• Olayı gören veya benzer davranışlara maruz kalan diğer çalışanları tanık olarak belirleyin.

• İşverene yazılı bildirim yapın; bildirimin tarihi ve işverenin tepkisi hem haklı fesih hem tazminat için önem taşır.

• İşyeri kamera kaydı varsa kayıt sildirilmeden önce savcılıktan muhafaza talep edin.

7. Dijital Ortamda Cinsel Taciz: Mesaj, Sosyal Medya ve Görsel Gönderme

Uygulamada TCK 105 dosyalarının çoğu artık telefon, mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya üzerinden gelir. Temas olmadığı için tacizin tümü yazışma, görsel ve arama kayıtlarıyla kanıtlanır; bu nedenle delilin doğru saklanması dosyanın sonucunu belirler.

7.1. Hangi Davranışlar Kapsamındadır?

• Cinsel içerikli mesaj, sesli mesaj, e-posta veya gönderi yorumu (nitelikli hal: elektronik haberleşme aracı kullanımı).

• İstenmeden cinsel içerikli fotoğraf veya video gönderme.

• Cinsel amaçla tekrar tekrar arama veya mesaj atma.

• Sahte hesap, anonim profil veya başka bir kişi adına açılmış hesaptan taciz.

Bu fiiller TCK 105 dışında başka suçları da doğurabilir: müstehcenlik (TCK 226), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134), ısrarlı takip (TCK 123/A) ve hakaret (TCK 125). Bu durumda suçların birlikte mi yoksa biri yerine diğerinin mi uygulanacağını hakim belirler.

7.2. Delil Nasıl Korunur?

Delil	Dikkat edilecek nokta
Ekran görüntüsü	Tarih, saat, numara veya hesap adı ve konuşmanın bütünü görünmeli; parça parça kırpılmış görüntü zayıftır
Telefonun kendisi	Mesajları silmeyin, cihazı sıfırlamayın; savcılık cihazı inceletebilir (CMK 134)
Hesap bilgileri	Profil bağlantısı, kullanıcı adı ve telefon numarasını not alın; hesap silinirse savcılık platformdan kayıt isteyebilir
Arama kayıtları	Operatör dökümü ve arama listesi telefondan alınmalı
Noter veya uzman tespiti	İçerik silinme riski varsa eş zamanlı olarak noter tespiti veya bilirkişi raporu alınabilir

7.3. Failin Kimliği Belli Değilse

Taciz sahte veya anonim bir hesaptan geliyorsa mağdur kimlik tespiti için savcılığa başvurur. Savcılık, ilgili platform ve operatörlerden IP, hesap ve abonelik bilgilerini isteyebilir. İçeriğin yayımdan kaldırılması veya erişimin engellenmesi için ayrıca 5651 sayılı Kanun kapsamında başvuru yapılabilir.

7.4. Fail Açısından Dikkat

Mesajların “flört” olduğunu veya karşı tarafın isteyerek yazıştığını savunuyorsanız yazışmanın bütününü, tarihleriyle birlikte saklayın; silmek veya düzenlemek hem delil karartma sorununa hem de savunmanızın zayıflamasına yol açar. Mağdura ulaşmaya çalışmak, mağduru mesajla ikna etmek veya şikâyetten vazgeçirmeye çalışmak yeni suç riski doğurur.

8. Soruşturma, Delil, Kovuşturma ve Görevli Mahkeme

TCK 105 dosyası çoğu zaman şikâyetle başlar ve kısa bir ispat sorusuna dönüşür: o söz veya mesaj cinsel amaçla mı yazıldı, mağduru rahatsız etti mi ve şikâyet süresinde mi yapıldı? Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ, dosyayı ilk aşamada bu iki soru üzerinden (cinsel amaç ve şikâyet süresi) önerir; çünkü dosya çoğu kez bu noktalarda başlıyor veya bitiyor.

8.1. Süreç Adım Adım

1. Şikâyet: Cumhuriyet başsavcılığına, polise veya jandarmaya yapılır; fiil ve fail öğrenildikten sonra 6 ay içinde.

2. İfade ve delil toplama: Mağdur, şüpheli ve tanıklar dinlenir; mesaj, kamera ve cihaz kayıtları toplanır.

3. Karar: Savcılık yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; bu karara itiraz mümkündür.

4. Kovuşturma: Dava asliye ceza mahkemesinde görülür; mağdur dava katılan sıfatıyla katılabilir.

5. Karar ve kanun yolu: Mahkeme kararına karşı istinaf yoluna gidilebilir (süre 2 hafta, CMK 273).

8.2. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Suç asliye ceza mahkemesinin görevine girer; aynı olay başka bir ağır suçla birlikte yargılanıyorsa görev değişebilir. Yetkili mahkeme, suçun işlendiği yerin mahkemesidir; mesajla taciz gibi fiillerde mesajın gönderildiği veya alındığı yer tartışma konusu olabildiğinden savcılık genellikle mağdurun ikamet ettiği yeri esas alır.

8.3. Mağdurun Hakları ve Korunması

• Soruşturma ve kovuşturma aşamasında avukat desteği (vekil) isteği; yeterli kaynağı olmayan mağdur için barı üzerinden adli yardım.

• Duruşmanın kapalı yapılması talebi (CMK 182).

• 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve iletişim yasağı gibi koruyucu tedbirler.

8.4. Delillerin Değerlendirilmesi

Taciz çoğu zaman tanıksız yapıldığından mağdur beyanı önemli bir delildir; ancak beyan tutarlı, ayrıntılı ve mesaj, kamera, tanık gibi diğer delillerle desteklenmişse mahkûmiyete esas alınabilir. Beyanın özüne ilişkin giderilemeyen çelişki ve başka delillerle desteklenmemesi hâlinde “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi uyarınca beraat gerekir.

9. HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası ve Tazminat

TCK 105'te cezalar kısa olduğundan sonuç çoğu zaman infaz edilen bir hapis değil, bir cezayı hafifleten kurumun uygulanmasıdır. Ancak hangi kurumun uygulanacağı failin geçmişine, mağdurun yaşına ve zararın giderilmesine göre değişir.

Kurum	Şart	TCK 105'te durum
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB, CMK 231)	Sonuç ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası; sanığın önceden kasten suçtan mahkûm olmaması; yeniden suç işlemeyeceği kanaati; zararın giderilmesi; sanığın kabul etmesi	Yetişkin mağdurda temel hal ve çoğu hapis cezası uygun düşer; çocuğa karşı veya nitelikli hallerde sonuç ceza 2 yılın altına inmedikçe uygulanmaz
Hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51)	2 yıl veya daha az hapis; suç tarihinde 18 yaşından küçükler için 3 yıl	Kural olarak mümkündür
Adli para cezasına çevirme (TCK 50)	Kısa süreli hapis cezası; hakimin takdiri	Kanunda zaten seçimlik olduğundan hapis tercih edildikten sonra çevirme tartışmalıdır
Denetimli serbestlik	İnfaz aşamasında uygulanır	Kolaylaştırıcı düzenlemeler suça göre değişir

HAGB kararında 5 yıllık denetim süresi vardır. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmezse ve yükümlülükler yerine getirilirse dava düşer; aksi hâlde hüküm açıklanır. HAGB kararına itiraz süresi 7 gündür (CMK 231/12).

9.1. Tazminat

Mağdur, çocuksa yasal temsilcisi aracılığıyla, fail aleyhine manevi tazminat davası açabilir (TBK 58). Ceza davasındaki mahkûmiyet, hukuk hakiminin olayı değerlendirmesinde güçlü bir delildir ancak bağlayıcı değildir. Tazminat zamanaşımı ceza zamanaşımından daha uzunsa ceza zamanaşımı uygulanır (TBK 72). İş yerinde taciz olayında iş hukukundan doğan haklar ayrıca ileri sürülebilir.

9.2. Sabıka Kaydı Bakımından

HAGB kararı, kesinleşmiş bir mahkûmiyet gibi sonuç doğurmaz; denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmezse dava düşer. Mahkûmiyet kararı ise adli sicil kaydına işlenir. HAGB'nin kamu görevine giriş veya meslek mevzuatı bakımından etkisi ise ilgili kuruma ve mevzuata göre değişebilir. Bu fark kamu görevine giriş ve bazı meslekler için kritik olabileceğinden karar aşamasında önemsenmelidir.

10. İlk Adımlar: Mağdur ve Şüpheli İçin

10.1. Cinsel Tacize Uğradıysanız

10.2. Hakkınızda Şikâyet veya Soruşturma Varsa

Savunmanızın gücü ilk ifadeye ve önceki yazışmaların korunmasına bağlıdır.

1. Mağdura ulaşmayın. “Konuşup halledelim” mesajları şikâyetten vazgeçirme veya baskı olarak yorumlanıp yeni suç riski doğurabilir.

2. Mesajları silmeyin. Silinen yazışma, delil karartma izlenimi yaratır ve savunmanızı zayıflatır; telefonu sıfırlamayın.

3. İfadeye avukatsız gitmeyin. Özellikle “cinsel amaç” unsuru ifadenizdeki tek bir cümleyle değişebilir. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ, şüphelinin ilk ifadeden önce dosyayı incelemesini ve özellikle zamanlama ile şikâyet süresini kontrol ettirmesini önerir.

4. Sosyal medyada açıklama yapmayın. Paylaşımlarınız yeni bir delil veya başka bir suç konusu olabilir.

5. Lehe delilleri toplayın. Karşılıklı yazışmaların tamamı, ilişkinin niteliği, kamera kayıtları ve tanık isimleri avukat aracılığıyla savcılığa sunulabilir.

11. Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı

Yargıtay, cinsel taciz dosyalarında en çok dört konuyu denetler: fiilin cinsel amaçla yapılıp yapılmadığı, şikâyet şartının varlığı, suçun doğru maddeye bağlanıp bağlanmadığı ve cezanın yasal çerçevede belirlenip belirlenmediği. Aşağıdaki dört karar, tam metinleriyle karşılaştırılarak yazılmıştır. Atıf yapmadan önce yine de Yargıtay karar arama sisteminden veya UYAP'tan güncel kaydını kontrol edin.

11.1. Temassız Cinsel Teklif de Taciz Sayılır

Sanık, olay günü katılanın yerini öğrenip yanına gitmiş ve köylüsü olan, evli katılana “Paranı vereyim seninle bir yerlere gidelim” demiştir. Yerel mahkeme beraat kararı vermiş, Yargıtay 14. Ceza Dairesi ise katılanın aşamalardaki samimi anlatımı, savunma ve tanık beyanı ile taraflar arasında husumet bulunmaması karşısında eylemin TCK 105/1'e uyduğunu belirterek hükmü bozmuştur (Y. 14. CD, 26.06.2015, 2014/10741 E. – 2015/7719 K.). Kararda bedensel temas aranmamış, sözün söylendiği ortam ve taraflar arasındaki ilişki esas alınmıştır.

11.2. Cinsel İçerikli Arama: TCK 105, Huzur Bozma Değil

Yerel mahkeme, sanığı cinsel tacizden beraat ettirip kişilerin huzur ve sükununu bozma suçundan mahkûm etmişti. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, sanığın kendi adına kayıtlı hattan katılanı değişik zamanlarda birçok kez arayıp cinsel içerikli sözler söylemesini, HTS raporları ve katılanın istikrarlı anlatımı ışığında bir bütün hâlinde zincirleme cinsel taciz saymış, hükmü bozmuştur (Y. 9. CD, 15.06.2022, 2021/17649 E. – 2022/6099 K.). İlke: cinsel içerikli sözlerle yapılan ısrarlı aramalarda özel hüküm olan TCK 105 uygulanır; huzur bozma nitelendirmesi yetersiz kalır.

11.3. Şikâyet ve Suç Tarihindeki Mevzuat

Y. 9. CD, 16.06.2022, 2021/19639 E. – 2022/6205 K.: Sanık 20.05.2014'te reşit mağdureye cep telefonundan cinsel içerikli mesaj göndermiştir. 28.06.2014'te yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanunla ağırlaştırıcı neden olarak kabul edilen hâl (kararda TCK 105/2-d olarak anılmıştır) suç tarihinden sonra yürürlüğe girdiği için sanık hakkında uygulanamamıştır. Bu durumda fiil, şikâyete tabi TCK 105/1 olarak kalmış ve mağdure duruşmada şikâyetçi olmadığını bildirdiğinden Daire, mahkûmiyet yerine davanın düşmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Karar iki ilke ortaya koyar: geçerli şikâyet bir muhakeme şartıdır ve suç tarihinde yürürlükte olmayan ağırlaştırıcı neden geçmişe uygulanamaz.

11.4. Ceza Seçimi

Y. 14. CD, 28.01.2016, 2015/400 E. – 2016/895 K.: TCK 105/1'de hapis ile adli para cezası seçimlik olarak yer aldığından, mahkeme takdiren hapsi tercih etmiştir. TCK 62/1 ile belirlenen 5 ay hapis cezasının TCK 52/2'ye göre adli para cezasına çevrilmesi TCK 50/2'nin amir hükmüne aykırıdır. Karşı temyiz bulunmadığı için bu husus bozma nedeni yapılmamış ve hüküm onanmıştır.

11.5. Özet Tablo

Konu	Emsal karar	Sonuç
Temassız cinsel teklif sözü de taciz	Y. 14. CD, 2014/10741 E. – 2015/7719 K.	Beraat kararı bozuldu
Cinsel içerikli arama: TCK 105	Y. 9. CD, 2021/17649 E. – 2022/6099 K.	TCK 123 değil, TCK 105/1
Şikâyet muhakeme şartı	Y. 9. CD, 2021/19639 E. – 2022/6205 K.	Şikâyet yoksa düşme verilmelidir.
Hapis sonrası adli para çevirme	Y. 14. CD, 2015/400 E. – 2016/895 K.	TCK 50/2 uygulanmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Cinsel taciz suçu (TCK 105) nedir, hangi davranışlar bu suçu oluşturur?

Cinsel taciz, bir kişiyi cinsel amaçla ve bedensel temas olmadan rahatsız eden davranıştır. Cinsel içerikli söz, teklif, mesaj, sesli mesaj, görsel gönderme, işaret ve cinsel organı gösterme bu kapsama girebilir. Suçun oluşması için üç şey gerekir: bir kişiye yönelik taciz fiili, fiilin cinsel amaçla yapılması ve mağdurun rahatsız olması. Vücuda dokunma varsa fiil TCK 102 kapsamına kayar; cinsel amaç yoksa huzur bozma, hakaret veya ısrarlı takip gibi başka suçlar değerlendirilir.

2. Cinsel taciz suçunun cezası ne kadardır?

Yetişkin mağdura karşı temel hal 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Fiil çocuğa karşı işlenmişse 6 aydan 3 yıla kadar hapis verilir ve adli para cezası seçeneği yoktur. Kamu görevi, hizmet ilişkisi, aynı işyerinde çalışma, elektronik haberleşme veya teşhir gibi nitelikli hallerde ceza yarı oranında artırılır. Mağdur işini, okulunu ya da ailesini bırakmak zorunda kalırsa ceza 1 yıldan az olamaz. Gerçek ceza, takdiri indirim, zincirleme suç ve fail çocuksa yaş indirimi gibi kalemlere göre değişir.

3. Sarkıntılık, cinsel saldırı ve cinsel taciz arasındaki fark nedir?

Temel ölçüt bedensel temastır. Temas yoksa ve cinsel amaç varsa TCK 105 uygulanır. Ani ve anlık bir dokunuş sarkıntılık sayılır (TCK 102/1, 2. cümle, 2–5 yıl hapis); süreklilik gösteren cinsel davranış basit cinsel saldırıdır (5–10 yıl); organ veya cisim sokulması nitelikli cinsel saldırıdır. Mağdur 18 yaşından küçükse ve temas varsa TCK 103 devreye girer. Temasın süresi, yeri ve niteliği nitelendirmeyi değiştirdiğinden mağdurun ifadesinde dokunuşun ayrıntıları önemlidir.

4. Dokunma olmadan, yalnızca sözle taciz suç sayılır mı?

Evet; TCK 105 zaten temassız fiiller içindir. Cinsel amaçla söylenen cinsel içerikli yorum, teklif veya ima suç olabilir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi cinsel amaçla para teklif edilen bir olayda fiziksel teması ve açık bir cinsel talebi aramamış, bağlamı esas almıştır (2014/10741 E. – 2015/7719 K.). Buna karşın her kaba söz suç değildir: cinsel amaç taşımayan küfür veya aşağılama hakaret ya da huzur bozma kapsamında kalır.

5. “Cinsel amaç” nasıl ispatlanır, “şaka yaptım” savunması geçerli midir?

Cinsel amaç davranıştan çıkarılır. Mahkeme sözün içeriğine, söyleniş biçimine, tarafların ilişkisine, önceki yazışmalara ve davranışın tekrarına bakar. “Şaka” savunması bu bütün içinde değerlendirilir: karşılıklı ve uzun süredir süren bir şakaşma lehe delil olabilir; mağdurun açık itirazından sonra devam eden, gizli numaradan atan veya açık cinsel içerikli mesajlar ise savunmayı zayıflatır.

6. Tek bir mesaj yeterli mi, tekrar şart mı?

Tekrar şart değildir. Cinsel amaçla gönderilen ve mağduru rahatsız eden tek bir mesaj da TCK 105 kapsamında suç olabilir. Tekrar iki açıdan önemlidir: cinsel amacı güçlendirir ve aynı kişiye aynı suç işleme kararıyla birden fazla mesaj veya arama yapılması hâlinde zincirleme suç (TCK 43/1) hükmü uygulanır; Yargıtay 9. Ceza Dairesi bu uygulamayı telefonla tekrarlanan cinsel içerikli aramalarda yapmıştır.

7. WhatsApp veya Instagram mesajı taciz sayılır mı, ekran görüntüsü yeterli mi?

Mesajlaşma uygulamaları elektronik haberleşme aracı sayıldığından bu yolla işlenen taciz nitelikli hal olarak tartışılır ve ceza yarı oranında artabilir. Ekran görüntüsü iyi bir başlangıçtır ancak tek başına her zaman yeterli sayılmaz; tarih, saat, hesap bilgisi ve konuşmanın tamamı görünmelidir. Savcılık telefonun kendisini inceletebilir, operatör ve platform kayıtlarını isteyebilir. Mesajları silmeyin ve cihazı sıfırlamayın.

8. İstenmeden cinsel içerikli fotoğraf veya video göndermek hangi suçu oluşturur?

Genellikle TCK 105'tir ve elektronik haberleşme aracı nitelikli hal olarak değerlendirilir. Gönderilen içerik müstehcen nitelikteyse TCK 226 da gelebilir; başkasının özel görüntülerinin rızası olmadan paylaşılması ise TCK 134 kapsamındadır. Alıcı çocuksa ceza daha ağır hale gelir (6 ay–3 yıl hapis) ve ayrıca çocuklara yönelik diğer suçlar da incelenir. Bu suçların birlikte uygulanıp uygulanmayacağını hakim somut olaya göre belirler.

9. Telefonla ısrarlı arama TCK 105 mi, TCK 123 mü, TCK 123/A mı?

Belirleyici unsur cinsel amaçtır. Cinsel içerikli sözlerle arama TCK 105/1'dir; Yargıtay 9. Ceza Dairesi bu olayda eylemi huzur bozma değil cinsel taciz olarak nitelendirmiştir (2021/17649 E. – 2022/6099 K.). Cinsel amaç yoksa ve amaç yalnızca rahatsız etmekse TCK 123 gelir; kişiyi sürekli takip etme, iletişim kurma veya izleme davranışları ise ısrarlı takip (TCK 123/A) kapsamında değerlendirilir.

10. Sokakta laf atma, ıslık çalma veya takip etme suç sayılır mı?

Cinsel amaçla söylenen laf veya ima TCK 105 kapsamında olabilir. Yalnızca ıslık veya bakış çoğu zaman ispatı zor bir fiildir; kamera görüntüsü ve tanık varsa ispat kolaylaşır. Kişi sürekli takip ediliyorsa ısrarlı takip suçu da gündeme gelir. Dokunuş varsa fiil TCK 102 kapsamına kayar; bu yüzden olayı tarif ederken dokunuşun olup olmadığını net belirtmek gerekir.

11. İş yerinde cinsel taciz TCK 105'te nitelikli hal midir?

Evet. Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanma ve hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylık nitelikli haller arasındadır; bu hâlde temel ceza yarı oranında artırılır. Fail amir veya işveren ise kamu görevi ya da hizmet ilişkisinin nüfuzu da söz konusu olabilir. Mağdur işini bırakmak zorunda kalırsa ceza 1 yıldan az olamaz.

12. İş yerinde amirim tacizde bulunuyor; ceza ve iş hukuku bakımından ne yapmalıyım?

İki yol birbirinden bağımsızdır. Ceza tarafında 6 ay içinde şikâyet edin ve delilleri saklayın. İş hukuku tarafında tacizi yazılı olarak işverene bildirin; taciz işveren veya vekili tarafından yapılıyorsa ya da bildirime rağmen önlem alınmıyorsa sözleşmeyi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı isteyebilirsiniz (4857 sayılı Kanun m. 24/II-b). Fesih hakkı kısa sürelere bağlıdır; gecikmeden bir avukata danışın.

13. Taciz yüzünden işimi kaybedersem ceza ve tazminat bakımından ne değişir?

Ceza tarafında en önemli sonuç alt sınırdır: mağdur işini, okulunu veya ailesini bırakmak zorunda kalmışsa verilecek ceza 1 yıldan az olamaz. Bunun için tacizle bırakma arasında nedensellik bağı bulunmalıdır; mağdurun istifa dilekçesi, tanık anlatımları ve yazışmalar bu bağı gösterir. Hukuk tarafında kıdem tazminatı, ihbar tazminatına benzer işçilik alacakları ve manevi tazminat (TBK m. 58) ayrı ayrı talep edilebilir. Ceza davasındaki beraat veya mahkûmiyet, iş mahkemesindeki değerlendirmeyi otomatik olarak bağlamaz.

14. Okulda, üniversitede veya özel derste öğretmen ya da hoca tarafından taciz ne anlama gelir?

Öğretici, eğitici veya koruma ve gözetim yükümlüsü olmanın sağladığı nüfuzun kullanılması nitelikli haldir ve cezayı yarı oranında artırır. Burada yaş çok belirleyicidir: mağdur 18 yaşından küçükse temel ceza zaten 6 aydan 3 yıla kadar hapistir ve fiil bedensel temas içerirse TCK 103 gündeme gelir. Üniversitede ceza soruşturmasının yanında disiplin soruşturması da açılabilir; okul idaresine yapılan yazılı başvuru delil açısından da değerlidir.

15. Şikâyet süresi ne kadardır ve ne zaman başlar?

Temel halde cinsel taciz şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren 6 aydır (TCK m. 73/1). Süre geçtikten sonra soruşturma yapılamaz. Mesaj gibi sürekli veya tekrarlanan fiillerde sürenin hangi fiilden başlayacağı tartışma yaratabilir, bu yüzden süreyi en erken fiilin öğrenildiği tarihten başlatarak hesaplamak ve başvuruyu buna göre yapmak güvenli yoldur. Şikâyet savcılığa, kolluğa veya mahkemeye sözlü ya da yazılı yapılabilir.

16. Şikâyetten vazgeçersem ne olur?

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme, genel olarak davanın düşmesine yol açar; ancak vazgeçmenin sonuç doğurması sanığın tutumuna ve aşamaya göre değişebilir. Karar kesinleşmeden önce yapılan vazgeçme bile etkili olabilir. Vazgeçme yazılı veya duruşmada beyan edilmelidir. Baskı, tehdit veya para karşılığı vazgeçme sonradan ayrı bir suç ve ayrı bir tartışma konusu yaratabileceğinden, kararı bir avukatla görüşerek vermek gerekir.

17. Nitelikli hallerde ve çocuk mağdurda da şikâyet şartı var mı?

Bu nokta öğretide ve uygulamada tartışmalıdır. Bir görüşe göre şikâyet şartı yalnızca TCK 105/1'in temel halinde aranır; diğer görüşe göre nitelikli haller de şikâyete bağlıdır. Çocuk mağdurda temsilcinin şikâyeti ve savcılığın resen hareket edip etmeyeceği de uygulamada farklı yorumlanmaktadır. Hak kaybı yaşamamak için, nitelikli hal veya çocuk mağdur olsa bile 6 ay içinde şikâyet edilmesi ve dilekçede açıkça "şikâyetçiyim" denilmesi güvenli yoldur.

18. Mağdur çocuk ise TCK 105'te neler değişir?

Dört şey değişir: ceza 6 aydan 3 yıla çıkar, adli para cezası seçeneği ortadan kalkar, mağdur adına anne baba veya yasal temsilci başvuru yapabilir ve çocuğun beyanı uzman eşliğinde alınır. Çocuk 15 yaşından küçükse veya fiilde dokunma varsa TCK 103 devreye girer. Çocuk fail olduğunda ise ayrıca çocuk mahkemesi usulü ve yaş indirimi uygulanır; bu yüzden hem mağdurun hem failin yaşı dosyada kesin biçimde belirlenmelidir.

19. Cinsel taciz suçunda uzlaştırma yapılabilir mi?

Hayır. TCK 105 uzlaştırma kapsamı dışında tutulmuştur (CMK m. 253/3). Taraflar özel olarak anlaşsa bile bu, uzlaştırma yerine geçmez; ancak ödenen tazminat veya yapılan özür, hâkimin takdiri indirim veya HAGB değerlendirmesinde sanık lehine dikkate alınabilir. Mağdur için bunun anlamı şudur: tazminat konusunda anlaşma yapılması ceza yargılamasını kendiliğinden sona erdirmez.

20. Cinsel taciz suçunda dava zamanaşımı kaç yıldır?

Temel ve nitelikli hallerin çoğunda üst sınır 5 yılın altında kaldığından dava zamanaşımı 8 yıldır (TCK m. 66/1-e). Çocuk fail için bu süre fiil sırasında 12–15 yaş arasında ise yarı, 15–18 yaş arasında ise üçte iki oranında kısalır. Zamanaşımını kesen işlemler (örneğin sanığın sorguya çekilmesi) süreyi en fazla yarı oranında uzatır; ayrıntılı hesap için dosyadaki tarihlere bakmak gerekir.

21. Cinsel taciz davasına hangi mahkeme bakar?

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir; elektronik yolla işlenen fiillerde bu yerin hangisi olduğu mesajın gönderildiği veya alındığı yere göre tartışılabilir. Mağdur çocuk ise soruşturma çocuk bürosunca yürütülür. Davaya katılma talebinde bulunarak mağdur olarak yargılamaya aktif şekilde katılabilirsiniz; bunun için avukat tutmak zorunlu değildir ama çoğu zaman yararlıdır.

22. Tek başına mağdurun beyanı mahkûmiyet için yeterli olur mu?

Yargıtay uygulamasında mağdurun beyanı, tutarlı, samimi ve dış delillerle desteklenen bir anlatım ise mahkûmiyete esas alınabilir. Tanık yokluğu tek başına beraat sebebi değildir; ancak beyan çelişkili veya iddia başka bir nedenle şüpheli ise sanığın aleyhine hüküm kurulmaz. Bu yüzden anlatımın erken tarihli, ayrıntılı ve tutarlı olması, mümkünse mesaj, kamera veya tanıkla desteklenmesi önemlidir. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi bu değerlendirmenin temelidir.

23. Taciz delilleri nasıl toplanır ve nasıl korunur?

İlk iş, mesajları, aramaları, ses kayıtlarını ve görselleri silmeden saklamaktır. Ekran görüntüsünü tarih, saat ve karşı hesap görünecek biçimde alın; konuşmanın tamamını yedekleyin. Olay yerinde kamera varsa hemen yazılı olarak işletmeye ve savcılığa bildirin, çünkü kayıtlar kısa sürede silinir. Tanıkları isim ve telefonla not edin, hastaneden veya psikologtan aldığınız raporları ekleyin. Gizlice alınan ses kayıtlarının kabul edilebilirliği somut olaya göre değişir; bu kaydı delil olarak sunmadan önce bir avukata danışın.

24. Sahte hesaptan taciz edilirsem fail bulunabilir mi?

Çoğu durumda evet. Savcılık, platformdan hesap kayıtlarını, IP adreslerini ve giriş bilgilerini isteyebilir; hâkim kararıyla operatörden abonelik ve bağlantı bilgileri alınır. Sahte hesap açmak ayrıca bilişim ve kişisel veri suçları kapsamında değerlendirilebilir. Hesabın ekran görüntüsünü ve profil bağlantısını kaybetmeden saklayın; hesap kapanırsa kayıt bulmak zorlaşır. Platforma şikâyetin yanında savcılığa da başvurmak gerekir.

25. Hakkımda “cinsel taciz” şikâyeti yapıldı ve iddia asılsız; ne yapmalıyım?

İlk kural, ifadeden önce dosyayı incelemek ve ne ile suçlandığınızı öğrenmektir. Elinizdeki mesajları, iş yeri veya okul kayıtlarını, kamera görüntülerini ve olay sırasında yanınızda bulunanları hazırlayın. Şüpheli olarak ifade verme aşamasında hukuki yardım almak savunmanın tutarlılığını korur. Bu aşamada Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi ceza hukuku alanında çalışan bir avukattan destek almak, hem ifadenin kapsamını hem de delil sunma sırasını belirlemenizi kolaylaştırır. Şikâyetçiyi aramak, mesaj atmak veya başkaları aracılığıyla baskı kurmak ek suç ve aleyhe delil doğurabilir; bundan kaçının.

26. İfadeyi avukatsız vermek risk mi, susma hakkımı var mı?

Şüpheli ve sanığın susma hakkı vardır ve avukat yardımından yararlanma hakkı ifadenin başından itibaren geçerlidir (CMK m. 147). Kolluk veya savcılık ifadesi, dosyadaki en ağırlıklı delillerden biri haline gelir; sonradan değiştirmek zordur. İfade vermeden önce avukat ile görüşmek, “şaka”, “özel ilişki” veya “mesajı ben atmadım” gibi savunma hatlarının delillerle çelişmemesini sağlar. Avukat tutacak mali gücü olmayan kişi zorunlu müdafi talep edebilir (CMK m. 150).

27. HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) cinsel taciz davasında uygulanır mı?

Hapis cezası 2 yıl veya daha az ise ve diğer koşullar sağlanıyorsa uygulanabilir (CMK m. 231/5). Sanığın daha önce kasten bir suçtan mahkûm olmamış olması, tekrar suç işlemeyeceği kanaati ve mağdurun zararının giderilmesi koşulları aranır. Denetim süresi 5 yıldır; bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve denetim yükümlülükleri yerine getirilirse dava düşer. Sanığın kabulü şart olmadığı gibi, mağdurun itirazı da bu kararı engellemez; ancak karara 7 gün içinde itiraz yolu açıktır.

28. Hapis cezası ertelenir veya adli para cezasına çevrilir mi?

TCK m. 51 kapsamında 2 yıl ve altındaki hapis cezaları (suç çocuk tarafından işlenmişse 3 yıl) belirli koşullarda ertelenebilir. Kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına veya seçenek yaptırıma çevrilmesi (TCK m. 50) ise süre ve koşullara bağlıdır ve mahkemenin takdirindedir. Ancak TCK 105/1'de adli para cezası zaten seçimlik ceza olduğundan, hapis tercih edildikten sonra aynı cezanın adli para cezasına çevrilmesi Yargıtay 14. Ceza Dairesi tarafından TCK 50/2'ye aykırı bulunmuştur (2015/400 E. – 2016/895 K.). Çocuk mağdura karşı işlenmiş fiilde baştan itibaren adli para cezası verilmediğini unutmayın. Bu seçenekler her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilir ve sanığın davranışları, pişmanlığı ve zararı giderme çabası sonucu etkiler.

29. Cinsel taciz nedeniyle ne tutarda manevi tazminat istenebilir?

Tutar kanunda belli değildir. Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, fiilin ağırlığını, kusurun derecesini ve mağdurun uğradığı acı ve elemi değerlendirir (TBK m. 58). Taciz iş yerinde yapıldıysa işverenin önlem alma borcu da tazminat dosyasında gündeme gelir. Tazminat ceza davasına katılan olarak istenebilir veya ayrı bir hukuk davası açılabilir. Zamanaşımı genel olarak mağdurun zararı ve faili öğrenmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıldır; suç daha uzun zamanaşımına bağlıysa o süre uygulanır (TBK m. 72).

30. Taciz aynı cinsiyetten kişiler arasında veya eşler arasında da suç olur mu?

Evet. TCK 105 “bir kişiye” yönelik fiili düzenler; faili ve mağdurun cinsiyeti suçun oluşumunda belirleyici değildir. Evlilik içi veya birlikte yaşanan ilişkilerde de, karşı tarafın rızasına aykırı ve cinsel amaçlı sürekli rahatsız edici davranışlar suç sayılabilir. Bu tür ilişkilerde karşı tarafın rızası zaman zaman tartışma konusudur; ilgili davranışın açık itirazı olmadığı dönem ile itirazın gösterildiği dönem birbirinden ayrı değerlendirilir.

31. Cinsel taciz suçundan tutuklama mümkün mü?

Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi ve somut bir tutuklama nedeni (kaçma şüphesi, delilleri karartma ya da mağdura baskı ihtimali) gerekir. TCK 105, CMK m. 100/3'teki kataloga girmediği düşünüldüğünden bu kuralın ek bir karine sağlamadığı kabul edilir; ancak bu husus yayım öncesi doğrulanmalıdır. Uygulamada çoğu dosyada adli kontrol (örneğin mağdura yaklaşma yasağı, imza, yurt dışı çıkış yasağı) tercih edilir. Mağdura baskı veya tekrar eden fiil, tutuklama riskini artırır.

32. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri alabilir miyim?

Evet. 6284 sayılı Kanun, cinsel taciz de dahil olmak üzere şiddete uğrayan veya uğraması tehlikesi bulunan kişiler için uzaklaştırma, yaklaşma yasağı, iletişim kurmama ve geçici barınma gibi tedbirler öngörür. Başvuru aile mahkemesine, ayrıca emniyet veya jandarmaya, savcılığa ve ŞÖNİM'e yapılabilir; acil durumlarda 112 veya 183 aranabilir. Tedbir kararının ihlali zorlama hapsi doğurur ve ceza dosyasındaki delil değerini artırabilir.

33. Beni tacizde bulunan kişiyi tanımıyorum; ne yapmalıyım?

Yine de şikâyet edebilirsiniz; “şüpheli meçhul” dosyasında polis kamera görüntülerini, HTS ve baz kayıtlarını, araç plakasını ve diğer izleri inceler. Olay yeri, saat, kişinin görünüşü, araç veya giyim ayrıntıları ve varsa tanıklar önemlidir. Şikâyet süresi failin kimliğini öğrendiğiniz tarihten başlar; ancak kayıtların silinme riski nedeniyle başvuruyu geciktirmeyin.

34. Cinsel taciz mahkûmiyeti sabıka kaydına ve memuriyete nasıl etki eder?

Kesinleşmiş mahkûmiyet adli sicil kaydına işlenir ve bazı mesleklere girişte, kamu görevinde ve güvenlik soruşturmasında sorun oluşturabilir. HAGB kararı ise mahkûmiyet gibi kayıt altına alınmaz, ancak ilgili kurumlar, meslek mevzuatı ve güvenlik değerlendirmesi açısından yine de dikkate alınabilir. Mesleki disiplin soruşturması ceza davasından bağımsız yürütülebilir. Etkiyi öğrenmek için ilgili meslek kanununa ve kurumun uygulamasına bakmak gerekir.

35. Toplu taşımada, asansörde veya kalabalıkta yaşanan cinsel sözlü ya da görsel taciz nasıl ele alınır?

Kalabalık ortamlar delil bakımından avantaj sağlar: kamera, şoför, güvenlik görevlisi ve yanındaki yolcular tanık olabilir. Fail cinsel amaçla bedenini teşhir ediyor veya cinsel organını gösteriyorsa, bu hem TCK 105 kapsamında hem de teşhir nitelikli hali olarak ele alınır; dokunma varsa TCK 102'ye geçilir. Hemen 155 veya 112 arayın, bulunduğunuz araç veya işletme yönetimine olayı bildirin ve failin görünüşünü not edin.

Sonuç

Cinsel taciz (TCK 105), bedensel temas olmadan cinsel amaçla rahatsız etmeyi cezalandıran, temel halde 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngören ve nitelikli hallerde cezası yarı oranında artan bir suçtur. Uygulamada belirleyici olan; fiilin cinsel amaçla yapılması, mağdurun rahatsız olması, dokunmanın bulunup bulunmaması, mağdurun yaşı ve failin mağdurla ilişkisidir. Şikâyet süresi 6 aydan ibaret olduğu için mağdurların vakit kaybetmeden delilleri saklaması ve başvuru yapması gerekir; hakkında şikâyet olan kişilerin ise ifade vermeden önce dosyayı incelemesi ve susma hakkını bilinçli kullanması önemlidir. Her iki durumda da dosyanın ayrıntıları sonucu değiştirdiğinden, bu rehberi genel bilgi olarak okuyup somut olay için Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile veya bir başka ceza avukatıyla görüşmek doğru olur.

Eskişehir'de Ceza Hukuku Desteği

Eskişehir ve çevre illerde yürütülen ceza soruşturmalarında Eskişehir ceza avukatı sayfamızdan süreç hakkında bilgi alabilir; ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.