Konut Dokunulmazlığının İhlali Suçu (TCK 116): Cezası, Şikâyet, Zamanaşımı ve Yargıtay Uygulaması – 2026

1. Madde Yapısı ve Tarihçe

Konut dokunulmazlığının ihlali, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 116. maddesinde, “Hürriyete Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenir. Kanun koyucu suçla korunan değeri mülkiyet ya da zilyetlik olarak değil, kişinin konutunda güven ve huzur içinde yaşama hürriyeti olarak görmüştür. Yargıtay Ceza Genel Kurulu da bu noktayı açıkça vurgulamıştır. Emsal: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2014/21 E., 2014/272 K., 20.05.2014.

Madde dört fıkradan oluşur:

Tarihçe ve önemli düzenleme noktaları

• TCK'nın yürürlüğe girmesi: 5237 sayılı Kanun 1 Haziran 2005'ten beri uygulanmaktadır; 116. madde de bu tarihten beri yürürlükte olan düzenlemenin parçasıdır.

• Anayasal dayanağı: Madde gerekçesi, hakkın Anayasa'nın 21. maddesindeki konut dokunulmazlığı güvencesine dayandığını belirtir.

• Uzlaştırma: 6 Aralık 2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun, CMK 253'ü değiştirerek konut dokunulmazlığının ihlalini uzlaşma kapsamına almıştır. 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı Kanun ise kurumu “uzlaştırma” adıyla yeniden düzenlemiştir.

• Hırsızlık amacıyla girme: Aynı 5560 sayılı Kanunun 6. maddesiyle TCK 142'ye dördüncü fıkra eklenmiş; hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali hâlinde şikâyet aranmayacağı hükme bağlanmıştır.

• Anayasa Mahkemesi denetimi: Anayasa Mahkemesi, TCK 142/4'teki “konut dokunulmazlığının ihlâli” ibaresine yönelik itirazı 10.09.2025 tarihli kararla reddetmiştir. Karar 14.01.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Emsal: Anayasa Mahkemesi, 2025/106 E., 2025/187 K., 10.09.2025 (RG 14.01.2026, sayı 33137).

2. Suçun Unsurları

Konut dokunulmazlığının ihlali, seçimlik hareketli ve kasten işlenebilen bir suçtur. Suçun oluşup oluşmadığını anlamak için dört soruya cevap vermek gerekir: Girilen ya da kalınan yer korunan bir yer mi, hareket ne, rıza var mı ve fail bunu bilerek mi yaptı?

Fail ve mağdur

Fail herkes olabilir; ev sahibi, kiracı, komşu, eş, akraba ya da bir kamu görevlisi fark etmez. Mağdur, o yerde rıza verme yetkisini fiilen kullanan kişidir. Bu kişinin mülk sahibi olması gerekmez; kiracı da mağdur olabilir. Suçla korunan değer mülkiyet değil, konutta güven ve huzur olduğu için asıl ölçü, yerin fiilen kimin kullanımında olduğudur.

Korunan yerler

Kanun “konut” kavramını tanımlamamıştır; tanım öğreti ve uygulamaya bırakılmıştır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, yeni kiralanmış, temizlenmiş ve bazı eşyaları yerleştirilmiş ancak henüz geceleri kalınmaya başlanmamış bir evi de konut saymıştır. Karara göre suçun oluşması için kişinin o yerde geceleri kalmaya başlamış olması veya fiil anında orada bulunması şart değildir. Emsal: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2014/21 E., 2014/272 K., 20.05.2014.

Buna karşılık kullanılmayan, boş ve metruk bir yapıya girmek aynı koruma kapsamında değerlendirilmez; bu tip olaylarda başka suçlar (örneğin hakkı olmayan yere tecavüz) gündeme gelebilir. Sorunun çözümü yerin gerçekte nasıl kullanıldığına bağlıdır.

Hareket: girmek ve çıkmamak

Suç iki ayrı hareketle işlenebilir:

• Rızaya aykırı girmek: Fail, yetkili kişinin rızası olmadan korunan yere girer. Girme, vücudun yerin içine geçmesiyle tamamlanır; kapıyı zorlayıp içeri girememek ise geçerli bir teşebbüs olarak değerlendirilebilir.

• Rıza ile girdikten sonra çıkmamak: Fail başlangıçta davetli ya da izinlidir; ancak rıza geri alınıp çıkması istendiği hâlde makul süre içinde ayrılmaz. Burada suç, çıkma talebinden sonra kalınan her an devam eder.

Rıza ve meşru amaç şartı

Rıza açık ya da örtülü olabilir, girilmeden önce verilmelidir ve her an geri alınabilir. Hile veya zorla elde edilen rıza geçerli sayılmaz. Eşler, birlikte yaşayanlar veya ortak kullanıcılar bakımından 116/3 farklı bir kural getirir: bu kişilerden birinin rızası yeterlidir, ancak bu rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir.

Yargıtay uygulamasında bu şart özellikle ortak konutta eşlerden birinin başkasını eve alması olaylarında ön plana çıkar:

• Emsal: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 2023/19981 E., 2023/7277 K., 21.11.2023: Sanık, arkadaşı olan katılanın evine katılanın haberi olmadan girmiş ve katılanın eşiyle cinsel ilişkiye girmiştir. Eşin rızası, evlilik birliğinden doğan hakları ihlal eden bir amaç taşıdığı için geçerli sayılmamış ve mahkûmiyet hükmü onanmıştır.

• Emsal: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 2022/1596 E., 2022/11787 K., 08.06.2022: Eşi cezaevinde olan evli bir kadınla ilişki yaşayan şüphelinin ortak konuta birkaç kez girdiği olayda takıpsızlık kararına itirazın reddi bozulmuş; meşru olmayan amaçla verilen rızanın geçerli olmadığı, delillerin değerlendirilmesinin mahkemeye bırakılması gerektiği belirtilmiştir.

• Emsal: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 2010/9226 E., 2011/25386 K., 13.07.2011: Geceleyin kadın tarafından eve çağrılan sanığın, kocanın yasal haklarını ihlal eden bir amaçla gittiği ve rızanın bu girişi meşrulaştırmadığı kabul edilmiştir.

Hukuka uygunluk hâlleri

Belirli durumlarda girmek veya kalmak suç olmaz. Bunların başında kanunun hükmünü yerine getirme ve yetkili merci tarafından verilen emri uygulama gelir: arama kararıyla veya CMK'daki istisna hâllerde kolluk görevlisinin girmesi, icra memurunun yetkisi dahilindeki işlemler gibi. Meşru savunma ve zorunluluk hâli gibi genel hukuka uygunluk sebepleri de somut olayda incelenir. Kiracının zilyetliğinde bulunan bir konuta, kira ilişkisi bitmiş olsa bile, kiracının rızası olmadan girmek hakkın kullanılması olarak değerlendirilmeyebilir; tahliye icra yoluyla gerçekleştirilmelidir.

Manevi unsur

Suç kasten işlenir. Fail, korunan bir yere girdiğini ve yetkili kişinin rızası olmadığını bilmeli ve bunu istemelidir. Öğretide olası kastla işlenebileceği de kabul edilir; taksirle işlenmesi düzenlenmemiştir. Fail rızanın bulunduğuna gerçekten inanmış ve bu inancı makul olay verilerine dayanıyorsa, maddi unsurda hata (TCK 30/1) kastı ortadan kaldırabilir.

Teşebbüs, iştirak ve içtima

Kapıyı zorlayıp içeri giremeyen fail bakımından teşebbüs gündeme gelebilir. Suça yardım edenler ve azmettirenler iştirak hükümlerine göre sorumlu olur. Konuta girdikten sonra hırsızlık, yaralama, mala zarar verme gibi başka suçlar işlenmişse hangi suçun ayrıca cezalandırılacağı 4. bölümde ele alınıyor.

3. Cezalar ve Nitelikli Hâller

Temel şeklin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir; fiil cebir veya tehditle ya da gece vakti işlenirse alt sınır bir yıla, üst sınır üç yıla çıkar. TCK 119'daki ortak nitelikli hâller varsa, bulunan ceza ayrıca bir kat artırılır.

Nitelikli hâllerin anlamı

Cebir. Kişi üzerinde uygulanan fiziksel güç aranır. Kapıyı veya kilidi kırmak eşyaya yönelik bir güçtür ve doktrinde 116/4'teki cebir olarak değerlendirilmez; mağdurun iradesini kırmak için itmek, kolundan tutmak veya boğazını sıkmak ise cebir sayılır. Emsal: Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 2021/7785 E., 2021/20712 K.

Tehdit. Fail, mağdurun kapıyı açmasını veya girişe razı olmasını sağlamak için korkutucu sözler söylüyorsa tehdit nitelikli hâli gündeme gelir. Burada tehdidin giriş için araç olması önemlidir; giriş tamamlandıktan sonra ayrı bir tartışmada söylenen tehdit 116/4 kapsamına girmez.

Gece vakti. TCK 6/1-e uyarınca gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zaman dilimidir. Bu nedenle kış aylarında akşam saatlerinde bile gece vakti başlamış olabilir; yaz aylarında ise çok geç başlar. Hesapta o gün ve o yer için güneşin doğuş ve batış saatleri esas alınır. Fiilin gece işlendiği kesin olarak belirlenemiyorsa şüpheden sanık yararlanır. Emsal: Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 2016/10839 E., 2018/10457 K.

Silah. TCK 6/1-f'deki silah tanımı yalnızca ateşli silahlarla sınırlı değildir. Bıçak gibi saldırı ve savunmada kullanılabilecek aletlerin suçun işlenmesinde kullanılması da 119/1-a kapsamında değerlendirilebilir.

Birden fazla kişi tarafından birlikte. 119/1-c için faillerin en az iki kişi olması ve icra hareketlerine müşterek fail olarak katılmaları gerekir. Fiile yardım eden ya da azmettiren kişi bakımından bu artırımın uygulanmayacağı kabul edilmektedir.

Ceza belirleme sırası ve örnek hesaplar

Mahkeme önce temel cezayı belirler, nitelikli hâl varsa uygular, ardından takdiri indirimi (TCK 62, en çok 1/6) değerlendirir. Sonuçta çıkan süre; seçenek yaptırım (bir yıl ve altı), erteleme ve HAGB (iki yıl ve altı) eşiklerinden hangisine denk geldiğini belirler. Aşağıdaki örnekler yalnızca hesabın mantığını göstermek içindir; mahkeme somut olayda farklı bir temel ceza belirleyebilir.

4. Komşu Suçlarla Ayrım

Konut dokunulmazlığı çoğu zaman başka bir suçla iç içe girer. Ayrımda üç soruya bakılır: Giriş hangi amaçla yapıldı, kullanılan yöntem neydi ve hangi hak korunuyor? Aşağıdaki tablo uygulamada en sık karşılaşılan komşu suçları özetler.

Hırsızlık amacıyla girme. Anayasa Mahkemesi, TCK 142/4'teki "konut dokunulmazlığının ihlâli" ve "şikâyet aranmaz" ibarelerine yönelik itirazı reddetmiştir. Kararda binada muhafaza altındaki eşyanın hırsızlığı ile konut dokunulmazlığının ihlali bileşik suç sayılmamış, iki suçtan ayrı ayrı ceza verilmesinin aynı fiil için yeniden yargılama anlamına gelmediği belirtilmiştir; karşı oy bunun aksini savunmuştur. Emsal: Anayasa Mahkemesi, 2025/106 E., 2025/187 K., 10.09.2025.

Silahla tehdit ve konut dokunulmazlığı. Gece vakti müştekilerin bahçesine kapı ve pencere zorlanarak girilen ve silahla tehdidin de yargılandığı bir dosyada Daire, konut dokunulmazlığına ilişkin mahkûmiyeti onamıştır; silahla tehdit suçunda ise zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmiştir. Emsal: Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 2023/16038 E., 2025/6961 K., 30.06.2025.

5. Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Temel şekillerde (116/1 ve 116/2) soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi altı aydır, suç uzlaştırma kapsamındadır ve olağan dava zamanaşımı sekiz yıldır. Aşağıdaki tablo bu üç başlığı bir arada gösterir.

Şikâyet ve vazgeçme

Şikâyet hakkı, o yerde rıza vermeye yetkili kişiye aittir. Süre hak düşürücüdür; fiilin ve failin birlikte öğrenildiği tarihten başlar. Şikâyetten vazgeçme, kesinleşmeden önce soruşturmayı sona erdirir veya davayı düşürür; ancak vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK 73/6). Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçmenin cezanın infazına engel olmadığı kabul edilir. Birden fazla sanık varsa, birine yönelik vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK 73/5).

Nitelikli hâl ve şikâyet. 116/4'te "şikâyet" ifadesi yer almaz. Kaynaklarda, cebir, tehdit veya gece vakti işlenen hâlin de temel suça bağlı olarak şikâyete tabi kalacağını söyleyenler olduğu gibi, bu hâlin resen soruşturulacağını savunanlar da vardır. Bu nedenle belirsiz noktada mağdur için güvenli yol, altı aylık süre içinde şikâyetçi olmaktır; şüpheli için güvenli yol ise şikâyet şartı savunmasına tek başına güvenmemektir.

Hırsızlık amacıyla girme. TCK 142/4 uyarınca hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali hâlinde şikâyet aranmaz. Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeye yönelik itirazı reddetmiştir. Emsal: Anayasa Mahkemesi, 2025/106 E., 2025/187 K., 10.09.2025. Yargıtay 2. Ceza Dairesi de aynı yönde bir kararında hırsızlık amacıyla işlenen ihlalin şikâyete tabi olmadığını belirtmiştir (2025/2705 E., 2025/9029 K.)

Uzlaştırma

CMK 253/1-b, konut dokunulmazlığının ihlalini (madde 116), şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayar. Uygulamada savcılık, soruşturma aşamasında dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir; uzlaştırmacı taraflarla görüşür. Anlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturmada ise düşme kararı verilir.

Üç sınır dikkat gerektirir:

• Uzlaştırma kapsamındaki suç, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK 253/3). Önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte işlenmişse uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır.

• 116/4'teki nitelikli hâllerin uzlaştırmaya tabi olup olmadığı kaynaklarda farklı değerlendirilmektedir. Madde numarası bazlı sayım tüm 116'yı kapsıyor gibi görünse de, bu konuda kesin yazmak yerine somut dosyada savcılığın yönlendirmesine bakmak gerekir.

• Uzlaştırma kapsamında olmayan suçlardan beraat kararı kesinleştikten sonra, birlikte yargılanan konut dokunulmazlığı suçu için uzlaştırma yapılabileceği yönünde bir Yargıtay kararı bildirilmektedir (2. Ceza Dairesi, 2021/13258 E., 2024/4281 K.)

Zamanaşımı

TCK 66/1-e uyarınca beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır. 116/1, 116/2 ve 116/4 üst sınırları beş yılın altında olduğu için temel kural sekiz yıldır. Zamanaşımı kesilirse süre en çok yarısı kadar uzar; yani her hâlükârda 12 yıl dolduğunda dava düşer (TCK 67/4). Nitelikli hâllerin ve TCK 119'daki bir kat artırımın zamanaşımı hesabına etkisi, TCK 66/3 ve Yargıtay'ın hesaplama yöntemi birlikte değerlendirilerek dosyaya özgü yapılmalıdır. HAGB kararında denetim süresi içinde dava zamanaşımının işlemediği yönünde bir düzenleme yapıldığı bildirilmektedir (aşağıda 7. bölümde).

Bir de güncel mevzuat notu: 31.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı 12. Yargı Paketi, TCK 116'ya ve CMK 253'e doğrudan bir değişiklik getirmemiş, ancak HAGB'yi düzenleyen CMK 231'i yeniden yazmıştır. Önceki 11. Yargı Paketi (7571 sayılı Kanun, RG 25.12.2025) ise CMK 253/3'e önödeme ve uzlaştırma ilişkisini düzenleyen bir cümle eklemiştir.

6. Soruşturma, Delil, Kovuşturma ve Görevli Mahkeme

Süreç genellikle şu sırayla işler: şikâyet veya suç duyurusu, kolluk tutanakları, savcılık ifadesi, uzlaştırma girişimi, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya iddianame, duruşma ve hüküm. Her aşamada en önemli sorular, rızanın bulunup bulunmadığı ile failin girişteki amacıdır.

Soruşturma ve ifade

Şikâyet kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına veya UYAP üzerinden yapılabilir. Şüpheli olarak çağrıldığınızda ifade vermeden önce avukat desteği almak (CMK 149) ve susma hakkınızı bilmek önemlidir. Özellikle ortak konut, kira ilişkisi veya "davet edilmiştim" savunması bulunan dosyalarda ifadenin içeriği sonraki aşamayı belirler. Bu aşamada Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi bir ceza avukatından destek almak, ifade öncesi dosyanın, delillerin ve rıza iddiasının birlikte değerlendirilmesini sağlar.

Delil

Dosyada işe yarayan başlıca deliller şunlardır:

• Apartman, işyeri, kapı zili ve güvenlik kamerası kayıtları (kayıtlar kısa sürede silinebileceği için erken talep edilmelidir)

• Olay yeri fotoğrafları, kilit ve kapı hasar tespiti, bilirkişi raporu

• Tanık beyanları, komşu ve apartman görevlisi ifadeleri

• Rızanın varlığını veya yokluğunu gösteren yazışmalar, arama kayıtları, davet mesajları

• Kira sözleşmesi, mülkiyet veya kullanım belgeleri (konutu fiilen kimin kullandığını göstermek için)

Hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz (CMK 206/2-a ve 217/2). Bu nedenle gizli ses kaydı veya izinsiz erişimle elde edilen görüntüler kullanılmadan önce değerlendirilmelidir.

Kovuşturma ve görevli mahkeme

İddianame kabul edilirse dava asliye ceza mahkemesinde görülür; çünkü 116'nın üst cezası üç yılı aşmaz. Suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Konut dokunulmazlığı, ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren bir suçla birlikte işlendiği iddia ediliyorsa (örneğin cinsel saldırı) dosya ağır ceza mahkemesinde görülebilir. Yargıtay'ın incelediği bir dosyada Ağır Ceza Mahkemesi, konut dokunulmazlığının ihlali suçundan 5 ay hapis cezası vermiştir; Daire de mahkûmiyeti onamıştır. Emsal: Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 2023/19981 E., 2023/7277 K., 21.11.2023.

Uygun görülürse basit yargılama usulü uygulanabilir; ancak katılanın dinlenmesi gereken dosyalarda bu usul işletilemez. Aynı karar, katılan dinlenmeden basit yargılama usulüne göre karar verilemeyeceğini de ortaya koymaktadır.

Koruma tedbirleri

Şüpheli yakalanırsa gözaltı süresi ve koşulları CMK'ya göre belirlenir. Genel kural, adli kontrolün tutuklamaya tercih edilmesidir; hırsızlık, yaralama veya yağma gibi birlikte işlenen suçlar değerlendirmeyi değiştirebilir. Aile içi veya ısrarlı rahatsızlık içeren olaylarda 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirleri ayrıca talep edilebilir; bu tedbirlere uymamak ayrı bir yaptırıma yol açar.

7. HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası ve Tazminat

Mahkemenin belirlediği hapis süresi, hangi kurumdan yararlanılabileceğini belirler. Eşikler şöyledir:

HAGB'de güncel düzenleme

31 Temmuz 2026'da yayımlanan ve aynı gün büyük bölümüyle yürürlüğe giren 7589 sayılı 12. Yargı Paketi, CMK 231'i yeniden düzenlemiştir. Bildirilen çerçeve şöyledir:

• İki yıl veya daha az hapis ya da adlî para cezası için uygulanır.

• Daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyet bulunmaması, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve zararın tamamen giderilmesi aranır.

• Denetim süresi beş yıldır; bu süre içinde dava zamanaşımının işlemediği belirtilmektedir.

• HAGB kararına karşı itiraz yolu yerine istinaf yolu açılmıştır.

• Zararın hemen ödenememesi hâlinde, aylık taksitle ödeme koşuluyla HAGB verilebileceği bildirilmektedir.

Tazminat

Suçtan zarar gören, ceza davasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Maddi zarar; kapı ve kilit onarımı, çalınan veya zarar gören eşya, güvenlik giderleri gibi kalemlerden oluşur. Manevi zarar ise konutta huzurun bozulması, korku ve güvensizlik duygusuna dayanır. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; katılan sıfatı yalnızca yargılamaya katılma hakkı verir.

İki hukuki nokta önemlidir. Birincisi, kamu davasının düşmesi şikâyetten vazgeçmeden ileri gelmişse ve vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıkça beyan edilmişse, hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz (TCK 73/7). İkincisi, tazminat zamanaşımı Borçlar Kanunu'na tabidir; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Bu yüzden vazgeçme beyanı verirken kapsamı net yazılmalıdır.

8. İlk Adımlar

Konut dokunulmazlığı dosyalarında ilk günlerde yapılan hatalar, çoğunlukla delil kaybı ve süre kaçırmadır. Aşağıdaki adımlar mağdur ve şüpheli için ayrı ayrı özetlenmiştir.

Mağdur için

Şüpheli için

1. İfade vermeden önce avukat desteği alın. Susma hakkınız vardır. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi bir ceza avukatıyla ifade öncesi görüşmek, rıza ve amaç savunmasını doğru kurmanızı sağlar.

2. Olayı sade ve tutarlı anlatın. Rızanın nasıl verildiğini, kimin davet ettiğini ve ne kadar kaldığınızı mesajlar ve tanıklarla destekleyin.

3. Mağdurla baskıcı temastan kaçının. Bu tür bir temas yeni bir suç şüphesi doğurabilir ve uzlaştırma ihtimalini zedeler.

4. Uzlaştırma ve zararı giderme seçeneklerini değerlendirin. Yeni HAGB düzenlemesinde zararın giderilmesi şartı arandığı için, kasıtlı bir suçtan mahkûmiyetiniz yoksa bu adım ileride yararlı olabilir.

5. Süreleri kontrol edin. Şikâyet altı ay içinde yapılmış mı, zamanaşımı dolmuş mu ve suç şikâyete bağlı mı sorularını dosyanın başında netleştirin.

6. Karar sonrası itiraz yollarını kaçırmayın. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz, iddianameye karşı savunma ve hükme karşı kanun yolu süreleri kesindir.

9. Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı

Yargıtay uygulamasında dört temel çizgi öne çıkar. Birincisi, korunan değer kişi hürriyeti olduğu için konut kavramı geniş yorumlanır. İkincisi, ortak kullanılan konutlarda verilen rıza meşru bir amaca dayanmalıdır. Üçüncüsü, işyeri korumasından yararlanmak için yerin mutat olarak herkese açık bir yer olmaması gerekir. Dördüncüsü, cebir ve tehdit gibi nitelikli hâller somut delille ve kişi üzerinde etkisi olan davranışla gösterilmelidir.

Karar metni incelenmemiş satırlar, yayımlanmadan önce özgün metinden teyit edilmelidir. Bu tablo, kararların tamamını değil, uygulamada en çok başvurulan ilkelerini toplar.

10. Sık Karşılaşılan Özel Durumlar

Kiracı ve ev sahibi

Kiralanan konutta fiilî kullanım kiracıdadır. Kira sözleşmesi sürerken, sona ermiş olsa bile tahliye icra yoluyla yapılmadan önce, ev sahibinin kiracının rızası olmadan eve girmesi konut dokunulmazlığının ihlali riski taşır. "Kontrol amaçlı" giriş de rıza gerektirir. Kiracı ise ev sahibinin davetiyle girdiği daireden, kendisinden çıkması istendiği hâlde çıkmazsa aynı suçu işleyebilir. Tahliye için doğru yol icra ve mahkeme sürecidir.

Eşler, boşanma ve ortak konut

TCK 116/3, ortak kullanılan konutta kullanıcılardan birinin rızasını yeterli sayar; ancak rıza meşru bir amaca dayanmalıdır. Madde gerekçesinde, eşlerin kanuni ayrı yaşama hakkı veya ayrılık kararı bulunmadan birbirlerine karşı suç işlemiş sayılmayacağı yönünde bir açıklama yer aldığı bildirilmektedir. Uzaklaştırma kararı varsa, eve gelmek 6284 sayılı Kanun kapsamında ayrıca değerlendirilir. Üçüncü kişinin evlilik birliğini ihlal eden bir amaçla eve alınması hâlinde rıza geçerli sayılmayabilir; bkz. 2. Ceza Dairesi kararları (2. bölümde).

İşyeri ve ticari alan

Müşterinin girmesine açık bir dükkâna açık olduğu saatlerde girmek suç değildir. Kapanış saatinden sonra kalmak, yalnızca personele açık depo ve arka ofise izinsiz geçmek veya girişte uyarıya rağmen kalmak 116/2 kapsamında değerlendirilebilir. İşyerine girip çalışmayı engellemek ise TCK 117 kapsamında ayrıca tartışılır.

Kamera, akıllı kilit ve dijital kanıt

Kapı zili kamerası, apartman kamerası ve akıllı kilit kayıtları rızanın bulunmadığını gösteren güçlü delillerdir. Buna karşılık davet mesajları ve arama kayıtları rıza savunmasını destekleyebilir. Ev sahibinin kiracının dairesine habersiz kamera yerleştirmesi veya izinsiz ses kaydı almak ise özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134) gibi başka suçları gündeme getirir. Fiziksel olarak içeri girilmeden yapılan uzaktan gözetim, 116'daki girme fiilini tek başına oluşturmaz.

Kolluk, icra ve haciz

Kanunun verdiği yetkiye dayanarak, örneğin arama kararıyla veya kanunda gösterilen istisna hâllerde konuta giren kolluk görevlisinin fiili hukuka uygundur. Yetki sınırı aşılmışsa, kapsam dışı yerlere girilmişse veya karar bulunmadan girilmişse sorumluluk doğabilir. Kamu görevlisi bu fiili görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak işlerse TCK 119/1-e uyarınca ceza bir kat artırılır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Konut dokunulmazlığının ihlali suçunun cezası nedir?

Temel şekilde ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK 116/1). Açık rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışındaki işyeri ve eklentilerinde ceza altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır (116/2). Fiil cebir veya tehditle ya da gece vakti işlenirse bir yıldan üç yıla kadar hapis verilir (116/4). TCK 119'daki nitelikli hâllerden biri varsa bulunan ceza bir kat artırılır. Mahkeme takdiri indirim (TCK 62) uygulayabilir; sonuçta çıkan süre bir yıl veya altındaysa adlî para cezasına çevirme, iki yıl veya altındaysa erteleme ya da HAGB gündeme gelebilir.

2. Suç yalnızca eve girmekle mi oluşur?

Hayır. Kanun iki seçimlik hareket sayar: rızaya aykırı olarak girmek ve rıza ile girdikten sonra buradan çıkmamak. Girmek için vücudun korunan yerin içine geçmesi gerekir; dışarıdan bakmak, pencereden uzanmak veya kapıda beklemek tek başına girme sayılmaz. İkinci hareketin söz konusu olması için önce geçerli bir rıza ile girilmiş, sonra bu rıza geri alınmış ya da çıkma talebi yapılmış olmalıdır. Talepten sonra makul bir süre içinde ayrılmayan kişi suçu işlemiş olur.

3. Komşunun bahçesine izinsiz girmek bu suçu oluşturur mu?

Bahçe, avlu ve garaj gibi konutla fiilen bir bütün oluşturan yerler konutun eklentisi sayılabilir. Çevresi duvar, çit veya kapıyla belirlenmiş bir bahçe bu bakımdan güçlü bir örnektir; tamamen açık ve çevrilmemiş bir arazi ise eklenti sayılmayabilir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, müştekilerin bahçesine kapı ve pencere zorlanarak girilen bir olayda konut dokunulmazlığına ilişkin mahkûmiyeti onamıştır. Emsal: Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 2023/16038 E., 2025/6961 K., 30.06.2025. Ayrıca bir özette, mağdurun bahçesine ve ahırına gizlice giren ve fark edilince kaçan failin eyleminin suç oluşturduğu bildirilmektedir (4. Ceza Dairesi, 2013/2564 E., 2015/914 K.)

4. Apartmanın ortak alanlarına girmek suç mu?

Apartmanın herkesin kullandığı ortak girişi, merdiveni ve asansörü kural olarak tek bir dairenin konutu sayılmaz; bu nedenle ortak alanda bulunmak tek başına 116'yı ihlal etmez. Daire kapısından içeri girmek ya da kapıyı zorlamak ise doğrudan konuta yönelik bir fiildir. Kilitli çatı katı, bodrum deposu gibi yalnızca belirli bir dairenin kullanımına ayrılmış bölümler ise eklenti sayılabilir. Ortak alandaki rahatsız edici davranışlar için TCK'nın kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu ve Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri ayrıca düşünülür.

5. Rıza ile girdikten sonra çıkmamak ne zaman suç olur?

Başlangıçta davetli ya da izinli olan kişi, ev sahibi veya konutu kullanan kişi çıkmasını istediği hâlde makul süre içinde ayrılmazsa suç oluşur. Örneğin alacağını tahsil etmek için eve davet edilen kişi, konutu kullanan kişi çıkmasını istediği hâlde çıkmıyorsa bu hareket kapsamında değerlendirilir. Makul süre, olayın koşullarına göre belirlenir; eşyasını toplamak veya kapıdan çıkmak için gereken kısa süre suç sayılmaz. Çıkma talebinin ne zaman ve nasıl yapıldığı, tanık ve mesajlarla ispatlanabilmelidir.

6. Kapıyı zorlayıp içeri giremezsem yine de suç oluşur mu?

Girme fiili tamamlanmadıysa temel suç tamamlanmış sayılmaz, ancak icra hareketlerine başlandığı için teşebbüs gündeme gelebilir. Kilidi zorlayıp içeri giremeden kaçan fail, teşebbüsten sorumlu tutulabilir; teşebbüs hâlinde ceza genel hükümlere göre indirilir. Sadece kapıyı çalmak, kapıya vurmak ya da zili ısrarla çalmak ise girme niteliği taşımaz. Bu davranışlar, ısrarlı ve amaçlıysa TCK'nın kişilerin huzur ve sükununu bozma suçuna ve kapıyı kıran fail için mala zarar vermeye girebilir.

7. Rıza hangi hâllerde geçersiz sayılır?

Hile veya zorla elde edilen rıza geçerli değildir. Rıza, yetkili kişiden gelmelidir; konutu kullanma yetkisi olmayan bir komşunun ya da yabancının izni yeterli sayılmaz. Ortak kullanılan konutta kullanıcılardan birinin rızası yeterlidir, ancak TCK 116/3 gereği bu rızanın meşru bir amaca yönelik olması gerekir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, evlilik birliğinden doğan hakları ihlal eden bir amaçla verilen rızanın geçerli olmadığını kabul etmiştir. Emsal: 2. Ceza Dairesi, 2022/1596 E., 2022/11787 K., 08.06.2022.

8. Eşim yokken eve sevgilisini getirdi; giren kişi suç işlemiş olur mu?

Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin incelediği olaylarda, eşin rızası evlilik birliğinden doğan yasal hakları ihlal eden bir amaç taşıdığı için geçerli sayılmamıştır. Bir dosyada sanık, katılanın haberi olmadan evine girmiş ve katılanın eşiyle ilişkiye girmiş; mahkûmiyet onanmıştır. Diğer bir dosyada, şüphelinin eşin evli olduğunu bilmediği yönündeki savunması itibar görmemiş ve delillerin kamu davası açılmasını gerektirdiği belirtilmiştir. Emsal: 2. Ceza Dairesi, 2023/19981 E., 2023/7277 K., 21.11.2023. Daveti yapan eş bakımından ise 116/3 nedeniyle ayrıca konut dokunulmazlığı suçu oluşmaz; her somut olayın delilleri ayrıca değerlendirilir.

9. Boşanma davası sürerken eşimin bulunduğu eve girmem suç olur mu?

Evlilik birliği devam ederken ortak konutta yaşama hakkı sürdüğü için, eşin kendi ortak konutuna girmesi kural olarak suç sayılmaz. Mahkeme tarafından ayrı yaşama izni veya ayrılık kararı verilmişse, konut eşlerden biri için fiilen ayrı konut hâline gelmişse ya da 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma tedbiri bulunuyorsa durum değişebilir. Tedbir kararına rağmen eve gelmek ayrıca koruma tedbirine aykırılık yaptırımına yol açar. Bu nedenle ayrı yaşama başlamış eşlerde konutun kime tahsis edildiği ve hangi kararların bulunduğu mutlaka kontrol edilmelidir.

10. Ev sahibi kiracının evine izinsiz girerse ne olur?

Kiralanan konutun fiilî kullanımı kiracıdadır. Ev sahibi, malik olsa bile, kiracının rızası olmadan daireye girerse konut dokunulmazlığının ihlali gündeme gelebilir. "Kontrol amaçlı" giriş veya kilit değiştirme gibi davranışlar bu nedenle risklidir. Kira ilişkisi sona ermiş olsa bile tahliyenin icra ve mahkeme yoluyla yapılması gerekir. Ev sahibi için güvenli yol, kiracıyla yazılı ve önceden randevulaşmak ve gerekirse icra yoluna başvurmaktır.

11. Kira süresi biten kiracı evden çıkmazsa suç mu işler?

Kural olarak hayır. Kiracı o konutu zaten kendi kullanımında tutmaktadır; sözleşme sona erse de oturmaya devam etmesi çoğunlukla hukuki bir tahliye uyuşmazlığıdır. Ev sahibinin başvuracağı yol tahliye davası veya icra takibidir. Ancak kiracının, ev sahibinin kendi konutundan ya da sahibinin kullandığı başka bir bölümden rıza almaksızın girip kalması ayrı bir değerlendirmeye tabidir. Kira ilişkisinden doğan bu tür uyuşmazlıkta her olay kendi delilleriyle incelenir.

12. İşyerine girmek ne zaman suç olur?

İşyerine açık rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerlerde, örneğin müşteriye açık saatlerde bir dükkânda, girmek suç değildir. Bu alanın dışında kalan depo, arka oda, personele ayrılmış bölüm veya kapanıştan sonra işyerinin içi korunan alandır. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, açık olduğu saatte müşteri alanı olarak kullanılan bir dernek lokalinde işyeri dokunulmazlığının oluşmadığını kabul etmiştir (2018/3742 E., 2018/12631 K., 09.10.2018). Ceza 116/2 uyarınca altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır ve şikâyete bağlıdır.

13. Gece vakti ne demektir ve cezayı nasıl etkiler?

TCK 6/1-e uyarınca gece vakti, güneşin batmasından doğmasına kadar geçen süredir. Saat değil güneşin durumu esas alındığından, kış ve yaz aylarında gece sayılan aralık değişir. Bu süre içinde konuta rızaya aykırı girilmesi, 116. maddedeki nitelikli hâlin uygulanmasına yol açar ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar. Olayın tam saatinin tespiti için kamera kaydı, telefon kayıtları, 112 çağrı saati ve tanık beyanları önem taşır. Saat konusunda belirsizlik varsa, güneşin batış ve doğuş saati ilgili yer ve tarih için resmî kaynaklardan araştırılır.

14. Cebir veya tehdit kullanarak girmek cezayı nasıl artırır?

Fail, kapıyı iterek, kolu bükerek veya ev sahibine engel olarak içeri girdiyse cebir; "içeri girmezsem sana zarar veririm" gibi sözlerle girdiyse tehdit söz konusudur. Bu durumda gece vakti şartı aranmaz ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Cebir veya tehdit ayrıca yaralama, tehdit gibi bağımsız suçları da oluşturabilir. Hangi suçların birlikte uygulanacağı, her fiilin ayrı bir hareketle mi yoksa tek hareketle mi işlendiğine göre belirlenir. Bu ayrım ceza hesabını doğrudan etkilediği için dosyadaki delillerin dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

15. Silahla veya birden fazla kişiyle girmek ne anlama gelir?

TCK 119, bazı nitelikli hâllerin varlığında ilgili suçlar için verilecek cezanın bir kat artırılmasını öngörür. Silahla işlenmesi ve birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi bu hâller arasında sayılır. Silahın ne anlama geldiği TCK 6/1-f hükmünden anlaşılır; ateşli silahlar yanında, saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış diğer aletler de kapsama girebilir. Birden fazla kişinin birlikte hareket etmesi için ortak bir iradeyle, aynı yer ve zamanda icra hareketlerine katılmaları gerekir.

16. Hırsızlık amacıyla girerse hangi suç oluşur?

Hırsızlık amacıyla konuta girilmişse fail hem hırsızlık hem de konut dokunulmazlığının ihlalinden sorumlu tutulur. TCK 142/4 hükmüne göre bu hâlde konut dokunulmazlığı suçu bakımından şikâyet aranmaz ve kovuşturma resen yürütülür. Eşyayı almadan yakalanan fail, hırsızlığa teşebbüsten ve ihlal suçundan hüküm alabilir. Hırsızlık fiilinin konutta işlenmesi ayrıca nitelikli hırsızlık hâllerini gündeme getirebilir. Bu nedenle mağdur, evine hırsız girmiş olması hâlinde şikâyet süresi beklemeden kolluğa ve savcılığa bildirimde bulunmalıdır.

17. Girişle birlikte yaralama veya tehdit de varsa ceza nasıl hesaplanır?

Konut dokunulmazlığının ihlali ve yaralama farklı hukuki değerleri koruduğundan, ayrı hareketlerle işlenmişse ayrı ayrı cezalandırılma gündeme gelir. Fiillerin tek hareketle mi, birden fazla hareketle mi işlendiği ise içtima kurallarının (TCK 42, 43, 44) uygulanmasında önem taşır. Cebir veya tehdit zaten 116'nın nitelikli hâlini oluşturuyorsa, aynı cebir veya tehdit için ayrıca ceza verilip verilmeyeceği tartışma konusu olabilir. Yargıtay'ın bu konudaki somut dosyaya ilişkin gerekçesi, dosya kapsamına göre değişir. Örnek ceza hesabı için yukarıdaki üçüncü bölümdeki anlatıma bakılabilir.

18. Kapıyı veya camı kırarak girmek mala zarar verme suçu da oluşturur mu?

Kapı veya kilit kırılarak girildiyse, konut dokunulmazlığının ihlali yanında mala zarar verme suçu da gündeme gelebilir. Mala zarar verme (TCK 151) çoğu durumda şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır. Zarar gören kapı, kilit veya pencerenin bedeli, ayrı bir maddi tazminat veya sulh yoluyla giderilebilir. Fotoğraf, onarım faturası ve ekspertiz raporu delil olarak sunulmalıdır. Hırsızlık amacıyla girişte kırılan eşya bakımından ise nitelikli hırsızlık hükümleri ayrıca değerlendirilir.

19. Şikâyet süresi ne kadardır ve ne zaman başlar?

Şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenme tarihinden itibaren altı aydır (TCK 73). Öğrenme tarihi çoğu olayda olayın gerçekleştiği gün olmakla birlikte, örneğin kamera kaydını sonradan fark eden mağdur için kaydı izlediği tarih esas alınabilir. Failin kim olduğu bilinmiyorsa süre, kimliğin öğrenilmesiyle başlar. Süre geçirildiğinde, şikâyete bağlı suçlarda dava açılamaz. Nitelikli hâllerde şikâyet gerekip gerekmediği konusunda tartışma bulunduğundan, mağdur için en güvenli yol süre dolmadan şikâyetçi olmaktır.

20. Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme (TCK 73) kural olarak davanın düşmesine yol açar. Vazgeçmenin sonuç doğurması bakımından kanunda sanığın kabulüne ilişkin kurallar da bulunur; bu ayrıntı güncel metinden kontrol edilmelidir. Vazgeçmenin hangi aşamaya kadar etkili olduğu da kanun metninden kontrol edilmelidir. Şikâyete bağlı olmayan hâllerde vazgeçmenin dava üzerinde etkisi olmaz. Beyan, mahkemeye veya savcılığa verilen dilekçeyle ya da duruşmada tutanağa geçirilerek yapılır.

21. Uzlaştırma nasıl işler ve uzlaşma sağlanırsa ne olur?

Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda savcılık, soruşturma aşamasında dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Büro, tarafları çağırır ve bir uzlaştırmacı görevlendirir; uzlaştırmacı taraflarla görüşerek bir sonuç raporu hazırlar. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; edim yerine getirilmezse dosya normal yoluna döner. Uzlaştırma süresi yasal olarak sınırlıdır ve ilgili CMK maddeleri bu süreyi düzenler. Uzlaşmanın kapsamı konusunda belirsizlik varsa, savcılığın dosyayı uzlaştırmaya gönderip göndermediği ilk olarak kontrol edilmelidir.

22. Dava zamanaşımı süresi kaç yıldır?

Temel şekillerde hapis cezasının üst sınırı iki yıl olan suçlar için dava zamanaşımı süresi, TCK 66/1-e uyarınca sekiz yıldır. Nitelikli hâlde üst sınır üç yıldır; TCK 119 kapsamında artırım uygulanırsa üst sınır beş yılı aşabileceğinden zamanaşımı süresi ayrıca hesaplanmalıdır. Zamanaşımı, suçun işlendiği tarihte başlar ve kesilme sebepleri (örneğin sanığın sorgusu) TCK 67 uyarınca süreyi uzatabilir. Kesilme hâllerinde süre, azami olarak yarı oranında artmış şekilde dolar. Ceza davası sırasında zamanaşımının dolup dolmadığı mahkemece resen göz önünde bulundurulur.

23. Görevli mahkeme hangisidir?

Konut dokunulmazlığının ihlali suçunda dava asliye ceza mahkemesinde görülür. Cezanın üst sınırı nedeniyle ağır ceza mahkemesinin görev alanına girmez; ancak birlikte işlenen daha ağır bir suç varsa dosya bağlantılı olarak o mahkemede birleşebilir. Yetkili mahkeme, suçun işlendiği yerdeki mahkemedir. Uzlaştırma kapsamındaki dosyalarda önce savcılık aşaması işler, anlaşma sağlanmazsa iddianame düzenlenir. Duruşma sırasında mağdur kendisini bir avukatla temsil ettirebilir ve davaya katılma talebinde bulunabilir.

24. Mağdur olarak ilk ne yapmalıyım?

Önce kendi güvenliğinizi sağlayın; yaşamsal bir tehlike varsa 112 veya 155 numaralı hatları arayın. Olay yerini mümkün olduğunca değiştirmeden fotoğraflayın ve kırılan kapı, kilit gibi unsurları saklayın. Güvenlik kamerası kaydını, mesajları ve tanık bilgilerini kaybolmaya karşı yedekleyin. En kısa sürede kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet dilekçesi verin ve şikâyetçi olduğunuzu açıkça belirtin. Gerekirse bir ceza avukatından destek alarak hem ceza hem de tazminat süreçlerini birlikte planlayın.

25. Şüpheli olarak ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım?

Çağrı kâğıdında hangi suçtan ve hangi sıfatla çağrıldığınız yazar; bunu dikkatle okuyun. İfade vermeden önce bir müdafi ile görüşme hakkınız vardır ve susma hakkınızı kullanabilirsiniz. Olay hakkında önceden dosyayı inceletmek, delilleri öğrenmek ve savunmayı buna göre kurmak, aceleyle verilen ifadeye göre çoğu zaman daha sağlıklıdır. Eve girdiğinizde rıza bulunduğunu düşünüyorsanız bunu gösteren mesaj, tanık veya davet kaydı gibi belgeleri hazırlayın. Şikâyetçi ile görüşerek uzlaşma yolunu değerlendirmek de mümkün olabilir; ancak bu görüşmeler yazılı ve kontrollü yürütülmelidir.

26. Konut dokunulmazlığının ihlali davasında avukat tutmak gerekir mi?

Avukat tutmak zorunlu değildir, ancak özellikle rıza iddiası, gece vakti veya cebir-tehdit gibi nitelikli hâllerde ve komşu suçların birlikte bulunduğu dosyalarda hukuki yardım ceza hesabını ve sonucu önemli ölçüde etkileyebilir. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi bir ceza avukatı, dosyanın hangi suç tipine girdiğini, şikâyet süresinin geçip geçmediğini ve uzlaştırma imkânını değerlendirebilir. Mağdur için avukat, şikâyet dilekçesinin doğru yazılması, delillerin toplanması ve davaya katılma bakımından; şüpheli için ise ifade, savunma ve HAGB talebi bakımından önem taşır. Bu rehber genel bilgi amaçlıdır ve somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez.

27. Güvenlik kamerası kaydı delil olarak kullanılabilir mi?

Evin giriş kapısını veya bahçesini gösteren kamera kaydı, hukuka uygun elde edilmişse önemli bir delildir. Kaydın bütünlüğünü korumak için orijinal dosya, kayıt cihazı ve tarih-saat bilgisi kayıtsız şekilde saklanmalı, yalnızca telefondan çekilmiş ekran görüntüsüyle yetinilmemelidir. Mahkeme, gerekli gördüğünde bilirkişiye kaydın aslına uygunluğunu inceletebilir. Kameranın komşunun konutunu veya özel yaşam alanını görüntülemesi ise ayrı bir hukuka aykırılık sorunu yaratabilir ve kaydın delil değerini tartışmalı hâle getirebilir. Kayıt silinmeden önce savcılığa teslim edilmesi ya da noter veya kolluk eliyle tespit ettirilmesi, ispat bakımından güvenli bir yoldur.

28. Bu suçta tutuklama veya adli kontrol uygulanır mı?

Tutuklama için kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni (kaçma şüphesi, delilleri karartma gibi) ve ölçülülük birlikte aranır (CMK 100). Temel şeklinde hapis cezasının üst sınırı iki yıl olan bir suçta tutuklama kural olarak beklenmez; ancak olay cebir, tehdit, silah veya ayrıca ağır bir suçla birlikte işlenmişse durum farklı değerlendirilebilir. Adli kontrol tedbirleri (imza yükümlülüğü, yurt dışına çıkış yasağı, belirli yere yaklaşmama gibi) daha hafif bir yol olarak uygulanabilir. Mağdurun can güvenliğine yönelik bir risk varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı da ayrıca istenebilir. Bu konularda her dosyanın somut koşulları önemlidir.

29. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) mümkün mü?

HAGB, CMK 231'de düzenlenir ve esas olarak iki yıl veya daha az hapis cezası ile adli para cezalarında, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması ve zararın giderilmesi gibi koşullar altında gündeme gelir. Mahkeme, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varırsa hükmün açıklanmasını geri bırakabilir ve sanık denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işlemezse dava düşer. HAGB kararı mahkûmiyet hükmü sayılmaz ve adli sicile işlenmez; ancak sanığın kabulü gerekir. 12. Yargı Paketi (7589) ile CMK 231'de değişiklik yapıldığı bildirildiğinden, uygulanacak güncel koşullar ve geçiş hükümleri dava tarihinde kontrol edilmelidir. Kararın sonuçlarını denetim süresi boyunca takip etmek gerekir.

30. Hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir mi veya ertelenebilir mi?

TCK 50 uyarınca kısa süreli hapis cezası, kanunda belirtilen şartlar varsa adli para cezasına ya da diğer seçenekli yaptırımlara çevrilebilir. Mahkeme, sanığın kişiliğini, suçun işleniş biçimini ve zararın giderilip giderilmediğini dikkate alır. Çevirmenin mümkün olmadığı hâllerde, hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51) bakımından da ayrı koşullar aranır. Adli para cezası, günlük miktarın gün sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır; günlük tutar sanığın ekonomik durumuna göre belirlenir (TCK 52). Ödenmeyen adli para cezası ise belirli koşullarda hapse çevrilebilir, bu nedenle taksit imkânı mahkemeden talep edilmelidir.

31. Konut dokunulmazlığı ihlali nedeniyle tazminat istenebilir mi?

Evet. Ceza davasından bağımsız olarak, haksız fiilden doğan maddi ve manevi zararın tazmini için hukuk mahkemesinde dava açılabilir (TBK 49 ve devamı, 56). Maddi zarar, kırılan kapı, değişen kilit ve çalınan eşya gibi kalemlerden oluşur; manevi tazminat ise ihlalin kişinin huzurunu ve özel yaşamını zedelemesi gerekçesine dayanır. Ceza mahkemesi, kural olarak kararında hukuki tazminata hükmetmez; ancak mahkûmiyet kararı, hukuk hâkimi için maddi olayın tespiti bakımından önemli bir delil olabilir. Tazminat davası için zamanaşımı süresi, zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanabilir.

32. Eve giren kişiye karşı kendimi savunursam sorumlu olur muyum?

Evinize silahla veya cebirle giren kişiye karşı, saldırıyı defetmek için gerekli ve orantılı bir karşılık, meşru savunma (TCK 25) kapsamında hukuka uygun olabilir. Savunmada sınırın aşılması hâlinde, korku, heyecan veya telaş nedeniyle yapılan fazla karşılığa ceza verilmeyebilir (TCK 27). Ancak saldırı sona erdikten sonra yapılan fiiller meşru savunma sayılmaz. Tehlike geçtikten sonra kaçan kişiyi kovalamak, silah kullanmak veya yaralamak ciddi bir sorumluluğa yol açabilir. Olayda neyin ne zaman olduğunu gösteren kamera, tanık ve adli tıp raporu delilleri belirleyicidir.

33. Polis arama kararı olmadan eve girebilir mi?

Konutlara girme, kural olarak hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir (CMK 119; Anayasa m.21). Gecikmesinde sakınca olan hâllerde, örneğin suçüstü, can güvenliği veya kaçan şüpheli takibi gibi durumlarda, kanunda sayılan istisnalar uygulanır. Yetkili makam kararına dayanmayan veya sınırı aşan girişlerde, kolluk görevlisi hakkında kamu görevlisi sıfatıyla işlenen konut dokunulmazlığı ihlali iddiası ileri sürülebilir. Arama sırasında elde edilen delillerin hukuka uygunluğu da ayrıca tartışılabilir. Böyle bir durumda tutanaklar, tanık beyanları ve kamera görüntüleri hızla toplanmalıdır.

34. Otel odası, karavan veya çadır konut sayılır mı?

Konut kavramı dar yorumlanmaz; kişinin geçici de olsa barınmak ve özel yaşamını sürdürmek için kullandığı yerler konut sayılabilir. Bu nedenle kiralanan otel veya pansiyon odası, kullanım süresi boyunca odayı tutan kişi bakımından korunan alan olarak değerlendirilebilir. Karavan veya çadır da fiilen ikamet amacıyla kullanılıyorsa benzer bir korumaya girebilir; ancak yalnızca eşya taşımak için kullanılan bir araç konut sayılmaz. Her somut olayda kullanma amacı, kapalı olma durumu ve yerleşimin süresi hâkim tarafından değerlendirilir.

35. Paylı mülkiyette veya miras kalan evde ortak malik diğer maliklerin evine girerse ne olur?

Tapuda malik olmak, başkasının fiilen oturduğu eve izinsiz girme hakkı vermez. Mirasçılardan biri evde yaşıyorsa, diğer mirasçıların rızası olmadan girmesi, konutun fiilen kullanıldığı koşullarda 116. maddedeki suç bakımından tartışma yaratabilir. Ortaklığın giderilmesi, el atmanın önlenmesi veya kullanım düzeni gibi uyuşmazlıklar hukuk mahkemesinde çözülmelidir. Kendi başına kilit değiştirmek, eşyayı çıkarmak veya kapıyı kırmak yerine mahkeme ve icra yollarına başvurmak güvenli yoldur. Aksi davranış, hem ceza hem tazminat sorumluluğu doğurabilir.

Sonuç

Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116), küçük görünse de ceza hesabı, şikâyet süresi, nitelikli hâller ve komşu suçlarla ayrım bakımından dikkat isteyen bir suçtur. Mağdur için en önemli adımlar delilleri korumak ve altı aylık şikâyet süresini kaçırmamaktır; şüpheli için ise ifade vermeden önce dosyayı öğrenmek, rıza savunmasını belgelemek ve uzlaştırma ile HAGB imkânlarını değerlendirmektir. Somut olayınızda hangi hükmün uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve güncel mevzuata bağlıdır. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ, bu tür dosyalarda hem mağdur hem şüpheli tarafın haklarını ve süreleri birlikte değerlendirmenizi önerir.