Kasten Yaralama ve Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK 86-87): Cezası, Şikâyet, Uzlaşma ve Savunma Rehberi

Kasten yaralama, uygulamada en sık karşılaşılan ceza davalarından biridir: trafikte çıkan tartışmalar, komşu kavgaları, aile içi şiddet, eğlence mekanlarındaki olaylar ve iş yeri anlaşmazlıkları çoğu zaman bir kasten yaralama soruşturmasıyla sonuçlanır. Yaralanmanın ağırlaşması, kemik kırılması, yüzde kalıcı iz kalması ya da mağdurun ölmesi hâlinde ise aynı olay neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m.87) kapsamına girer ve ceza katlanır. Bu rehberde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 86 ve 87. maddelerini; 2025’te 7550 sayılı Kanun’la artırılan güncel cezaları, şikâyet ve uzlaşma kurallarını, adli tıp raporlarının rolünü, kasten öldürmeye teşebbüs ile yaralama arasındaki ince çizgiyi ve Yargıtay uygulamasını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut bir olayda cezayı; suç tarihi, adli tıp raporu ve olayın olduğu yer belirler. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak her dosyanın kendi delilleri üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatırız.

Kısaca: Hızlı Cevaplar

• Temel hâl (TCK 86/1): 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis. Bu sınırlar 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’la artırılmıştır; öncesinde 1–3 yıldı.

• Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama (86/2): 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezası; şikâyete bağlıdır. Suç kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı 9 aydan az olamaz.

• Nitelikli hâller (86/3): Aile bireylerine, savunmasız kişiye, kamu görevlisine görevi nedeniyle, nüfuz kötüye kullanılarak ve silahla yaralamada ceza yarı oranında, canavarca hisle yaralamada bir kat artırılır; şikâyet aranmaz.

• Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (87/1-2): Yüzde sabit iz, hayati tehlike, organ işlevinin zayıflaması gibi sonuçlarda ceza bir kat; organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği gibi daha ağır sonuçlarda iki kat artırılır. Alt sınırlar 7550 sayılı Kanun’la 4/6 yıl ve 6/9 yıla yükseltilmiştir.

• Kemik kırığı veya çıkık (87/3): Kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre ceza yarısına kadar artırılır.

• Yaralama sonucu ölüm (87/4): Temel hâlde 10–14 yıl, nitelikli hâlde 14–18 yıl hapis.

• Uzlaştırma: 86/1 ve 86/2 uzlaştırmaya tabidir; 86/3 (nitelikli hâller) ve 87 uzlaştırma kapsamı dışındadır.

• Zamanaşımı: 86. madde kapsamındaki suçlarda kural olarak 8 yıl, 87. madde kapsamındaki suçlarda 15 yıl.

• Suç tarihi önemlidir: 7550 sayılı Kanun’la artırılan cezalar, 4 Haziran 2025’ten önce işlenen fiillere uygulanmaz; bu fiillerde eski ve daha hafif cezalar esas alınır.

İçindekiler

1. Kasten Yaralama Nedir?

2. Suçun Unsurları

3. Basit Tıbbi Müdahaleyle Giderilebilen Yaralama (86/2)

4. Nitelikli Hâller (86/3)

5. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (87/1-3)

6. Yaralama Sonucu Ölüm (87/4) ve Kasten Öldürmeye Teşebbüs Ayrımı

7. Şikâyet, Uzlaştırma, HAGB, Erteleme ve Zamanaşımı

8. Haksız Tahrik, Meşru Savunma ve Karşılıklı Kavga

9. Adli Tıp Raporları ve Yargılama Süreci

10. İnfaz ve Tazminat

11. Örnek Olaylar ve Sonuç

12. Sıkça Sorulan Sorular

1. Kasten Yaralama Nedir?

Kasten yaralama, bir kişinin bilerek ve isteyerek başkasının vücuduna acı vermesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmasıdır. Suçla korunan hukuki değer, kişinin vücut dokunulmazlığı, beden ve ruh sağlığıdır. Tokat atmak, yumruklamak, tekmelemek, saç çekmek, bıçakla veya silahla yaralamak, kezzap atmak, zorla ilaç içirmek ya da bir kişiyi ruhsal olarak çöküntiye uğratacak eylemler bu suçun konusu olabilir.

1.1. Kanun Metni (TCK m.86, güncel hâli)

Kasten yaralama – Madde 86

(1) Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz.

(3) Kasten yaralama suçunun; a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı, b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı, c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, e) Silahla, f) Canavarca hisle, işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır.

Maddenin gelişimi: 86/2’deki kadına karşı işlenme cümlesi 2022’de 7406 sayılı Kanun’la, “canavarca hisle” bendi 2020’de 7242 sayılı Kanun’la eklenmiş; 86/1 ve 86/2’deki ceza sınırları ise 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’la artırılmıştır.

1.2. 7550 Sayılı Kanun’la Cezalar Nasıl Değişti?

Ceza kanunları aleyhe geriye yürümez (TCK m.7). Bu nedenle 4 Haziran 2025’ten önce işlenen fiillerde eski ve daha hafif sınırlar uygulanır. Bir dosyada ilk bakılması gereken bilgi suç tarihidir.

1.3. Suçun Genel Özellikleri

• Fail ve mağdur: Herkes olabilir. Mağdurun yaşayan bir insan olması gerekir; kişinin kendi vücuduna zarar vermesi suç değildir.

• Serbest hareketli suç: Darp, kesici aletle yaralama, zehirleme, elektrik vermek, ruhsal travmaya yol açmak gibi her türlü hareketle işlenebilir.

• Ruh sağlığı da korunur: Kanun “algılama yeteneğinin bozulmasını” da yaralama sayar. Bilerek yapılan ve kişide psikiyatrik bozukluk yaratan davranışlar da kasten yaralama oluşturabilir.

• İhmali davranışla yaralama (TCK m.88): Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde ceza üçte ikisine kadar indirilebilir.

• Taksirle yaralama (TCK m.89): Kast yoksa, örneğin trafik kazasında dikkatsizlik nedeniyle yaralanma olmuşsa, bu suç değil taksirle yaralama söz konusu olur.

2. Suçun Unsurları

2.1. Maddi Unsur: Hareket ve Netice

Suçun oluşması için mağdurun vücudunda acı, sağlığın bozulması veya algılama yeteneğinin bozulması neticelerinden birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Görünür bir iz kalması şart değildir; bir tokat, iz bırakmasa bile acı verdiği için kasten yaralamadır. Bu yüzden “rapor almadım, darp izi yok” demek suçun oluşmadığı anlamına gelmez; ancak ispatı güçleştirir.

Hareket ile netice arasında nedensellik bağı bulunmalıdır. Mağdurun daha önceden var olan bir hastalığının sonucu ağırlaştırması bu bağı kural olarak koparmaz; ancak 87. maddedeki ağır neticelerin faile yüklenebilmesi için bu neticelerin en azından taksirle gerçekleşmiş olması gerekir (TCK m.23).

2.2. Manevi Unsur: Kast

Kasten yaralama, doğrudan veya olası kastla işlenebilir:

• Doğrudan kast: Fail mağduru yaralamayı bilerek ve isteyerek hareket eder.

• Olası kast (TCK m.21/2): Fail yaralanma ihtimalini öngörür ve “olursa olsun” diyerek kabullenir. Olası kast hâlinde ceza üçte birden yarıya kadar indirilir. Örneğin kalabalığa rastgele şişe fırlatan kişinin birini yaralaması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Kastın yöneldiği netice: Kasten yaralamanın en kritik meselesi, failin kastının yaralamaya mı yoksa öldürmeye mi yöneldiğidir. Aynı bıçak darbesi; failin kastına göre kasten yaralama, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama ya da kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilebilir. Bu ayrımı Bölüm 6’da ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Taksirle sınır: Fail yaralama kastı taşımıyor, sadece dikkatsiz davranıyorsa (örneğin şaka yaparken birini itip düşürmesi gibi bazı durumlar) olay taksirle yaralama (TCK m.89) yönünden incelenir.

2.3. Hukuka Uygunluk Sebepleri

Yaralama fiili bazı durumlarda suç oluşturmaz:

• Meşru savunma (TCK m.25/1): Haksız bir saldırıyı o anda ve orantılı şekilde defetmek için yapılan yaralama.

• Hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası (TCK m.26): Kurallara uygun yapılan sporda (boks, güreş gibi) meydana gelen yaralanmalar ve hastanın rızasıyla, tıbbi kurallara uygun yapılan ameliyatlar. Ancak rıza, vücut bütünlüğüne kalıcı ve ağır zarar veren eylemleri hukuka uygun hâle getirmez.

• Görevin ifası (TCK m.24): Kolluk görevlisinin kanuni sınırlar içinde zor kullanması. Sınır aşılırsa kasten veya taksirle yaralama gündeme gelir.

• Disiplin yetkisi: Ana babaya veya öğretmene çocuğa şiddet uygulama hakkı tanımamaktadır. Eskiden “terbiye” olarak görülen darp, bugün çocuğa karşı kasten yaralama suçudur; çocuk kendini savunamayacak durumda ise 86/3-b de uygulanabilir.

3. Basit Tıbbi Müdahaleyle Giderilebilen Yaralama (TCK 86/2)

3.1. “Basit Tıbbi Müdahale” Ne Demektir?

Kasten yaralama dosyalarında cezayı ve süreci en çok etkileyen soru, yaralanmanın basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilir (BTM) olup olmadığıdır. Bu tespit hâkim tarafından değil, adli tıp raporuyla yapılır. Adli Tıp Kurumu’nun yaralama suçlarının değerlendirilmesine ilişkin rehberinde ölçüt; yaralanmanın kapsamlı bir tıbbi girişim gerektirmeden, pansuman, soğuk uygulama, ağrı kesici veya kısa süreli gözlem gibi basit uygulamalarla iyileşip iyileşmeyeceğidir.

• Genellikle BTM ile giderilebilir sayılanlar: Yüzeysel sıyrık, ekimoz (morluk), hafif şişlik, kızarıklık, yalnızca pansuman gerektiren yüzeysel kesiler.

• Genellikle BTM ile giderilemez sayılanlar: Kemik kırığı, iç organ yaralanması, kas veya tendon kesisi, ameliyat gerektiren yaralar, bilinç kaybıyla seyreden kafa travmaları, hayati tehlike oluşturan yaralanmalar.

• Dikkat: Aynı görünümdeki iki yaralanma, derinliğine ve vücuttaki yerine göre farklı değerlendirilebilir. Dikiş atılan kesiler ve diş yaralanmaları gibi sınır durumlarda sonuç, raporun gerekçesine bağlıdır.

Yargıtay, raporda yaralanmanın BTM ile giderilemeyeceği belirtilmişse temel cezanın 86/2’den değil 86/1’den belirlenmesi gerektiğini (Y1.CD, 18.05.2021, 2021/7512 E., 2021/8263 K.); hüküm kurulmadan önce yaralanmanın hayati tehlike oluşturup oluşturmadığı, BTM ile giderilip giderilemeyeceği, yüzde sabit iz ve konuşmada sürekli zorluk oluşturup oluşturmadığı konusunda rapor alınması gerektiğini (Y1.CD, 08.03.2021, 2021/5726 E., 2021/3349 K.) vurgulamaktadır.

3.2. 86/2’nin Sonuçları

• Ceza: 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya adli para cezası. Mahkeme doğrudan adli para cezası seçebilir.

• Şikâyete bağlıdır: Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunmalıdır (TCK m.73). Şikâyetten vazgeçilmesi, kesinleşmiş hüküm yoksa davayı düşürür; ancak sanık vazgeçmeyi kabul etmezse düşme olmaz.

• Uzlaştırmaya tabidir: Soruşturma aşamasında dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir.

3.3. 86/2 ile 86/3 Birlikte Gerçekleşirse

Burası uygulamada en çok yanlış bilinen noktadır. BTM ile giderilebilecek hafif bir yaralama bile eşe, boşandığı eşe, anne babaya, çocuğa, kardeşe, savunmasız kişiye, görevi nedeniyle kamu görevlisine karşı ya da silahla işlenmişse:

• Ceza yarı oranında artırılır,

• Şikâyet aranmaz; mağdur şikâyetten vazgeçse bile dava devam eder,

• Uzlaştırma yapılamaz.

Örneğin eşine tokat atan kişi hakkında, eşi şikâyetçi olmasa veya barışsalar bile kamu davası açılır. Mağdur kadınsa 86/2’deki 9 aylık alt sınır da ayrıca uygulanır.

3.4. Kadına Karşı İşlenmesi

2022’de 7406 sayılı Kanun’la eklenen hükme göre basit yaralama suçunun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı 7550 sayılı Kanun sonrası 9 aydan az olamaz. Bu hüküm, mağdurun kadın olmasına bağlıdır; ayrıca bir saik aranmaz. Kadına karşı şiddet olaylarında 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri (uzaklaştırma, yaklaşmama kararı gibi) ceza davasından bağımsız olarak ve hızla talep edilebilir.

4. Nitelikli Hâller (TCK 86/3)

Kasten yaralamanın aşağıdaki hâllerden biriyle işlenmesi durumunda ceza yarı oranında artırılır; canavarca hisle işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılır. Bu hâllerin ortak sonucu şudur: şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılamaz. Birden fazla bent aynı anda gerçekleşse bile artırım bir kez yapılır; ancak bentlerin sayısı temel cezanın belirlenmesinde aleyhe dikkate alınır. Yargıtay, eşe karşı (86/3-a) ve silahla (86/3-e) işlenen bir yaralamada iki nitelikli hâl birleştiği için temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğini hatırlatmıştır (3. CD, 27.06.2019, 2019/6929 E., 2019/13946 K.).

Güncel ceza aralıkları (86/1 üzerinden):

• (a)–(e) bentleri: 1 yıl 6 ay × 1,5 = 2 yıl 3 ay ile 3 yıl × 1,5 = 4 yıl 6 ay arası.

• (f) canavarca his: 3 yıl ile 6 yıl arası.

• 86/2 ile birlikte: 6 ay × 1,5 = 9 ay ile 1 yıl 6 ay × 1,5 = 2 yıl 3 ay arası (mağdur kadınsa alt sınır 9 ay × 1,5 = 1 yıl 1 ay 15 gün).

4.1. Aile Bireylerine Karşı (86/3-a)

Üstsoy (anne, baba, büyükanne, büyükbaba), altsoy (çocuk, torun), eş, boşandığı eş ve kardeşe karşı işlenen yaralamalar bu bent kapsamındadır.

• Resmî nikâh aranır: Yalnızca imam nikâhıyla yaşanan birliktelikte partner “eş” sayılmaz; ceza hukukunda kıyas yasağı vardır. Ancak mağdur kadınsa 86/2’deki alt sınır kuralı ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri yine uygulanır.

• Evlat edinme: Evlat edinme ilişkisinin bu bent bakımından kan hısımlığı gibi değerlendirilmeyeceğine dair Yargıtay kararları bulunmaktadır.

• Kayın hısımları: Kayınpeder, kayınvalide, enişte veya yenge bu bent kapsamında değildir.

4.2. Kendini Savunamayacak Durumdaki Kişiye Karşı (86/3-b)

Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki kişiler; küçük çocuklar, ileri yaştaki veya yatağa bağımlı kişiler, ağır engelli bireyler ve bilinci kapalı kişilerdir. Yargıtay, 11 yaşındaki bir çocuğu bu kapsamda kabul etmiştir (4. CD, 2013/14516 E., 2015/28421 K.). Her çocuk otomatik olarak savunmasız sayılmaz; yaş, fiziksel durum ve olayın koşulları birlikte değerlendirilir.

4.3. Kamu Görevi Nedeniyle (86/3-c)

Polis, öğretmen, doktor, hemşire, zabıta veya icra memuru gibi kamu görevlilerine görevleri nedeniyle yönelen yaralamalar bu bent kapsamındadır. Mağdurun salt kamu görevlisi olması yetmez; yaralama görevle bağlantılı olmalıdır. Görevini yaptırmamak için direnme (TCK m.265) sırasında yaralama da gerçekleşirse failin ayrıca kasten yaralamadan da sorumlu tutulması gündeme gelir.

4.4. Nüfuz Kötüye Kullanılarak (86/3-d)

Kamu görevlisinin sahip olduğu yetkiyi kötüye kullanarak, örneğin gözaltındaki kişiyi darp etmesi bu bent kapsamındadır. Eylem sistematik ve ağır bir şiddete dönüşürse işkence veya eziyet suçları (TCK m.94-96) gündeme gelir.

4.5. Silahla (86/3-e)

TCK m.6/1-f’deki silah tanımı çok geniştir. Ateşli silahlar, patlayıcılar ve bıçak gibi saldırı veya savunma amacıyla yapılmış aletlerin yanında, saldırıda kullanılabilecek her şey silah sayılabilir: sopa, taş, şişe, kemer, sürahi, tornavida, kilit, hatta araç. Yargıtay, mağdura vurmak için kullanılan kemeri silah olarak kabul etmiştir (3. CD, 27.06.2019, 2019/6929 E., 2019/13946 K.).

Silahla yaralama dosyalarında dikkat edilmesi gereken iki nokta:

• Silahın el geçirilmesi şart değildir; tanık beyanları ve yaranın niteliği silah kullanıldığını gösterebilir. Ancak silahın kullanıldığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlanmalıdır.

• Silahla yaralamaya teşebbüs: Silahla yapılan saldırıda mağdur isabet almamışsa olay kasten yaralamaya teşebbüs olarak değerlendirilebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, böyle bir olayda verilecek cezanın tamamlanmış basit yaralama cezasından az olamayacağını belirtmiştir (YCGK, 28.01.2020, 2015/1206 E., 2020/31 K.); kurul, adalet ve hakkaniyet ilkeleri gereği teşebbüs hâlinde tamamlanmış basit yaralamadan daha hafif bir sonuca ulaşılamayacağını esas almıştır.

Emsal karar – Ele geçirilemeyen sopa da silahtır (Yargıtay 3. CD, 17.03.2015, 2014/32643 E., 2015/9718 K., Bozma): Yerel mahkeme, sopa ele geçirilip incelenemediği için silah sayılamayacağını kabul ederek artırım yapmamıştır. Yargıtay bu gerekçeyi hukuka aykırı bulmuştur. Yaralanmanın niteliği ile taraf ve tanık anlatımları silah kullanıldığını ortaya koyuyorsa 86/3-e uygulanmalıdır.

“...‘ele geçirilemeyen ve üzerinde inceleme yapılamayan sopanın silahtan sayılamayacağı’ şeklindeki gerekçe ile TCK’nin 86/3-e maddesinin uygulanmamasına karar verilmesi... BOZMAYI GEREKTİRMİŞTİR.”

4.6. Canavarca Hisle (86/3-f)

2020’de eklenen bu bent, özellikle sadist duygularla, sebepsiz yere veya acı çektirmekten zevk alarak yapılan yaralamaları kapsar. Ceza bir kat artırıldığından 86/1 kapsamında 3 ile 6 yıl arasına çıkar. Hayvanlara karşı işlenen fiiller ise bu maddenin değil, hayvan haklarına ilişkin özel düzenlemelerin konusudur.

5. Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (TCK 87/1-3)

Kasten yaralama fiili, failin öngördüğünden daha ağır bir sonuca yol açabilir. Kanun bu durumda, 86. maddeye göre belirlenen cezanın ayrıca artırılmasını öngörür. Ağır neticeden sorumlu tutulabilmek için failin bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmiş olması gerekir (TCK m.23). 87. madde kapsamındaki suçlar şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırmaya tabi değildir.

5.1. Birinci Derece Ağır Neticeler (87/1) – Ceza Bir Kat Artırılır

Kasten yaralama, mağdurun:

• a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,

• b) Konuşmasında sürekli zorluğa,

• c) Yüzünde sabit ize,

• d) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,

• e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına

neden olmuşsa 86. maddeye göre belirlenen ceza bir kat artırılır. 7550 sayılı Kanun’la getirilen alt sınırlara göre ceza, temel hâlde 4 yıldan, 86/3 kapsamındaki nitelikli hâllerde 6 yıldan az olamaz.

5.2. İkinci Derece Ağır Neticeler (87/2) – Ceza İki Kat Artırılır

Kasten yaralama, mağdurun:

• a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine,

• b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,

• c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,

• d) Yüzünün sürekli değişikliğine,

• e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine

neden olmuşsa ceza iki kat artırılır. Ceza temel hâlde 6 yıldan, nitelikli hâllerde 9 yıldan az olamaz.

5.3. Kemik Kırığı veya Çıkık (87/3)

Kasten yaralama vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olmuşsa, ceza kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre yarısına kadar artırılır. Adli Tıp uygulamasında kırıklar, hayat fonksiyonlarına etkisine göre 1 (hafif) ile 6 (ağır) arasında derecelendirilir. Örneğin basit bir burun kırığı genellikle hafif dereceli, kafa kaidesi kırığı veya çoklu kaburga kırığı ise daha ağır dereceli kabul edilir. Artırım oranı bu dereceyle orantılı belirlenmelidir; hafif dereceli kırıkta üst sınırdan artırım yapılması bozma sebebidir. Kemik kırığı bulunan yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyeceğinden temel ceza 86/2’den değil 86/1’den belirlenir.

Emsal karar – Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 28.01.2021, 2020/17586 E., 2021/2314 K. (Bozma): Yargıtay, kırıkların hayat fonksiyonlarına etkisine göre hafif (1. derece), orta (2. ve 3. derece) ve ağır (4., 5. ve 6. derece) olarak sınıflandırıldığını, kanunun ise en fazla 1/2 oranında artırım öngördüğünü hatırlatarak kırığın derecesiyle orantısız artırımı TCK m.3’teki orantılılık ilkesine aykırı bulmuştur.

“...kemik kırıklarının hayat fonksiyonlarını etkileme derecelerinin hafif (1. derece), orta (2 ve 3. derece) ve ağır (4, 5 ve 6. derece) olarak sınıflandırılması ve 5237 sayılı TCK’nin 87/3. maddesinde kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisine göre cezanın en fazla (1/2) oranında arttırılması öngörülmüş olması karşısında, sanık hakkında kurulan hükümde TCK’nin 3. maddesinde yer verilen ‘cezada orantılılık ilkesi’ ihlal edilecek şekilde artırım yapılması... BOZMAYI GEREKTİRMİŞTİR.”

Bu karar ve uygulamadaki genel yaklaşım dikkate alındığında, hafif (1. derece) bir kırıkta 1/2 oranında artırım yapılması bozma sebebidir; artırım oranı kırığın derecesi yükseldikçe kademeli olarak artmalıdır.

5.4. Örnek Ceza Hesapları (Güncel Sınırlarla)

Olay	Hesap	Ceza
Yumrukla yaralama, yüzde sabit iz (86/1 + 87/1-c)	1 yıl 6 ay × 2 = 3 yıl, alt sınır 4 yıl	En az 4 yıl
Bıçakla yaralama, hayati tehlike (86/1 + 86/3-e + 87/1-d)	2 yıl 3 ay × 2 = 4 yıl 6 ay, alt sınır 6 yıl	En az 6 yıl
Sopayla vurma, bir gözün görme işlevinin yitirilmesi (86/3-e + 87/2-b)	2 yıl 3 ay × 3 = 6 yıl 9 ay, alt sınır 9 yıl	En az 9 yıl
Yumrukla burun kırığı, 1. derece (86/1 + 87/3)	1 yıl 6 ay + düşük oranlı artırım	Yaklaşık 1 yıl 7–9 ay

Bu hesaplar alt sınırdan, indirim uygulanmadan yapılmış kurgusal örneklerdir. Haksız tahrik (TCK m.29) ve takdiri indirim (TCK m.62) sonucu önemli ölçüde değiştirebilir.

5.5. Yargıtay Uygulamasından Önemli Noktalar

• Yüzde sabit iz için bekleme süresi: Değerlendirme yaralanmadan en az 6 ay sonra yapılmalıdır. Olaydan yaklaşık 2 ay sonra alınan rapor yeterli görülmemiştir (Yargıtay 3. CD, 30.09.2019, 2019/7025 E., 2019/17191 K.).

• Mağdur bizzat muayene edilmeli: Yüzde sabit iz tespiti için plastik cerrah, dermatolog veya adli tıp uzmanının bulunduğu bir heyetin mağduru bizzat muayene etmesi gerekir (3. CD, 2017/18217 E., 2018/11946 K.). Mahkemenin kendi gözlemi rapordan farklıysa mağdur Adli Tıp Kurumu’na gönderilmelidir (3. CD, 2015/35257 E., 2016/238 K.).

• Birden fazla ağır netice: Yargıtay, aynı olayda birden fazla ağır netice bulunduğunda kural olarak en ağır neticeye ilişkin hükmün uygulanmasını arar. Organ işlevinde zayıflama ile kırık artırımlarının birlikte uygulanmasını (3. CD, 2014/32643 E., 2015/9718 K.) ve hayati tehlike ile organ işlevi kaybının üst üste artırım sebebi yapılmasını (3. CD, 2016/8698 E., 2017/6751 K.) bozmuştur. Diğer neticeler ise temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılarak belirlenmesinde dikkate alınır (1. CD, 2021/9137 E., 2021/11621 K.).

• Gebe kadın: Erken doğum veya düşük ile yaralama arasındaki nedensellik bağının Adli Tıp Kurumu raporuyla tespit edilmesi gerekir (3. CD, 2020/1499 E., 2020/4679 K.).

Bu ilkeleri doğrulayan emsal kararlar:

• Yargıtay 3. CD, 14.01.2021, 2020/16038 E., 2021/1207 K. (Bozma): Yüzde sabit iz değerlendirmesinin olaydan en az 6 ay sonra yapılması gerektiği; mağdurun bu süre geçtikten sonra mevcut raporlarıyla birlikte en yakın Adli Tıp Kurumu birimine sevk edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

“...Adli tıp kriterlerine göre yaralanmanın yüzde sabit ize neden olup olmadığının olaydan en az 6 ay sonra değerlendirilmesinin gerektiği, katılanın olayın üzerinden en az altı ay geçtikten sonra, mevcut raporları ile birlikte en yakın Adli Tıp Kurumuna sevk edilerek rapor aldırılması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir...”

• Yargıtay 3. CD, 12.01.2021, 2020/15790 E., 2021/884 K.: Olay tarihinden 6 ay geçmeden düzenlenen rapor esas alınarak yüzde sabit iz nedeniyle (87/1-c) ceza artırımı yapılamayacağı belirtilmiştir.

• Yargıtay 3. CD, 17.03.2015, 2014/32643 E., 2015/9718 K. (Bozma): Organ işlevinde sürekli zayıflama ve kemik kırığının birlikte gerçekleştiği olayda yalnızca daha ağır netice olan 87/1 uygulanmalı, kırık nedeniyle ayrıca 87/3 uygulanmamalıdır.

“...daha ağır netice olan işlevin sürekli zayıflamasından dolayı TCK 87/1 tatbiki ile ceza tayini gerekirken, vücutta oluşan kırık nedeniyle ayrıca TCK’nin 87/3. maddesinin tatbiki... BOZMAYI GEREKTİRMİŞTİR.”

6. Yaralama Sonucu Ölüm (87/4) ve Kasten Öldürmeye Teşebbüs Ayrımı

6.1. Kasten Yaralama Sonucu Ölüm (87/4)

Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse ve fail öldürme kastı taşımıyorsa, ceza güncel sınırlarla:

• 86/1 kapsamındaki yaralamada 10 yıldan 14 yıla kadar,

• 86/3 kapsamındaki nitelikli yaralamada 14 yıldan 18 yıla kadar

hapistir (4 Haziran 2025 öncesi fiillerde 8–12 ve 12–18 yıl). Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre 87/4’ün uygulanabilmesi için failin yaralama kastıyla hareket etmesi, mağdurun 86/1 veya 86/1 ile birlikte 86/3 kapsamında yaralanması, ölümle yaralama arasında nedensellik bağı bulunması ve failin ölüm bakımından en az taksir derecesinde kusurlu olması gerekir (YCGK, 28.06.2022, 2022/94 E., 2022/486 K.).

Uygulamada önemli üç sınır vardır:

• Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama sonucu ölüm: Yaralanma 86/2 kapsamındaysa (örneğin yüze atılan tek bir yumruk) ve mağdur düşüp başını çarparak ölmüşse 87/4 uygulanmaz; olay taksirle öldürme (TCK m.85) hükümlerine göre değerlendirilir (YCGK, 01.03.2016, 2013/495 E., 2016/97 K.; YCGK, 18.09.2018, 2015/1254 E., 2018/354 K.). Bu ayrım cezayı 10–14 yıldan 2–6 yıla indirebilir.

• Belirli bir kişiye yönelik yaralama kastı yoksa: Kalabalığa rastgele cisim fırlatılması sonucu ölüm gibi durumlarda 87/4 değil, olası kastla öldürme tartışılabilir (YCGK, 28.05.2019, 2018/451 E., 2019/456 K.).

• Öldürme kastı ispatlanamıyorsa: Yargıtay, öldürme kastı şüpheye yer bırakmayacak biçimde kanıtlanamadığında 87/4 kapsamında kurulan hükmü onamıştır (YCGK, 22.03.2023, 2022/571 E., 2023/173 K.).

Emsal karar – Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.03.2016, 2013/495 E., 2016/97 K.: Kurul, basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek bir yaralanmanın ölümle sonuçlanması hâlinin kanun metninin açık anlatımı karşısında 87/4 kapsamında değerlendirilemeyeceğini açıkça belirtmiştir. Aynı ilke YCGK’nın 18.09.2018 tarihli, 2015/1254 E., 2018/354 K. sayılı kararıyla da teyit edilmiştir.

“...Madde metnindeki anlatımın açıklığı karşısında, TCK’nun 86/2. maddesinde düzenlenen basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde yaralanma sonucu ölümün meydana gelmesi hali 87/4. fıkrası kapsamında değerlendirilemeyecektir. Sanığın kasten yaralama eyleminin TCK’nun 86/2. maddesi kapsamında kaldığında kuşku bulunmadığından TCK’nun 87/4. maddesi uyarınca uygulama yapılmasında kanunen imkan bulunmamaktadır...”

6.2. Kasten Yaralama mı, Kasten Öldürmeye Teşebbüs mü?

Mağdur hayatta kalmışsa aynı olay kasten yaralama (ve 87. madde) ya da kasten öldürmeye teşebbüs olarak nitelendirilebilir. Fark çok büyüktür: Kasten öldürmeye teşebbüsten temel hâlde 9–15 yıl, nitelikli hâlde 13–20 yıl hapis öngörülürken, silahla yaralamanın temel aralığı 2 yıl 3 ay ile 4 yıl 6 ay arasındadır.

Yargıtay’ın kastı belirlerken baktığı ölçütler:

1. Taraflar arasında olay öncesine dayanan, öldürmeyi gerektirecek bir husumet bulunup bulunmadığı,

2. Kullanılan aracın öldürmeye elverişli olup olmadığı,

3. Darbe sayısı ve şiddeti,

4. Hedef alınan bölgenin hayati olup olmadığı (göğüs, boyun, baş, karın),

5. Failin eylemine kendiliğinden mi, yoksa bir engel nedeniyle mi son verdiği,

6. Olay sırasındaki sözleri ve olaydan sonraki davranışları.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’ndan karşılaştırmalı örnekler:

• Yaralama kastı kabul edildi: Açık bir öldürme iradesinin bulunmadığı, hayati olmayan bölgelerin hedef alındığı ve failin ateş etmeyi kendiliğinden bıraktığı olay (YCGK, 08.03.2022, 2021/394 E., 2022/154 K.); bıçak darbelerinin rastgele göründüğü ve failin devam etme imkânı varken kaçtığı olay (YCGK, 24.05.2022, 2019/402 E., 2022/370 K.).

• Öldürme kastı kabul edildi: Büyük bir bıçakla göğüs ve karın bölgesine üç kez saplandığı ve saldırının ancak dışarıdan müdahaleyle sona erdiği olay (YCGK, 25.02.2020, 2019/584 E., 2020/134 K.). Tek bir darbe bile, öldürmeye elverişli bıçakla göğse ve yaşamsal organlara ulaşacak şekilde vurulmuşsa öldürme kastını gösterebilir (YCGK, 01.06.2021, 2020/446 E., 2021/230 K.).

Kast konusunda kuşku kalırsa “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği yaralama kastı kabul edilir. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak bu dosyalarda yaranın yeri ve derinliği, kullanılan aletin boyutu, darbe sayısı ve olayın nasıl sona erdiğinin kamera kayıtları ve tanık beyanlarıyla birlikte titizlikle incelenmesi gerektiğini vurgularız; çünkü vasıf değişikliği cezayı yıllarca değiştirir.

7. Şikâyet, Uzlaştırma, HAGB, Erteleme ve Zamanaşımı

7.1. Hangi Hâlde Ne Uygulanır?

Uzlaştırma ile ilgili üç önemli kural:

• 86/1 resen soruşturulsa da uzlaştırmaya tabidir. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi tek başına davayı düşürmez; ancak uzlaştırma sonucu taraflar uzlaşır ve edim yerine getirilirse soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir.

• Uzlaştırmaya tabi olmayan bir suçla birlikte işlenirse uzlaştırma yapılamaz (CMK m.253/3). Örneğin kasten yaralama ile birlikte silahla tehdit veya yağma gibi uzlaştırma dışı bir suç aynı dosyada yargılanıyorsa uzlaştırma yoluna gidilemez.

• Uzlaşma edimi: Uzlaşma bir ödeme, özür veya başka bir edime bağlanabilir. Edim yerine getirilmezse dava devam eder. Uzlaşma raporunun imzalanmasından önce bir avukattan destek almak, ileride hak kaybı yaşanmaması için önemlidir.

Zamanaşımı hakkında not: Süreler TCK m.66’ya göre, nitelikli hâller dahil cezanın üst sınırı esas alınarak belirlenir ve ifade alma, sorgu, iddianame gibi işlemlerle kesilir. 86/2’de ise ayrıca 6 aylık şikâyet süresi vardır; bu süre kaçırılırsa dava açılamaz.

7.2. HAGB ve Erteleme

2 yıl veya daha az hapis cezasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB, CMK m.231) veya cezanın ertelenmesi (TCK m.51) mümkündür. Bunun için sanığın daha önce kasten bir suçtan mahkûm olmaması, mağdurun zararının giderilmesi ve mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması gerekir. HAGB’de 5 yıllık denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden geçirilirse dava düşer.

7550 sayılı Kanun’la artırılan sınırlar HAGB hesabını doğrudan etkiler:

• 86/1: Alt sınır 1 yıl 6 ay olduğundan HAGB ve erteleme kural olarak mümkündür.

• 86/3 (silahla, eşe karşı vb.): Alt sınır 2 yıl 3 ay olduğundan, ancak takdiri indirim (2 yıl 3 ay – 1/6 = 1 yıl 10 ay 15 gün) veya haksız tahrik indirimiyle 2 yılın altına inilirse HAGB mümkün olur.

• 87: Alt sınırlar en az 4 yıl olduğundan HAGB ancak çok yüksek oranlı haksız tahrik indirimi gibi istisnai durumlarda gündeme gelebilir.

7.3. Adli Para Cezasına Çevirme ve Seçenek Yaptırımlar

• 86/2: Kanun doğrudan “hapis veya adli para cezası” seçeneği tanır; mahkeme baştan adli para cezasına hükmedebilir.

• Diğer hâller: Kasten suçlarda hapis cezasının adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilmesi için sonuç cezanın 1 yıl veya daha az olması gerekir (TCK m.50). 86/1’in alt sınırı 1 yıl 6 ay olduğundan çevirme ancak haksız tahrik gibi indirimlerle ceza 1 yılın altına indiğinde mümkündür. Taksirli suçlardaki uzun süreli hapsi çevirme imkânı (TCK m.50/4) kasten yaralamada yoktur.

Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak özellikle 4 Haziran 2025 sonrası işlenen fiillerde, cezanın HAGB, erteleme veya seçenek yaptırım sınırlarının altında kalıp kalmayacağının haksız tahrik ve takdiri indirim mücadelesine bağlı olduğunu hatırlatırız.

8. Haksız Tahrik, Meşru Savunma ve Karşılıklı Kavga

Kasten yaralama olaylarının büyük kısmı ani gelişen tartışmalar ve kavgalar sırasında yaşanır. Bu yüzden “kim başlattı?” ve “neden yaptı?” sorularının cevabı, cezayı doğrudan değiştirir.

8.1. Haksız Tahrik (TCK m.29)

Fail, mağdurun haksız bir fiilinin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında hareket etmişse, kasten yaralama cezası dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir. Tahrik, mağdurun hakaret, tehdit, darp, aileye yönelik ağır sözler gibi haksız davranışlarından doğabilir. İndirim oranı, haksız fiilin ağırlığına göre belirlenir.

Haksız tahrik, 7550 sayılı Kanun sonrası daha da önem kazanmıştır. Örneğin 86/1 kapsamında alt sınırdan belirlenen 1 yıl 6 aylık ceza, 1/4 oranında tahrik indirimiyle 1 yıl 1 ay 15 güne, 1/2 oranında indirimle 9 aya iner; böylece adli para cezasına çevirme ve diğer seçenek yaptırımlar gündeme gelebilir.

8.2. Karşılıklı Kavga ve Karşılıklı Yaralama

Karşılıklı kavgalarda tarafların her biri hem fail hem mağdurdur ve her biri hakkında ayrı ayrı değerlendirme yapılır. Bu dosyalarda kritik soru, ilk haksız hareketin kimden geldiğidir:

• İlk saldıran taraf, karşı tarafın tepkisi orantısız ve ayrıca haksız bir saldırıya dönüşmedikçe kural olarak haksız tahrikten yararlanamaz.

• İlk haksız hareketin kimden geldiği delillerle kesin olarak belirlenemiyorsa, Yargıtay uygulamasında şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği her iki taraf lehine asgari (1/4) oranda haksız tahrik indirimi uygulanmalıdır.

• Kamera kayıtları, olayın başlangıcını gören tanıklar ve tarafların olay öncesindeki mesajlaşmaları bu soruyu çözmede belirleyicidir.

Emsal karar – Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 14.10.2025, 2025/2765 E., 2025/7059 K. (Bozma): Karşılıklı kavga şeklinde gelişen olayda ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığı şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenemediğinde, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 22.10.2002 tarihli, 2002/4-238 E., 367 K. sayılı kararı uyarınca TCK m.29 gereğince asgari (1/4) oranda haksız tahrik indirimi uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

“...dosya kapsamına göre karşılıklı kavga şeklinde gelişen olayda ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığının şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenemediği... 5237 sayılı Kanun’un 29. maddesi gereğince asgari (1/4) oranda haksız tahrik indirimi uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi... BOZMAYI GEREKTİRMİŞTİR.”

8.3. Meşru Savunma (TCK m.25/1) ve Sınırın Aşılması (TCK m.27/2)

Kendisine veya başkasına yönelik, gerçekleşen ya da gerçekleşmesi muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda ve orantılı biçimde defetmek için yapılan yaralama suç oluşturmaz. Meşru savunmanın koşulları:

• Ortada haksız ve devam eden ya da gerçekleşmesi kesin bir saldırı olmalıdır; saldırı sona erdikten sonra yapılan karşılık meşru savunma değil, en fazla haksız tahriktir.

• Savunma zorunlu ve saldırganla sınırlı olmalıdır.

• Saldırı ile savunma arasında, kullanılan araçlar ve tarafların fiziksel durumu bakımından orantı bulunmalıdır.

Orantı aşılmış ama aşma mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan kaynaklanmışsa faile ceza verilmez (TCK m.27/2). Buna karşılık aşma öfke veya intikam duygusuyla yapılmışsa ceza sorumluluğu devam eder; ancak haksız tahrik indirimi tartışılabilir.

Pratik öneri: Meşru savunma iddiasında bulunan kişinin de kendi yaralanmalarını olayın hemen ardından adli rapora bağlatması, olay yerindeki kamera kayıtlarının korunmasını talep etmesi ve tanıkların kimliklerini kayda geçirmesi çok önemlidir. Sonradan alınan raporlar ve geciken beyanlar, iddianın inandırıcılığını zayıflatır.

9. Adli Tıp Raporları ve Yargılama Süreci

9.1. Darp Raporu ve Adli Tıp Raporları

Kasten yaralama dosyasının hangi madde kapsamında yargılanacağını çoğu zaman adli tıp raporu belirler. Süreç genellikle şöyle işler:

1. İlk muayene (darp raporu): Mağdur polis veya jandarmaya başvurduğunda adli muayeneye gönderilir ya da doğrudan hastanenin acil servisine giderek adli vaka kaydı açtırır. Bu ilk rapor yaralanmanın yerini, türünü ve boyutunu kayda geçirir. Olayın hemen ardından alınması, yaraların fotoğraflanması ve tedavi belgelerinin saklanması önemlidir.

2. Kesin rapor: Tedavi tamamlandıktan sonra yaralanmanın BTM ile giderilip giderilemeyeceği, hayati tehlike oluşturup oluşturmadığı, kemik kırığı varsa derecesi gibi konularda kesin rapor düzenlenir.

3. Süreye bağlı tespitler: Yüzde sabit iz için en az 6 ay; organ veya duyu işlevinde sürekli zayıflama ya da kayıp için iyileşme sürecinin tamamlanması beklenir. Erken alınan raporlarla kurulan hükümler Yargıtay’ca bozulmaktadır.

4. Adli Tıp Kurumu: Raporlar arasında çelişki varsa veya rapor yetersizse dosya Adli Tıp Kurumu’nun ilgili ihtisas kuruluna gönderilir.

Rapora itiraz: Taraflar raporun eksik veya hatalı olduğunu düşünüyorsa yeni bir rapor, mağdurun yeniden muayenesi veya üst kuruldan rapor talep edebilir; kendi seçtikleri uzmandan bilimsel mütalaa da sunabilir (CMK m.67/6). Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak kasten yaralama dosyalarında “basit tıbbi müdahale”, “hayati tehlike” ve “kırık derecesi” tespitlerinin cezayı yıllarca değiştirebildiğini, bu nedenle raporların gerekçesiyle birlikte dikkatle okunması gerektiğini vurgularız.

9.2. Soruşturma Aşaması

• Şikâyet ve ifade: Şikâyet polise, jandarmaya veya doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir. Şüphelinin avukat yardımından yararlanma ve susma hakkı vardır.

• Delil toplama: Kamera kayıtları, tanık beyanları, mesajlaşmalar, olay yeri tutanakları ve adli raporlar toplanır. Kamera kayıtları çoğu zaman kısa sürede silindiğinden, savcılıktan hızla istenmesi gerekir.

• Tutuklama ve adli kontrol: Basit yaralamalarda tutuklama nadirdir; silahla, aile içinde ya da ağır neticeli yaralamalarda ise tutuklama veya mağdura yaklaşmama, yurt dışına çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir.

• Uzlaştırma: Uzlaştırmaya tabi dosyalarda iddianameden önce uzlaştırma süreci yürütülür.

9.3. Görevli Mahkeme

• Asliye ceza mahkemesi: 86. madde kapsamındaki suçlar ve üst sınırı 10 yılı aşmayan 87. madde hâllerinin büyük kısmı.

• Ağır ceza mahkemesi: Yaralama sonucu ölüm (87/4) ile nitelikli yaralamanın iki kat artırılması gibi üst sınırı 10 yılı aşan hâller (örneğin 86/3 ile birlikte 87/2).

• Zorunlu müdafi: Alt sınırı 5 yılı aşan suçlarda (örneğin 87/2’nin nitelikli hâli veya 87/4) avukatı olmayan şüpheli veya sanığa baro tarafından müdafi atanır. Yargıtay, bu suçlarda sanığın talimat yoluyla değil, müdafi huzurunda bizzat dinlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

• Çocuklar: Suça sürüklenen çocuklar çocuk mahkemelerinde veya çocuk ağır ceza mahkemelerinde yargılanır.

9.4. Kanun Yolları

• İstinaf: Hükmün açıklanmasından veya tebliğinden itibaren 7 gün.

• Temyiz: İstinaf kararının tebliğinden itibaren 15 gün. Ancak ilk derece mahkemesinin verdiği 5 yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez (CMK m.286/2). Kasten yaralama dosyalarının büyük kısmı bu nedenle istinafta kesinleşir.

• HAGB: HAGB kararlarına karşı başvuru yolu son yıllarda yeniden düzenlendiğinden, güncel kanun yolu dosya bazında kontrol edilmelidir.

10. İnfaz ve Tazminat

10.1. İnfaz: Ne Kadar Yatılır?

HAGB, erteleme veya adli para cezası uygulanmazsa hapis cezası 5275 sayılı Kanun’a göre infaz edilir. Rehberin hazırlandığı tarihteki mevzuata göre:

• Koşullu salıverilme: Kasten yaralama suçlarında kural olarak cezanın yarısı iyi hâlle infaz edildikten sonra gündeme gelir. Bazı suç tipleri için farklı oranlar bulunduğundan, özellikle ağır neticeli hâllerde oran ayrıca kontrol edilmelidir.

• Denetimli serbestlik: Koşullu salıverilmeye 1 yıl kala denetimli serbestlikten yararlanılabilir. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri ve en az 5 gün kurumda kalınması şartı getirilmiştir.

• Örnek (yaklaşık): 4 yıl hapis cezası alan bir hükümlü için koşullu salıverilme süresi 2 yıldır; 1 yıl denetimli serbestlikten yararlanırsa kabaca 1 yıl kurumda kalır. Tutuklulukta geçen süre bu süreden düşülür.

Mahkûmiyetin diğer sonuçları:

• Hak yoksunlukları (TCK m.53): Kasten suçtan hapis cezası alan kişi, ceza infaz edilene kadar seçme ve seçilme, kamu görevi üstlenme gibi bazı haklardan yoksun kalır.

• Memuriyet: Devlet memurluğuna alınma şartları arasında, kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olmamak yer alır (657 sayılı Kanun m.48). 86/1’in alt sınırı 1 yıl 6 aya çıktığından, HAGB verilmeyen mahkûmiyetler kamu görevine girme bakımından ciddi sonuç doğurabilir. HAGB’de hüküm açıklanmadığı için bu sonuç doğmaz.

• Ruhsat ve meslek: Silah ruhsatı, özel güvenlik kimliği ve bazı mesleklere giriş bakımından özel mevzuatta ayrıca engeller bulunabilir.

10.2. Mağdurun Tazminat Hakları

Kasten yaralama aynı zamanda haksız fiildir. Mağdur, ceza davasından bağımsız olarak asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilir:

• Maddi tazminat (TBK m.54): Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. Kalıcı maluliyet varsa, maluliyet oranı sağlık kurulu raporuyla belirlenir ve aktuerya hesabı yapılır.

• Manevi tazminat (TBK m.56): Mağdurun duyduğu acı ve ıstırap karşılığı. Ağır bedensel zararlarda mağdurun yakınları da manevi tazminat isteyebilir.

• Zamanaşımı (TBK m.72): Kural olarak zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl; ancak fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır.

• Uzlaşmada dikkat: Ceza dosyasında yapılan uzlaşmada “tüm maddi ve manevi taleplerden feragat” ifadesi yer alıyorsa, ileride tazminat davası açma imkânı etkilenebilir. Uzlaşma metni imzalanmadan önce bu nokta mutlaka netleştirilmelidir.

• Katılan sıfatı: Mağdur, şikâyetçi olarak kamu davasına katılabilir; delil sunabilir, rapora itiraz edebilir ve hükmü kanun yoluna taşıyabilir.

11. Örnek Olaylar ve Sonuç

Aşağıdaki örnekler kurgusaldır; gerçek kişi ve dosyalarla ilgisi yoktur. Tümü 4 Haziran 2025 sonrasında işlendiği varsayılarak değerlendirilmiştir.

1. Trafikte tartışma: A, trafikte sollama yüzünden tartıştığı B’ye aracından inerek yumruk atar; B’nin burnu kırılır. Değerlendirme: Kırık basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyeceğinden 86/1 ve 87/3 uygulanır. 87. madde kapsamında olduğundan uzlaştırma yapılamaz. Kırık hafif dereceliyse artırım düşük oranda olmalıdır.

2. Eğlence mekanında şişe: C, tartıştığı kişinin başına bira şişesiyle vurur; yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeydedir. Değerlendirme: Şişe silah sayıldığından 86/2 ile birlikte 86/3-e uygulanır; şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılamaz.

3. Eşe tokat: D, tartışma sırasında eşine tokat atar; yaralanma basittir. Ertesi gün barışırlar. Değerlendirme: 86/2, 86/3-a ve kadına karşı işlenme nedeniyle 9 aylık alt sınır birlikte uygulanır. Şikâyet aranmadığından barışma davayı düşürmez; 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri de gündeme gelebilir.

4. Bacaktan bıçaklama sonucu ölüm: E, aralarında husumet bulunmayan F ile ani kavgada F’nin bacağına tek bıçak darbesi vurur; darbe atardamara denk gelir ve F ölür. Değerlendirme: Öldürme kastını gösteren unsurlar yoksa silahla yaralama sonucu ölüm (86/3-e ve 87/4) uygulanır; ceza 14–18 yıldır.

5. Tek yumruk, düşme ve ölüm: G, H’nin yüzüne tek bir yumruk atar; yumruk yalnızca hafif bir yaralanmaya yol açar, ancak H dengesini kaybedip başını kaldırıma çarpar ve ölür. Değerlendirme: Yumruğun yol açtığı yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecekse Yargıtay Ceza Genel Kurulu uygulamasına göre 87/4 değil, taksirle öldürme tartışılır.

6. Göğse bıçak: I, husumetli olduğu J’nin göğsüne iki kez bıçak saplar; çevredekiler araya girince durur. J ameliyatla kurtarılır. Değerlendirme: Husumet, hayati bölge, darbe sayısı ve eylemin dış müdahaleyle sona ermesi öldürme kastını gösterdiğinden kasten öldürmeye teşebbüs gündeme gelir.

7. Karşılıklı kavga: K ve L komşu otopark tartışmasında birbirlerini darp eder; kavgayı kimin başlattığı tespit edilemez. Değerlendirme: Her ikisi hem sanık hem mağdurdur; ilk haksız hareket belirlenemediğinden her ikisi lehine haksız tahrik uygulanabilir.

8. Kaçan hırsızın yaralanması: M, evine giren hırsızı kaçarken arkasından kovalayıp sopayla döver. Değerlendirme: Saldırı sona erdiğinden meşru savunma koşulları oluşmaz; sopa silah sayıldığından 86/3-e uygulanır, ancak haksız tahrik indirimi tartışılabilir.

9. Acil serviste sağlık çalışanına saldırı: N, yakınının geç muayene edildiğini düşünerek hemşireyi darp eder. Değerlendirme: Kamu görevi nedeniyle yaralama (86/3-c) uygulanır; şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılamaz.

Sonuç

Kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama dosyalarında sonuç; adli tıp raporunun içeriği, failin kastının yöneldiği netice, nitelikli hâllerin varlığı, haksız tahrik ve meşru savunma tartışmaları ve suç tarihi etrafında belirlenir. 7550 sayılı Kanun’la artırılan cezalar, özellikle HAGB, erteleme ve adli para cezası imkânlarını daraltmıştır. Bu nedenle soruşturmanın ilk günlerinde rapor, kamera kaydı ve tanık delillerinin doğru toplanması her zamankinden daha önemlidir.

Eskişehir’de kasten yaralama, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama veya yaralama sonucu ölüm soruşturması ya da davasıyla karşı karşıya kalan sanıklar ve hukuki destek arayan mağdurlar, durumlarını anlatarak Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile iletişime geçebilir. Somut deliller, adli tıp raporları ve dosyanın aşaması incelenmeden kesin bir sonuç söylenemez.

12. Sıkça Sorulan Sorular (33 Soru)

1. Kasten yaralamanın cezası 2025’te değişti mi; eski olaylara hangi ceza uygulanır?

Evet. 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’la temel kasten yaralamanın cezası 1–3 yıldan 1 yıl 6 ay–3 yıla, basit yaralamanın cezası 4 ay–1 yıldan 6 ay–1 yıl 6 aya çıkarılmış; 87. maddedeki alt sınırlar ve yaralama sonucu ölüm cezaları da artırılmıştır. Aleyhe kanun geriye yürümediğinden 4 Haziran 2025’ten önce işlenen fiillerde eski ve daha hafif cezalar uygulanır. Dava bu tarihten sonra açılmış olsa bile belirleyici olan suç tarihidir.

2. Darp raporu almadım veya vücudumda iz yok; yine de şikâyet edebilir miyim?

Edebilirsiniz. Kasten yaralama için iz kalması şart değildir; vücuda acı vermek yeterlidir. Ancak rapor yoksa ispat tanık beyanları, kamera kayıtları, mesajlar ve fotoğraflar gibi diğer delillere dayanır ve zorlaşır. Bu nedenle olaydan hemen sonra kolluk aracılığıyla veya hastane acil servisinde adli rapor alınması, yaraların fotoğraflanması önerilir. Rapor sonradan alındığında yaralanmanın olaydan kaynaklandığı kolayca tartışmaya açılır.

3. Basit yaralamada şikâyet süresi nedir; şikâyetten vazgeçince dava biter mi?

Yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeydeyse (86/2) şikâyet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır. Bu durumda şikâyetten vazgeçme, sanık kabul ettiği sürece davayı düşürür. Ancak yaralama 86/1 kapsamındaysa ya da eşe, kardeşe, silahla veya kamu görevlisine karşı işlenmişse şikâyet aranmaz; vazgeçme davayı düşürmez.

4. Eşime tokat attım, sonra barıştık; dava düşer mi?

Hayır. Eşe karşı işlenen kasten yaralama, yaralanma çok hafif olsa bile 86/3-a kapsamında nitelikli hâldir; şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılamaz. Barışma ve şikâyetten vazgeçme davayı sona erdirmez; ancak takdiri indirim ve HAGB değerlendirmesinde sanık lehine dikkate alınabilir. Mağdur kadınsa 9 aylık alt sınır kuralı da ayrıca uygulanır.

5. Resmî nikâhımız olmayan partnerime karşı yaralama nitelikli hâl midir?

86/3-a’daki “eş” kavramı resmî evliliği ifade eder; ceza hukukunda kıyas yasağı nedeniyle yalnızca imam nikâhıyla birlikte yaşanan veya hiç nikâhı bulunmayan partner bu bent kapsamında eş sayılmaz. Ancak mağdur kadınsa basit yaralamada 9 aylık alt sınır uygulanır ve 6284 sayılı Kanun’daki koruma tedbirleri birlikte yaşanan partnerler için de talep edilebilir. Boşanmış eş ise açıkça 86/3-a kapsamındadır.

6. Kadına karşı işlenen basit yaralamada ne fark eder?

86/2 kapsamındaki basit yaralama kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı 9 aydan az olamaz. Bu hüküm 2022’de eklenmiş, alt sınır 2025’te 6 aydan 9 aya çıkarılmıştır. Kanun ayrıca bir saik aramaz; mağdurun kadın olması yeterlidir. Suç aynı zamanda eşe karşı işlenmişse 86/3-a’daki artırım da uygulanır.

7. Hangi eşyalar “silah” sayılır; araçla çarpmak silahla yaralama mıdır?

TCK m.6/1-f’ye göre ateşli silahlar ve bıçak gibi aletlerin yanında, saldırıda kullanılabilecek her şey silah sayılabilir: sopa, taş, şişe, kemer, demir çubuk, tornavida gibi. Yargıtay, mağdura vurmak için kullanılan kemeri silah kabul etmiştir (3. CD, 27.06.2019, 2019/6929 E., 2019/13946 K.). Aracın bilerek ve isteyerek mağdura sürülmesi de silahla yaralama olarak değerlendirilebilir; dikkatsizlik sonucu çarpma ise taksirle yaralamadır. Kişinin kendi vücudu (yumruk, tekme) silah sayılmaz.

8. Silah ele geçirilmedi; yine de silahla yaralama kabul edilir mi?

Edilebilir. Silahın bulunması şart değildir; yaranın niteliği (kesici-delici alet yarası gibi), adli tıp raporu, tanık beyanları ve kamera kayıtları silah kullanıldığını gösterebilir. Ancak silah kullanıldığı her türlü şüpheden uzak biçimde ispatlanmalıdır; şüphe varsa artırım uygulanmaz. Yargıtay, “ele geçirilemeyen sopa silah sayılamaz” gerekçesiyle artırım yapmayan kararı bozmuştur (3. CD, 17.03.2015, 2014/32643 E., 2015/9718 K.).

9. Kasten yaralamada uzlaştırma hangi hâllerde mümkün; uzlaşmazsam ne olur?

Uzlaştırma 86/1 (temel hâl) ve 86/2 (basit yaralama) için mümkündür. 86/3’teki nitelikli hâllerde (aile, silah, kamu görevlisi vb.) ve 87. maddedeki ağır netice hâllerinde uzlaştırma yapılamaz. Uzlaştırmaya tabi bir suç, uzlaştırma dışı bir suçla birlikte yargılanıyorsa yine uzlaştırma yoluna gidilemez. Taraflar uzlaşmazsa savcılık iddianame düzenler ve yargılama devam eder; uzlaşmama sanığın aleyhine bir sonuç doğurmaz.

10. Uzlaşmada para ödersem ya da alırsam tazminat hakkı ortadan kalkar mı?

Uzlaşma metninde “tüm maddi ve manevi taleplerden feragat” gibi bir ifade varsa, mağdurun ayrıca tazminat davası açma imkânı büyük ölçüde ortadan kalkabilir. Böyle bir ifade yoksa ödenen tutar ileride açılacak tazminat davasında mahsup tartışmasına konu olur. Uzlaşma edimi yerine getirilmezse ceza davası devam eder. Bu nedenle uzlaşma raporu imzalanmadan önce kapsamının net olarak yazılması gerekir.

11. 7550 sayılı Kanun sonrası kasten yaralamada HAGB mümkün mü?

Mümkündür, ancak alan daralmıştır. 86/1’in alt sınırı 1 yıl 6 ay olduğundan HAGB için 2 yıllık sınırın altında kalınır. Silahla veya eşe karşı yaralamada alt sınır 2 yıl 3 aya çıktığından HAGB ancak takdiri indirim veya haksız tahrikle ceza 2 yılın altına indiğinde mümkündür. 87. madde hâllerinde alt sınır en az 4 yıl olduğundan HAGB istisnai kalır. Ayrıca sanığın daha önce kasten suçtan mahkûm olmaması ve zararı gidermesi gerekir.

12. Kasten yaralama cezası adli para cezasına çevrilebilir mi?

Basit yaralamada (86/2) kanun zaten hapis veya adli para cezası seçeneği tanır. Diğer hâllerde kasten suçlar için kural geçerlidir: hapis cezası ancak sonuç olarak 1 yıl veya daha az ise adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.50). 86/1’in alt sınırı 1 yıl 6 ay olduğundan bu ancak haksız tahrik gibi indirimlerle mümkündür. Taksirli suçlardaki “uzun süreli hapsin de çevrilebilmesi” istisnası kasten yaralamada uygulanmaz.

13. “Yüzde sabit iz” nedir ve ne zaman tespit edilir?

Yüz bölgesinde kalıcı olan ve ilk bakışta fark edilebilen iz, renk değişikliği veya çöküntüdür. Tespit için yaralanmadan en az 6 ay geçmesi beklenir; Yargıtay, olaydan yaklaşık 2 ay sonra alınan raporu yetersiz bulmuştur. Mağdurun plastik cerrah, dermatolog veya adli tıp uzmanının bulunduğu bir heyet tarafından bizzat muayene edilmesi gerekir. Yüzde sabit iz varsa ceza bir kat artırılır ve en az 4 yıl olur; yüzün sürekli değişikliği gibi daha ağır bir durum varsa iki kat artırılır. 6 ay dolmadan alınan raporla 87/1-c artırımı yapılması Yargıtay’ca bozma sebebi sayılmaktadır (3. CD, 14.01.2021, 2020/16038 E., 2021/1207 K.; 3. CD, 12.01.2021, 2020/15790 E., 2021/884 K.).

14. Burun kırığında ceza ne kadar artar?

Kemik kırığında ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırılır (87/3). Adli tıp raporlarında kırıklar 1 ile 6 arasında derecelendirilir ve basit burun kırığı genellikle hafif (1. derece) kabul edilir. Artırım oranının kırığın derecesiyle orantılı olması gerekir; hafif bir kırıkta üst sınırdan artırım yapılması bozma sebebidir. Yargıtay kırıkları hafif (1. derece), orta (2–3. derece) ve ağır (4–6. derece) olarak sınıflandırmakta ve orantısız artırımı bozmaktadır (3. CD, 28.01.2021, 2020/17586 E., 2021/2314 K.). Kırık bulunduğundan yaralama basit sayılmaz ve uzlaştırma yapılamaz.

15. Diş kırılması kemik kırığı sayılır mı?

Yargıtay uygulamasında diş kırığı, 87/3’teki “kemik kırığı” olarak kabul edilmemektedir. Ancak diş kaybı çiğneme veya konuşma işlevinde sürekli bir zayıflamaya yol açmışsa 87/1 kapsamında organ işlevinin zayıflaması ya da konuşmada sürekli zorluk tartışılabilir. Ayrıca diş yaralanması genellikle basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyeceğinden 86/1 uygulanır. Sonucu adli tıp raporunun gerekçesi belirler.

16. “Yaşamı tehlikeye sokan durum” ne demektir?

Yaralanmanın, tıbbi müdahale yapılmasaydı ölümle sonuçlanabilecek ağırlıkta olmasıdır: iç kanama, akciğer yaralanması (hemopnömotoraks), kafa içi kanama, büyük damar yaralanması gibi. Mağdurun yoğun bakımda kalması tek başına yeterli değildir; raporda yaralanmanın yaşamı tehlikeye soktuğu açıkça belirtilmelidir. Bu tespit hâlinde ceza bir kat artırılır ve en az 4 yıl (nitelikli hâlde 6 yıl) olur; ayrıca kasten öldürmeye teşebbüs tartışması da gündeme gelebilir.

17. Aynı olayda hem kırık hem yüzde iz hem hayati tehlike varsa cezalar toplanır mı?

Hayır, artırımlar üst üste eklenmez. Yargıtay, birden fazla ağır netice bulunduğunda kural olarak en ağır neticeye ilişkin hükmün uygulanmasını arar. Hayati tehlike ile organ işlevi kaybının veya organ işlevinde zayıflama ile kırık artırımının birlikte uygulanmasını bozma sebebi saymıştır. Bununla birlikte diğer neticeler boşa gitmez; temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılarak belirlenmesinde aleyhe dikkate alınır. Örneğin organ işlevinde sürekli zayıflama ile kemik kırığı birlikte varsa yalnızca 87/1 uygulanır; ayrıca 87/3 uygulanması bozma sebebidir (3. CD, 17.03.2015, 2014/32643 E., 2015/9718 K.).

18. Yaralama sonucu ölüm (87/4) ile kasten öldürme arasındaki fark nedir?

Fark failin kastındadır. Fail yaralamayı istemiş ama ölümü istememiş ve kabullenmemişse 87/4 uygulanır; ceza güncel sınırlarla temel hâlde 10–14 yıl, nitelikli hâlde 14–18 yıldır. Fail ölümü istemiş veya “olursa olsun” diyerek kabullenmişse kasten öldürme oluşur ve ceza müebbet ya da olası kastta 15–20 yıl olur. Husumet, kullanılan alet, darbe sayısı, hedef alınan bölge ve olay sonrası davranış bu ayrımı belirler.

19. Tek yumruk atılan kişi düşüp başını çarparak ölürse hangi suç oluşur?

Yumruğun yol açtığı yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek düzeydeyse, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre 87/4 uygulanamaz; ölüm öngörülebilir olduğunda olay taksirle öldürme (TCK m.85) olarak değerlendirilir. Bu ayrım cezayı 10–14 yıldan 2–6 yıla indirebilir. Yumruk 86/1 kapsamında bir yaralanmaya yol açmışsa ise 87/4 tartışılır. Bu nedenle otopsi raporunda ölüme yol açan travmanın yumruktan mı, düşmeden mi kaynaklandığı ayrıntılı olarak incelenmelidir. Dayanak kararlar: YCGK, 01.03.2016, 2013/495 E., 2016/97 K. ve YCGK, 18.09.2018, 2015/1254 E., 2018/354 K.

20. Bıçakla yaralama ne zaman kasten öldürmeye teşebbüs sayılır?

Bıçağın büyüklüğü, darbelerin göğüs, karın veya boyun gibi hayati bölgelere yönelmesi, darbe sayısı, taraflar arasındaki husumet ve saldırının failin isteğiyle mi yoksa dış müdahaleyle mi sona erdiği belirleyicidir. Yargıtay, tek bir darbenin bile öldürmeye elverişli bıçakla göğse ve yaşamsal organlara ulaşacak şekilde vurulmasını öldürme kastı saymıştır. Buna karşılık darbelerin rastgele göründüğü ve failin devam etme imkânı varken bıraktığı olaylarda yaralama kastı kabul edilmiştir. Şüphe varsa yaralama kastı kabul edilir.

21. Karşılıklı kavgada iki taraf da yaralandı; nasıl yargılanırız?

Her iki taraf da hem sanık hem mağdur sıfatıyla aynı dosyada yargılanır ve her birinin eylemi ayrı değerlendirilir. Kavgayı kimin başlattığı belirlenebiliyorsa, ilk haksız hareketi yapan taraf kural olarak haksız tahrikten yararlanamaz. Kimin başlattığı kesin olarak tespit edilemiyorsa şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği her iki taraf lehine asgari (1/4) oranda haksız tahrik indirimi uygulanmalıdır; bunu yapmayan karar Yargıtay’ca bozulmuştur (1. CD, 14.10.2025, 2025/2765 E., 2025/7059 K.). Yaralamalar 86/1 veya 86/2 kapsamındaysa taraflar uzlaştırma yoluyla dosyayı sonlandırabilir.

22. Haksız tahrik ne kadar indirim sağlar; hangi davranışlar tahrik sayılır?

Haksız tahrikte ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir (TCK m.29). Mağdurun hakaret, tehdit, darp, aileye yönelik ağır sözler ya da onur kırıcı davranışları tahrik oluşturabilir. İndirim oranı, haksız fiilin ağırlığına göre belirlenir. Kadının ilişkiyi bitirmek veya boşanmak istemesi gibi hukuka uygun davranışlar ise haksız tahrik sayılmaz. 7550 sayılı Kanun sonrası haksız tahrik, cezanın HAGB ve seçenek yaptırım sınırlarının altına inmesinde çoğu zaman belirleyicidir.

23. Kendimi savunurken karşı tarafı yaraladım; ceza alır mıyım?

Saldırı haksız ve devam ediyorsa, savunma zorunlu ve saldırıyla orantılıysa meşru savunma vardır ve ceza verilmez. Orantı aşılmış ama bu aşma mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan kaynaklanmışsa yine ceza verilmez. Saldırı sona erdikten sonra yapılan karşılık veya öfkeyle yapılan aşırı tepki ise meşru savunma değildir; en fazla haksız tahrik indirimi gündeme gelir. Kendi yaralanmalarınızı da hemen rapora bağlatmanız ve kamera kayıtlarının korunmasını talep etmeniz önemlidir.

24. Polise, doktora veya öğretmene karşı yaralamanın farkı nedir?

Yaralama mağdurun kamu görevi nedeniyle işlenmişse 86/3-c uygulanır: ceza yarı oranında artırılır, şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılamaz. Mağdurun kamu görevlisi olması yetmez; yaralamanın görevle bağlantılı olması gerekir. Görevini yaptırmamak için direnme (TCK m.265) sırasında yaralama da gerçekleşmişse fail her iki suçtan da sorumlu tutulabilir.

25. Çocuğunu döven anne baba kasten yaralamadan yargılanır mı?

Evet. Türk hukukunda anne babaya çocuğa fiziksel şiddet uygulama hakkı tanınmaz. Çocuk altsoy olduğundan 86/3-a, kendini savunamayacak durumdaysa ayrıca 86/3-b uygulanabilir; şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılamaz. Şiddetin süreklilik göstermesi hâlinde kasten yaralamanın yanında eziyet (TCK m.96) suçu da gündeme gelebilir. Çocuğun korunması için koruyucu tedbirler ayrıca talep edilebilir.

26. Psikolojik şiddet veya korkutma sonucu oluşan rahatsızlık kasten yaralama sayılır mı?

Kanun “sağlığın veya algılama yeteneğinin bozulmasını” da yaralama saydığından, bilerek ve isteyerek yapılan ve kişide tıbben tespit edilebilen bir ruhsal bozukluğa (örneğin travma sonrası stres bozukluğu) yol açan eylemler kasten yaralama oluşturabilir. Ancak bu durumun psikiyatri uzmanlarının bulunduğu bir heyet raporuyla ve eylemle nedensellik bağı kurularak ispatlanması gerekir. Günlük yaşamda yaşanan geçici üzüntü veya korku tek başına yeterli değildir; olay tehdit veya ısrarlı takip gibi başka suçlar yönünden de incelenebilir.

27. Silahla ateş etti ama isabet etmedi; hangi suçtan yargılanır?

Failin kastına göre değişir. Kast yaralamaya yönelikse silahla kasten yaralamaya teşebbüs, öldürmeye yönelikse kasten öldürmeye teşebbüs söz konusu olur; atış mesafesi, hedef alınan bölge, atış sayısı ve olay öncesi sözler belirleyicidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu (28.01.2020, 2015/1206 E., 2020/31 K.), silahla yaralamaya teşebbüste verilecek cezanın tamamlanmış basit kasten yaralama cezasından az olamayacağını belirtmiştir. Olay ayrıca silahla tehdit ve ruhsatsız silah bulundurma suçları yönünden de değerlendirilir.

28. Kasten yaralama davası hangi mahkemede görülür; avukat tutmak zorunlu mu?

TCK 86 kapsamındaki suçlar ve 87. maddenin üst sınırı 10 yılı aşmayan hâlleri asliye ceza mahkemesinde, yaralama sonucu ölüm (87/4) ve üst sınırı 10 yılı aşan diğer hâller ağır ceza mahkemesinde görülür. Alt sınırı 5 yılı aşan suçlarda avukatı olmayan sanığa baro tarafından zorunlu müdafi atanır. Diğer hâllerde avukat zorunlu değildir; ancak uzlaştırma, rapor itirazı ve indirim tartışmaları teknik olduğundan hukuki destek almak sonucu doğrudan etkiler.

29. Kasten yaralamadan mahkûmiyet memuriyete engel mi?

Devlet memurluğuna girme şartları arasında kasten işlenen bir suçtan 1 yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olmamak yer alır (657 sayılı Kanun m.48). 7550 sayılı Kanun sonrası 86/1’in alt sınırı 1 yıl 6 aya çıktığından, indirimlerle 1 yılın altına inilmeyen mahkûmiyetler bu şartı etkileyebilir. HAGB kararında hüküm açıklanmadığından bu sonuç doğmaz. Halêhazırda memur olanlar için disiplin mevzuatı ve kurumun özel düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir.

30. Kasten yaralamada tutuklama olur mu; mağdur için koruma kararı alınabilir mi?

Basit yaralamalarda tutuklama nadirdir. Silahla, aile içinde, kamu görevlisine karşı veya ağır neticeli yaralamalarda ise tutuklama ya da yurt dışına çıkış yasağı, belirli yerlere gitmeme gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir. Aile içi veya kadına yönelik şiddette mağdur, ceza davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi koruma tedbirlerini hızla talep edebilir.

31. Kasten yaralama suçu ne zaman zamanaşımına uğrar?

TCK 86 kapsamındaki suçlarda (canavarca his hâli hariç) dava zamanaşımı kural olarak 8 yıl, canavarca hisle yaralamada ve 87. madde kapsamındaki suçlarda 15 yıldır. Süre ifade, sorgu ve iddianame gibi işlemlerle kesilir. Basit yaralamada (86/2) ise ayrıca 6 aylık şikâyet süresi vardır; bu süre geçerse zamanaşımı dolmasa bile dava açılamaz.

32. Mağdur ceza davası bitmeden tazminat davası açabilir mi?

Açabilir. Ceza ve tazminat davaları birbirinden bağımsızdır. Mağdur tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve manevi tazminat için asliye hukuk mahkemesinde dava açabilir. Hukuk mahkemesi ceza davasının sonucunu bekleyebilir; ancak ceza mahkemesindeki beraat kararı tazminat sorumluluğunu her zaman ortadan kaldırmaz. Zamanaşımı bakımından ceza zamanaşımı süresinin daha uzun olabileceği de dikkate alınmalıdır.

33. Kasten yaralama davasında istinaf kararı kesin midir?

Kural olarak çoğu dosyada evet. İlk derece mahkemesince verilen 5 yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez (CMK m.286/2). Kasten yaralama ve 87/1 dosyalarının çoğu bu sınırın altında kaldığından istinaf aşamasında kesinleşir. Bu nedenle istinaf dilekçesinin rapor itirazları, indirim talepleri ve vasıf tartışmaları dahil tüm itirazları ayrıntılı biçimde içermesi gerekir. 87/2 ve 87/4 gibi 5 yılı aşan cezalarda ise 15 gün içinde Yargıtay’a başvurulabilir.

Eskişehir'de Ceza Hukuku Desteği

Eskişehir ve çevre illerde yürütülen ceza soruşturmalarında Eskişehir ceza avukatı sayfamızdan süreç hakkında bilgi alabilir; ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.