Mala Zarar Verme Suçu (TCK 151): Cezası, Şikâyet, Zamanaşımı ve Yargıtay Uygulaması – 2026 Savunma Rehberi

Mala zarar verme suçu (TCK 151), başkasının taşınır veya taşınmaz malını yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme veya kirletme fiilleriyle işlenir ve basit hâlinde 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Kamu malı, afet korunma tesisi, ağaç gibi nitelikli hâllerde (TCK 152) ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir; yakarak, patlayıcıyla veya sel-çığ yaratarak işlenirse bir katına kadar artırılır. Basit hâl şikâyete bağlıdır (fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay) ve uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli hâller resen soruşturulur. Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir ve dava zamanaşımı kural olarak 8 yıldır. Çalınan malın hırsızlık sırasında bozulması ayrıca mala zarar sayılmaz, taksirle (kazayla) verilen zarar ise bu suçu oluşturmaz.

Bu rehber, Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyada hukuki danışmanlık yerine geçmez.

1. Madde Yapısı ve Tarihçe

Mala zarar verme, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) "Malvarlığına Karşı Suçlar" bölümünde düzenlenir; temel suç 151. maddede, nitelikli hâller 152. maddede yer alır. Suçla korunan hukuki yarar mülkiyet hakkıdır.

Hüküm	Konu	Yaptırım	Takip şekli
TCK 151/1	Başkasının taşınır veya taşınmaz malına zarar verme (basit hâl)	4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası	Şikâyete bağlı
TCK 152/1	Kamu malı, afet korunma tesisi, ağaç gibi nitelikli hâller	1 – 4 yıl hapis	Resen
TCK 152/2	Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak; toprak kayması, çığ, sel veya taşkına neden olarak; radyasyon veya nükleer, biyolojik, kimyasal silahla işleme	Cezanın bir katına kadar artırılması	Resen
TCK 152/3	Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması	Cezanın yarısından iki katına kadar artırılması	Resen

Tarihçe bakımından üç nokta öne çıkar:

• 5237 sayılı TCK, 765 sayılı eski Kanun'un 516. maddesindeki düzenlemenin yerini alarak 1 Haziran 2005'te yürürlüğe girmiştir.

• 18 Haziran 2014 tarihli 6545 sayılı Kanun TCK 152'yi değiştirmiştir: nitelikli hâllerde hapis üst sınırı 6 yıldan 4 yıla inmiş, yakarak vb. işlenmesi hâlindeki artırım "iki katına kadar"dan "bir katına kadar"a çevrilmiş ve kamu hizmetinin aksamasına ilişkin 152/3 eklenmiştir. Bu değişikliğin lehe kanun açısından değerlendirilmesi gerektiği yönünde Yargıtay kararları bulunmaktadır.

• 9 Temmuz 2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle TCK 151/2 (sahipli hayvan) yürürlükten kaldırılmış, hayvana yönelik fiiller 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun suç hükümleri (m. 28/A) kapsamına alınmıştır. İnternetteki eski içeriklerde 151/2 hâlâ geçebilir; bu nedenle güncel metin esas alınmalıdır.

İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme TCK 153'te ayrıca düzenlenmiştir ve bu rehberin konusu dışındadır.

2. Suçun Unsurları

Mala zarar verme suçu; başkasına ait bir mala, kanunda sayılan fiillerden biriyle ve kasten zarar verilmesiyle oluşur.

Fail ve mağdur

Fail, malın sahibi olmayan herkes olabilir. Kendi malına zarar vermek bu suçu oluşturmaz; ortak veya paylı mülkiyette ise fiilin diğer paydaşın hakkına zarar verip vermediği ayrıca değerlendirilir. Mağdur, malın maliki olan gerçek veya tüzel kişidir; kiracı gibi malı fiilen kullanan kişilerin şikâyet ve zarar yönünden durumu somut olaya göre incelenir.

Suçun konusu

Konu, başkasına ait taşınır (araç, telefon, mobilya, makine) veya taşınmaz (bina, duvar, çit, arazi) maldır. Malın piyasa değerinin yüksek olması aranmaz; ancak zarar, malın değerini veya kullanım amacını önemsiz olmayacak ölçüde azaltmalıdır. Hayvanlara yönelik fiiller TCK 151'den çıkarılmış olup Hayvanları Koruma Kanunu'nda ayrıca düzenlenmiştir.

Seçimlik hareketler

Kanun fiilleri seçimlik olarak sayar; bunlardan birinin gerçekleşmesi yeterlidir:

• Yıkma: Malın yapısında bozmaktan daha ileri bir değişiklik yaratma (duvarı veya yapıyı söküp yerle bir etme).

• Tahrip etme: Malın bütünlüğünü ve niteliğini ciddi biçimde bozma (aracın kaportasını ezme).

• Yok etme: Malın varlığını ortadan kaldırma (eşyayı yakma, parçalama).

• Bozma: Malın görünümünü veya işlevini olumsuz etkileme (araç camını çizme, kilidi bozma).

• Kullanılamaz hâle getirme: Malı amacına uygun kullanılamayacak duruma sokma (telefonu çalışmaz hâle getirme, lastikleri kesme).

• Kirletme: Malın görünümünü veya kullanımını bozacak biçimde kirletme (kapıya veya duvara boya atma).

Zarar eşiği ve kirletme

Her temas veya geçici kirlenme suç sayılmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2022 tarihli bir kararına ilişkin özetlerde, kirletmenin cezalandırılabilir bir ağırlığa ulaşması gerektiği ve kirin sonradan temizlenmesinin tek başına suçu ortadan kaldırmadığı değerlendirmesi yer almaktadır. Çok küçük, malın değerini ve kullanımını etkilemeyen bir iz suç oluşturmayabilir; sınır bilirkişi incelemesi ve hâkimin takdiriyle belirlenir.

Manevi unsur: kast

Suç ancak kasten işlenebilir. Genel kast yeterlidir; failin ayrıca özel bir amaç gütmesi aranmaz ve olası kast da yeterli olabilir (kızgınlıkla kapıyı tekmelerken kapının kırılabileceğini öngörüp kabullenmek gibi). Taksirle mala zarar verme kanunda suç olarak düzenlenmediği için trafik kazası, dikkatsizlik veya kaza sonucu verilen zarar bu suçu oluşturmaz; sorumluluk hukuk alanında (tazminat) kalır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2017 tarihli kararı da bu yönde değerlendirilmektedir.

Hukuka uygunluk ve kusurluluk

Meşru savunma, zorunluluk hâli, hakkın kullanılması veya malikin rızası gibi hukuka uygunluk nedenleri suçun oluşmasını engelleyebilir. Haksız tahrik ve yaş küçüklüğü gibi hâller ise cezada indirim veya farklı bir yaptırım sonucu doğurabilir. Gönüllü olarak alınan alkol veya uyuşturucunun etkisinde işlenen fiillerde sorumluluk genel kurallara göre sürer.

Teşebbüs, iştirak ve içtima

Teşebbüs mümkündür: aracın yakıt kapağını kırıp yakmaya çalışıp başaramayan kişi teşebbüsten sorumlu tutulabilir. Birden fazla kişi birlikte hareket ederse iştirak hükümleri uygulanır. Aynı eylemle birden çok suç oluşmuşsa (örneğin yakma eylemiyle hem genel güvenliği tehlikeye sokma hem mala zarar) fikri içtima (TCK 44), aynı suç kararı kapsamında aynı mağdura karşı farklı zamanlarda işlenen fiillerde ise zincirleme suç (TCK 43) hükümleri değerlendirilir.

3. Cezalar ve Nitelikli Hâller

Basit mala zarar vermede ceza 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; nitelikli hâllerde ise 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilir ve adli para cezası seçeneği bulunmaz. Hâkim, her iki durumda da cezayı TCK 61'deki ölçülere göre bireysel olarak belirler.

TCK 152'deki nitelikli hâller

Madde metninde sayılan hâller şunlardır :

• Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya eşya hakkında işlenmesi

• Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya veya tesisler hakkında işlenmesi

• Ağaç, fidan veya bağ çubuğu gibi dikili bitkiler hakkında işlenmesi (kapsamın sınırları için madde lafzı ve gerekçesi ayrıca incelenmelidir)

• Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında işlenmesi

• Grev veya lokavt sırasında ilgili taraflara ait mallar hakkında işlenmesi

• Siyasi partilere ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait mallar hakkında işlenmesi

• Görevi sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç alma amacıyla bir kamu görevlisinin zararına işlenmesi

Bu hâllerin ortak noktası, zararın geniş bir kitleyi etkileyebilmesi veya malın kamusal bir işlev taşımasıdır. Gerekçeye göre kamu malında mülkiyetin kamuya ait olması şart değildir; belirleyici olan malın kamu hizmetine veya kamu yararına tahsis edilmiş olmasıdır. Öç alma saikinde ise Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na ilişkin özetlerde, anlık öfke veya genel düşmanlığın bu hâlin kapsamına girmediği ve saik kesin olarak ispatlanamazsa şüphenin sanık lehine değerlendirildiği belirtilmektedir.

TCK 152/2 ve 152/3: artırım hâlleri

Suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olarak ya da radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi hâlinde ceza bir katına kadar artırılır. Suçun sonucunda haberleşme, enerji veya demiryolu ve havayolu ulaşımında kamu hizmeti geçici de olsa aksarsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır. Yargıtay uygulamasında önce temel cezanın belirlenmesi, artırımın bunun üzerine yapılması gerektiği yönünde kararlar bulunmaktadır.

Örnek ceza hesabı

Aşağıdaki sayılar yalnızca süreci göstermek için varsayımsaldır; gerçek dosyada temel ceza, olayın özelliklerine göre belirlenir.

Adım	Örnek 1: Araç camını kırma (basit hâl)	Örnek 2: Araç yakma (TCK 152/2 artırımı)
Temel ceza	6 ay hapis	2 yıl hapis
Artırım	Yok	Yarısı kadar artırım: +1 yıl = 3 yıl
Takdiri indirim (TCK 62, 1/6)	−1/6 = 30 gün → 5 ay	−6 ay → 2 yıl 6 ay
Sonuç	5 ay hapis; adli para cezasına çevrilirse 150 gün adli para cezası (günlük tutar TCK 52'ye göre belirlenir)	2 yıl 6 ay hapis; 2 yıl sınırını aştığı için HAGB ve erteleme kural olarak mümkün olmaz

Örnek 1'deki 5 aylık hapis cezası kısa süreli olduğundan seçenek yaptırımlara, HAGB'ye veya ertelemeye kural olarak elverişlidir; Örnek 2'de ise ceza 2 yılı aştığı için bu imkânlar kural olarak kapanır.

4. Komşu Suçlarla Ayrım

Mala zarar verme, çoğu zaman başka suçlarla iç içe geçer; ayırıcı ölçüt, fiilin neyi koruduğu ve failin amacıdır. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan ayrımları özetler.

Suç	Mala zarar vermeden farkı	Pratikteki sonuç
Hırsızlık (TCK 141)	Malın zilyetliğini çalma amacı vardır; mala zarar araç veya yan sonuçtur	Çalınan mala o sırada verilen zarar hırsızlık bütünü içinde değerlendirilir ve ayrıca mala zarar cezası verilmez; çalınan mal dışındaki bir mala (kapı, kilit) zarar verilmişse ayrı değerlendirme gerekir
Konut veya işyeri dokunulmazlığının ihlali (TCK 116)	Korunan değer mülkiyet değil, kişinin yaşam alanıdır	Kapıyı kırarak giren fail için iki suç birlikte içtima kurallarına göre değerlendirilir
Kasten yaralama (TCK 86)	Zarar kişinin bedenine yönelir, eşyaya değil	Aynı olayda hem kişiye hem eşyaya zarar verilmişse her ikisi ayrı ayrı değerlendirilir
Tehdit (TCK 106)	Malın yıkılacağı, yakılacağı söylenir; zarar henüz verilmemiştir	Tehdit ve mala zarar birlikte işlenebilir; uzlaştırma açısından birlikte işleme kurallarına bakılır
Yangın çıkarma / genel güvenliği tehlikeye sokma (TCK 170)	Korunan değer genel güvenliktir; yangın birden fazla kişiyi tehlikeye sokabilir	Yakarak mala zarar ile 170 birlikte oluşursa fikri içtima (TCK 44) tartışılır
Bilişim sistemine girme, verileri bozma / yok etme (TCK 243, 244)	Zarar fiziksel eşyaya değil, sisteme veya verilere yönelir	Telefonun ekranını kırmak mala zarar; içindeki verileri uzaktan silmek bilişim suçları kapsamında değerlendirilir
Hakkı olmayan yere tecavüz (TCK 154)	Amaç taşınmazın zilyetliğine veya sınırlarına müdahaledir	Duvarı yıkıp sınırı değiştirme gibi olaylarda amaca göre iki suç arasında ayrım yapılır
İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme (TCK 153)	Konu ibadethane veya mezarlıktır	Ayrı ve daha ağır düzenlemedir
Hayvana yönelik fiiller	TCK 151/2 yürürlükten kaldırılmıştır	Hayvanları Koruma Kanunu'nun suç hükümleri uygulanır
Taksirle zarar (kaza, dikkatsizlik)	Kast yoktur	Mala zarar suçu oluşmaz; sorumluluk tazminat hukukundadır

5. Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Basit mala zarar verme şikâyete bağlı ve uzlaştırma kapsamındadır; dava zamanaşımı kural olarak 8 yıldır. Nitelikli hâllerde şikâyet aranmaz ve şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürmez.

Şikâyet

Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlayarak 6 aydır ve hak düşürücüdür; süre geçerse basit hâl için ceza soruşturması yapılamaz. Fail sonradan öğrenildiyse süre failin öğrenilmesiyle başlar; öğrenme tarihini belgelemek (tutanak, mesaj, kamera inceleme tarihi) olası süre itirazlarına karşı korur. Şikâyet; Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimlerine yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir. Süre geçse bile tazminat yolu ayrıca açıktır. Şikâyetten vazgeçme, basit hâlde kural olarak kamu davasının düşmesi sonucunu doğurabilir; vazgeçmenin hüküm ifade edeceği zaman ve koşullar TCK 73'e göre ayrıca değerlendirilir.

Uzlaştırma

Mala zarar vermenin basit hâli şikâyete bağlı olduğu için CMK 253'teki uzlaştırma kapsamındadır. Süreç özetle şöyle işler:

1. Cumhuriyet savcısı, dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir ve uzlaştırmacı görevlendirilir.

2. Uzlaştırmacı, şüpheli ve mağdura teklif yapar; teklife cevap süresinin 7531 sayılı Kanun'la üç günden yedi güne çıkarıldığı belirtilmektedir.

3. Taraflar edim (zarar bedeli, onarım, özür gibi) üzerinde anlaşırsa uzlaştırmacı rapor hazırlar. Uzlaştırma işlemleri kural olarak 30 gün içinde sonuçlandırılır; büro süreyi sınırlı sayıda uzatabilir (toplam en fazla 70 gün).

4. Edim derhal yerine getirilirse soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir. Edim ileri tarihe bırakılır veya taksitlendirilirse kamu davasının açılması ertelenir ya da yargılama durur.

5. Uzlaşma sağlanamazsa soruşturma veya yargılama normal şekilde sürer.

Uzlaştırma kapsamındaki suç (mala zarar), kapsam dışındaki bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse kural olarak uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Önödeme kapsamındaki bir suçla (örneğin hakaret) birlikte işlenmesi hâlinde ise uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir. Nitelikli hâller (TCK 152) şikâyete bağlı olmadığından uzlaştırma kapsamı dışında kalır.

Zamanaşımı

Basit hâlin ve TCK 152/1'in cezasının üst sınırı beş yılı aşmadığı için dava zamanaşımı kural olarak TCK 66/1-e uyarınca 8 yıldır. Zamanaşımını kesen işlemlerden (örneğin şüphelinin sorgusu, iddianame, mahkûmiyet hükmü) süre kesilir ve yeniden işlemeye başlar; ancak kesilme hâlinde toplam süre en fazla yarısı kadar uzayabilir (TCK 67). 152/2 ve 152/3'teki artırım hâllerinde zamanaşımı süresi cezanın üst sınırına göre ayrıca hesaplanmalıdır.

6. Soruşturma, Delil, Kovuşturma ve Görevli Mahkeme

Soruşturma, şikâyet veya ihbarla (nitelikli hâllerde resen) başlar; Cumhuriyet savcısı delilleri toplar ve dosyayı uzlaştırmaya gönderme, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya iddianame ile sonuçlandırır.

Soruşturma aşaması

Şikâyet veya ihbar üzerine kolluk olay yerini inceler, hasarı tutanakla tespit eder ve tanık ile kamera kayıtlarını toplar. Şüpheli ifadeye çağrılır; ifade alınırken susma hakkı, müdafi (avukat) yardımı isteme ve delil toplanmasını talep etme gibi hakları hatırlatılır (CMK 147). İfade öncesinde bir ceza avukatıyla görüşmek, örneğin Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi ceza dosyalarında çalışan bir avukatla ön değerlendirme yapmak, ifadenin kapsamını ve savunma çizgisini netleştirmeye yardımcı olur. Zararın miktarı veya malın niteliği tartışmalıysa savcılık veya mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırabilir.

Deliller

Mala zarar dosyalarında sık kullanılan deliller şunlardır:

• Olay yeri fotoğrafı ve videosu, hasar tespit tutanağı

• Mobese, site, işyeri veya araç kamera kayıtları (kayıtlar kısa sürede silinebildiği için erken talep önemlidir)

• Tanık beyanları

• Servis, eksper veya onarım bedeli raporları, faturalar

• Bilirkişi raporu ve keşif

• Mesaj, ses kaydı veya sosyal medya yazışmaları (tehdit veya itiraf içerebilir)

• Hasardan önceki hâle ait fotoğraf ve sigorta kayıtları

Kovuşturma aşaması

İddianame mahkemece kabul edilirse duruşma yapılır; suçtan zarar gören kişi katılan sıfatıyla davaya katılabilir (CMK 237). Sonuç mahkûmiyet (hapis veya adli para cezası), HAGB, beraat veya davanın düşmesi (uzlaşma, şikâyetten vazgeçme, zamanaşımı) olabilir. Kanun yolu ve temyiz imkânı, ceza miktarına göre değişir; ayrıntı için CMK 272 ve 286'nın güncel metni ve somut hüküm esas alınmalıdır.

Görevli ve yetkili mahkeme

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir; suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış faillerde çocuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir (CMK 12). Soruşturma aşamasındaki koruma tedbirleri (tutuklama, adli kontrol gibi) sulh ceza hâkimliği tarafından karara bağlanır.

Tutuklama ve adli kontrol

Tutuklama için kuşkusuz delil değil, kuvvetli şüphe sebepleri ve tutuklama nedeni aranır; ayrıca tedbirin ölçülü olması gerekir (CMK 100). Basit mala zarar vermede tutuklama uygulamada çok olağanüstü kalmaktadır; yakarak veya tehlikeli biçimde işlenen nitelikli hâllerde adli kontrol veya tutuklama gündeme gelebilir. Adli kontrol kapsamında imza yükümlülüğü, yurt dışına çıkış yasağı gibi tedbirler uygulanabilir (CMK 109).

7. HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası ve Tazminat

Mala zarar verme suçunda verilen cezalar çoğu zaman 2 yılın altında kaldığı için HAGB, erteleme ve seçenek yaptırımlar uygulamada sık gündeme gelir.

Adli para cezası ve seçenek yaptırımlar

Basit hâlde kanun, hapis cezası yanında adli para cezasını da seçenek olarak sunar. Hapis cezasına hükmedilirse, kısa süreli (1 yıl veya daha az) hapis cezaları TCK 50 kapsamında adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Adli para cezasının gün sayısı hapis süresine, günlük tutarı sanığın ekonomik ve diğer kişisel durumuna göre belirlenir (TCK 52).

Erteleme

TCK 51 uyarınca 2 yıl veya daha az hapis cezaları belirli koşullarda ertelenebilir. Koşullar arasında sanığın daha önce kasten işlenen bir suçtan 3 ayı aşan hapis cezası almamış olması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati bulunur. Denetim süresi içinde kasten suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa ceza infaz edilmiş sayılır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)

CMK 231 uyarınca hapis cezasının 2 yıl veya daha az (ya da adli para cezası) olması, sanığın daha önce kasten işlenen bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve suçtan doğan zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla giderilmesi aranır. 31 Temmuz 2026'da yayımlanan 7589 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle CMK 231 yeniden düzenlenmiştir; kaynakların ortak aktardığı değişikliklere göre zarar derhal giderilemiyorsa denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla HAGB verilebilir. Denetim süresi 5 yıldır; süre içinde kasten suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer, aksi hâlde hüküm açıklanır. HAGB kararı hukuk hâkimini bağlamaz; zarar gören kişi tazminat hakkını ayrıca kullanabilir.

Etkin pişmanlık (TCK 168)

Mala zarar verme, TCK 168'in uygulandığı suçlar arasında sayılır. Fail pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderirse; kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce yarısına kadarı indirilebilir. Zararın yalnızca bir kısmı giderilmişse mağdurun rızası aranmaktadır. Zararı gidermek uzlaştırma, HAGB ve etkin pişmanlık bakımından birlikte değerlendirildiğinden belgelendirme (dekont, yazılı mutabakat, ibraname) önemlidir.

Tazminat

Ceza yargılamasında tazminata hükmedilmez; maddi ve manevi zarar, haksız fiil hükümlerine (TBK 49 vd.) göre hukuk mahkemesinde talep edilir. Maddi zarar; onarım bedelini, değer kaybını ve gerekli hallerde ikame araç gibi mahrumiyet giderlerini kapsayabilir. Manevi tazminat mal zararlarında olağan değildir; hatıra değeri taşıyan eşya gibi özel durumlarda tartışılabilir. Tazminat davası zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK 72). Ceza hâkiminin kusur ve zarar miktarına ilişkin tespiti hukuk hâkimini bağlamaz (TBK 74).

8. İlk Adımlar

İlk günlerde yapılan işlemler hem ispat hem süre açısından sonucu belirler. Aşağıdaki adımlar genel bilgilendirme niteliğindedir.

Mağdur için

1. Hasarı geç kalmadan fotoğraf ve videoyla belgeleyin; geniş ve yakın çekimler ile tarih ve saat bilgisi ekleyin.

2. Kamera kayıtlarını hemen sorun: site yönetimi, işyeri ve araç kameraları için yazılı talep verin; mobese kayıtları için savcılık veya kolluk yoluyla talepte bulunun.

3. Zararı belgeleyin: servis, eksper veya onarım teklifi ve fatura saklayın.

4. 6 aylık şikâyet süresini kaçırmayın; fiili ve faili öğrendiğiniz tarihi belgeleyin ve Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk birimine şikâyetçi olduğunuzu açıkça bildirin.

5. Tanıkların kimlik ve iletişim bilgilerini not alın.

6. Uzlaştırma teklifini değerlendirirken edimi yazılı, belgeli ve tamamını kapsayacak şekilde isteyin.

7. Tazminat için hukuk yolunu ayrıca düşünün ve süreleri (TBK 72) takip edin. Faille doğrudan çatışmak veya sosyal medyada suçlayıcı paylaşım yapmak yeni bir suç riski doğurabilir.

Şüpheli için

1. Delilleri yok etmeyin ve mağdura baskı yapmayın; bu tutum hem tehdit suçu riski hem de tutuklama/adli kontrol açısından aleyhe değerlendirilebilir.

2. İfade vermeden önce susma hakkınızı ve avukat yardımı hakkınızı hatırlayın. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi ceza avukatlarıyla fiilin niteliğini (kaza mı, kast mı), meşru savunma veya haksız tahrik gibi savunma imkânlarını ve zararı giderme zamanlamasını önceden değerlendirmek yararlı olabilir.

3. Zararı karşılamayı düşünüyorsanız zamanlamayı (kovuşturma başlamadan önce) ve belgelendirmeyi (dekont, ibraname) ihmal etmeyin.

4. Uzlaştırma teklifine süresi içinde cevap verin; cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılabilir.

5. UYAP ve tebligat adresinizi güncel tutun; ifadeye veya duruşmaya gelmemek yeni sorunlar doğurur.

6. Olayla ilgili sosyal medya paylaşımından ve mağdurla doğrudan temastan kaçının.

9. Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı

Yargıtay uygulamasında öne çıkan eğilimler; kast aranması, hırsızlıkla birlikte işlenen zararın ayrı cezalandırılmaması, kamu malı kavramının tahsise göre belirlenmesi ve artırımın temel ceza belirlendikten sonra yapılmasıdır. Aşağıdaki tablo bu eğilimleri ikincil kaynaklardaki özetlere dayanarak göstermektedir; kararlar olaya özgüdür ve gerekçeleri farklılaşabilir.

Karar	Konu	Özet ilke
Ceza Genel Kurulu, 24.01.2017, E. 2015/175, K. 2017/26	Taksirle verilen zarar	Mala zarar verme kasten işlenir; taksirle (örneğin dikkatsizlikle) verilen zarar suç oluşturmaz.
Ceza Genel Kurulu, 27.09.2022, E. 2022/409, K. 2022/586	Unsurlar ve kirletme	Korunan yarar mülkiyet hakkıdır; kirletmede cezalandırılabilir bir ağırlık aranır ve sonradan temizlenmesi tek başına suçu ortadan kaldırmaz.
Ceza Genel Kurulu, 27.03.2018, E. 2015/1070, K. 2018/125	Kamu eşyası ve teşebbüs	Malın kullanım amacını önemsiz olmayacak ölçüde azaltan zarar yeterlidir; zarar verme girişimi teşebbüs olarak değerlendirilebilir.
Ceza Genel Kurulu, 27.10.2015, E. 2015/54, K. 2015/346	Görevden dolayı öç alma	Öç alma saiki kesin olarak ispatlanamazsa nitelikli hâl uygulanamaz; anlık öfke veya genel düşmanlık bu kapsama girmez.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 21.01.2025, E. 2024/16771, K. 2025/849	Hırsızlık sırasında verilen zarar	Çalınan mala çalma sırasında verilen zarar hırsızlık bütünü içinde değerlendirilir; ayrıca mala zarar cezası verilmez.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 22.03.2016, E. 2015/13019, K. 2016/2649	Yangın, içtima ve artırım	Yakarak mala zarar verme ile yangın çıkarma birlikte oluşabilir; fikri içtima kuralı gündeme gelir ve artırım temel ceza belirlendikten sonra yapılır.

Bu tabloyu okurken üç noktaya dikkat etmek gerekir. Birincisi, hırsızlık dosyalarında zarar "çalınan malın kendisine" verilmişse ayrı mala zarar cezası verilmemesi, çalınan mal dışındaki bir mala verilen zararın ise ayrıca değerlendirilmesi anlamına gelir. İkincisi, kamu malı kavramında mülkiyetin kamuya ait olması değil, malın kamu hizmetine tahsis edilmiş olması belirleyicidir; özel şirkete ait bir tesisin bu bağlamda kamu malı sayılmadığı yönünde de kararlar bulunmaktadır. Üçüncüsü, kanun değişikliklerinden (6545 sayılı Kanun gibi) sonra verilen hükümlerde lehe kanun ve uzlaştırmanın usulüne uygun yeniden yapılması gibi konular bozma nedeni olabilmektedir.

10. Günlük Hayattan Örnekler ve Özel Durumlar

Mala zarar verme dosyalarının çoğu tanıdıklar arasındaki tartışmalardan doğar: komşu, site yönetimi, kiracı ve ev sahibi, eski iş ortakları. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan durumların genel değerlendirmesini verir.

Durum	Genel değerlendirme	Dikkat edilecek nokta
Başkasının aracını çizmek, camını kırmak	TCK 151/1 (basit hâl)	Şikâyet süresi 6 aydır; uzlaştırma uygulanır; kamera kaydı ve ekspertiz önemlidir
Park hâlindeki aracı yakmak	Yakarak işlenme nedeniyle TCK 152/2 artırımı	Resen soruşturulur; yangın riski varsa fikri içtima değerlendirilir
Kapıyı tekmeleyip kırmak (komşu, site)	TCK 151/1; tehdit veya hakaretle birlikte olabilir	Birlikte işlenen suçlar uzlaştırmayı etkileyebilir
Kiracının kiralananı bozması	TCK 151/1 olabilir; olağan kullanım aşınması suç değildir	Kira hukukundan doğan tazminat yolu ayrıca açıktır
Kazayla veya dikkatsizlikle kırmak	Suç oluşmaz	Hukuki sorumluluk ve sigorta devreye girer
Otobüs durağı, belediye mobilyası, okul veya hastane eşyası	TCK 152/1 (kamu malı)	Şikâyet aranmaz; uzlaştırma kapsamı dışındadır
Hırsızlık için kapı veya kilit kırmak	Hırsızlık ile birlikte; çalınan mal dışı zarar ayrı değerlendirilir	İçtima kuralları ve konut/işyeri dokunulmazlığı ayrıca incelenir
Telefonu kırmak ve içindeki verileri silmek	Fiziksel zarar TCK 151; veri silme bilişim suçları	İki fiil ayrı değerlendirilebilir
Başkasının ağacını veya fidanını kesmek	Dikili bitki nedeniyle nitelikli hâl gündeme gelebilir	Madde lafzı ve gerekçesi dosyaya göre incelenir

İşyeri ve iş hukuku

İşçinin işverenin malına kasten zarar vermesi hem ceza hem iş hukuku sonuçları doğurabilir. Ceza davası ile iş mahkemesindeki işe iade veya kıdem ve ihbar tazminatı davaları ayrı yürütülür; İş Kanunu 25/II'deki haklı fesih sebepleri olay özelinde ayrıca değerlendirilir. Ceza davasındaki mahkûmiyet, hukuk hâkimini maddi olayın varlığı bakımından etkileyebilir, ancak kusur ve zarar miktarı bakımından bağlamaz.

Site yönetimi ve ortak alanlar

Site veya apartman ortak alanına verilen zararda mağdur kat malikleri topluluğudur; şikâyet yetkisi yönetici veya yetkili temsilci aracılığıyla kullanılır. Kamera kayıtları site yönetiminde bulunduğundan hasarın öğrenildiği anda yazılı talep ve muhafaza istemi yapılması, ispat bakımından önemlidir.

Dijital ortam ve ispat

Araç kamerası, telefon kaydı, mesajlaşma ve sosyal medya paylaşımları sıkça delil olur. Kayıtların elde edilme yöntemi hukuka uygun olmalıdır; başkasının özel alanında izinsiz kayıt alınması ayrıca suç veya delil yasağı sorunu doğurabilir. Fail kayıtta net görünmüyorsa tanık beyanı, bilirkişi incelemesi ve araç veya telefon trafik kayıtları gibi tamamlayıcı delillere ihtiyaç duyulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Mala zarar verme suçu nedir ve hangi fiillerle işlenir?

Mala zarar verme suçu (TCK 151), başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir malın kasten zarara uğratılmasıdır. Kanun fiilleri seçimlik olarak sayar: yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme ve kirletme. Bu fiillerden birinin gerçekleşmesi yeterlidir; aracın camını kırmak, duvara boya atmak veya bir eşyayı parçalamak bu kapsamda değerlendirilebilir. Suçla korunan hukuki yarar mülkiyet hakkıdır. Malın sahibinin kendi malına verdiği zarar ise bu suçu oluşturmaz.

2. TCK 151 mala zarar verme suçunun cezası nedir?

Basit hâlde ceza 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hâkim, olayın özelliklerine göre hapis ya da adli para cezasından birini seçer. Nitelikli hâllerde (TCK 152) ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir ve adli para cezası seçeneği yoktur. Yakarak, patlayıcı kullanarak veya sel-çığ yaratarak işlenmesi hâlinde ceza bir katına kadar artırılabilir. Gerçekte uygulanacak ceza; takdiri indirim (TCK 62), haksız tahrik, çocukluk veya etkin pişmanlık gibi unsurlara göre değişebilir.

3. Mala zarar verme suçu şikâyete bağlı mıdır?

Basit hâl (TCK 151/1) şikâyete bağlıdır; mağdur süresi içinde şikâyet etmezse soruşturma yapılamaz. Nitelikli hâller (TCK 152) ise şikâyete bağlı değildir ve Cumhuriyet savcısı tarafından resen soruşturulur. Kamu malına, afet korunma tesislerine veya yakarak işlenen fiillerde mağdurun "şikâyetçi değilim" demesi kamu davasını kendiliğinden düşürmez. Hangi hâlin söz konusu olduğu belirsizse güvenli yol, süresi içinde şikâyette bulunmaktır.

4. Şikâyet süresi ne zaman başlar ve süre geçerse ne olur?

Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlayarak 6 aydır ve hak düşürücüdür. Fiili önce, faili sonra öğrendiyseniz süre failin öğrenildiği günden işler; bu nedenle öğrenme tarihini mesaj, tutanak veya kamera inceleme kaydıyla belgelemek faydalıdır. Süre geçtikten sonra basit hâl için ceza soruşturması yapılamaz. Ancak ceza yolunun kapanması, zararın hukuk mahkemesinde tazminat davasıyla talep edilmesine engel değildir. Nitelikli hâllerde ise şikâyet süresi aranmaz ve resen soruşturma yapılabilir.

5. Şikâyetten vazgeçilirse ne olur?

Basit hâlde şikâyetten vazgeçme kural olarak kamu davasının düşmesi sonucunu doğurabilir; vazgeçmenin hangi aşamaya kadar ve hangi koşullarda geçerli olduğu TCK 73'e göre ayrıca değerlendirilir. Pratikte vazgeçme çoğu zaman zararın karşılanması veya uzlaşma ile birlikte gündeme gelir. Nitelikli hâllerde vazgeçme kamu davasını düşürmez; yalnızca hâkimin ceza belirlerken dikkate alabileceği bir olgu olabilir. Vazgeçme beyanının yazılı ve açık olması ileride tartışmayı önler. Tazminat hakkından ayrıca vazgeçilip vazgeçilmediği vazgeçme dilekçesinde belirtilmelidir.

6. Mala zarar verme suçunda uzlaştırma zorunlu mudur?

Basit hâl şikâyete bağlı olduğundan CMK 253 kapsamında önce uzlaştırma yoluna gidilmesi gerekir; dosya uzlaştırma yapılmadan karara bağlanırsa bu durum Yargıtay incelemesinde bozma nedeni olabilmektedir. Uzlaşma ise zorunlu değildir: taraflar anlaşamazsa soruşturma veya yargılama sürer. Nitelikli hâller (TCK 152) şikâyete bağlı olmadığından uzlaştırma kapsamı dışında kalır. Mala zarar ile uzlaştırma kapsamı dışındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse kural olarak uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Kanun değişikliklerinden etkilenebilen bir alan olduğu için güncel metin kontrol edilmelidir.

7. Uzlaştırma teklifine ne kadar sürede cevap verilir ve süreç ne kadar sürer?

Kaynaklarda aktarıldığına göre teklife cevap süresi 7531 sayılı Kanun'la üç günden yedi güne çıkarılmıştır; eski içeriklerde hâlâ üç gün yazabilir. Uzlaştırmacı işlemleri belgelerin kendisine verilmesinden itibaren 30 gün içinde sonuçlandırır; büro bu süreyi sınırlı sayıda uzatabilir ve toplam süre en fazla 70 gündür. Edim (zarar bedeli, onarım gibi) derhal yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturmada ise davanın düşmesine karar verilir. Edim ileri tarihe bırakılır veya taksitlendirilirse kamu davasının açılması ertelenir ya da yargılama durur. Teklife süresinde cevap verilmemesi, teklifin reddedilmiş sayılmasına yol açabilir.

8. Mala zarar verme suçunun zamanaşımı kaç yıldır?

Basit hâl ve TCK 152/1'in cezası beş yılı aşmadığı için dava zamanaşımı kural olarak TCK 66/1-e uyarınca 8 yıldır. Zamanaşımını kesen işlemler (örneğin şüphelinin sorgusu veya iddianame) süreyi uzatır; kesilme hâlinde toplam süre en fazla yarısı kadar uzayabilir. Artırım hâllerinde (TCK 152/2, 152/3) süre, cezanın üst sınırına göre ayrıca hesaplanmalıdır. Şikâyet süresi (6 ay) ile dava zamanaşımı (8 yıl) birbirinden farklı kavramlardır; ilki mağdurun şikâyet hakkını, ikincisi devletin yargılama yetkisini sınırlar.

9. Mala zarar verme suçunda görevli mahkeme neresidir?

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış faillerde çocuk mahkemesi görev yapar. Yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir; örneğin fiil Eskişehir'de işlendiyse Eskişehir'deki mahkemeler yetkilidir. Soruşturma aşamasında tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirlerini sulh ceza hâkimliği karara bağlar.

10. Başkasının aracını çizmek veya camını kırmak hangi suçu oluşturur?

Kasten yapılması hâlinde TCK 151/1 kapsamında mala zarar verme suçu oluşabilir. Aracın boyasını çizmek bozma, camını kırmak ise bozma veya kullanılamaz hâle getirme olarak değerlendirilebilir. Basit hâl olduğu için şikâyet süresi 6 aydır ve dosya uzlaştırma kapsamındadır. Araç kamerası, tanık ve ekspertiz raporu bu dosyalarda en önemli delillerdir. Olayda tehdit veya hakaret de varsa uzlaştırma bakımından birlikte işleme kuralları ayrıca incelenir.

11. Değeri çok düşük bir eşyaya zarar vermek de suç olur mu?

Mala zarar verme suçunda malın piyasa değerinin yüksek olması aranmaz, ancak zararın malın değerini veya kullanım amacını önemsiz olmayacak ölçüde etkilemesi gerekir. Bu nedenle malın değerini ve kullanımını etkilemeyen çok küçük bir hasar suç oluşturmayabilir. Eşyanın manevi değeri tek başına suçu oluşturmaz, ancak ekonomik zarar varsa suç gündeme gelir. Sınırın nerede olduğunu hâkim, bilirkişi raporu ve olayın özelliklerine göre belirler. Küçük değerli zararlarda uzlaştırma ve tazminat yolu çoğu zaman en pratik çözümdür.

12. Kendi malıma veya ortak mülke zarar vermek suç mudur?

Kendi mülkünüze verdiğiniz zarar mala zarar verme suçunu oluşturmaz, çünkü suçun konusu başkasına ait maldır. Ortak veya paylı mülkiyette durum daha karmaşıktır: diğer paydaşın payına veya kullanım hakkına zarar veren fiil, somut olaya göre mala zarar sayılabilir. Malın üzerinde kira veya kullanım hakkı bulunması da değerlendirmeyi etkileyebilir. Mal sahibinin rızası varsa zarar verme suç olmaz. Şüphe varsa mülkiyet belgelerinin (tapu, ruhsat, fatura) toplanması önemlidir.

13. Kazayla veya trafik kazasında verilen zarar mala zarar verme suçu sayılır mı?

Hayır; mala zarar verme yalnızca kasten işlenebilir ve taksirle (dikkatsizlik, tedbirsizlik, kaza) işlenmesi kanunda suç olarak düzenlenmemiştir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2017 tarihli kararı da taksirle verilen zararın suç oluşturmadığı yönünde değerlendirilmektedir. Trafik kazasında araca verilen hasar için sorumluluk, kusur oranına göre sigorta ve tazminat hukuku çerçevesinde belirlenir. Buna karşılık aracı kasten çarpıp zarar vermek veya kazayı bilerek oluşturmak olası kast ya da kast kapsamında mala zarar sayılabilir. Kastın tartışmalı olduğu dosyalarda kamera, ifade ve bilirkişi incelemesi belirleyici olur.

14. Mala zarar verme suçuna teşebbüs mümkün müdür?

Evet, suç teşebbüse elverişlidir. Örneğin aracı yakmak için yakıt kapağını kırıp yakmaya çalışan ancak başaramayan kişi teşebbüsten sorumlu tutulabilir. Teşebbüs hâlinde ceza, fiilin ulaştığı aşamaya göre TCK 35 uyarınca indirilir. Zarar hiç gerçekleşmemişse ve fiil elverişsizse suç oluşmayabilir. Kamu eşyasına yönelik girişimlerde de teşebbüs değerlendirmesi yapılmaktadır.

15. Hırsızlık sırasında kapı veya kilit kırılırsa ayrıca mala zarar verme cezası verilir mi?

Çalınan malın kendisine hırsızlık sırasında verilen zarar için Yargıtay uygulamasında ayrıca mala zarar cezası verilmemesi yönünde kararlar bulunmaktadır; zarar hırsızlık bütünü içinde değerlendirilir. Çalınan mal dışındaki bir mala (örneğin kapı, kilit, cam) verilen zarar için ise ayrı bir değerlendirme gerekir. Bu ayrım, zararın hırsızlık amacına bağlı yan sonuç mu yoksa ayrı bir zarar verme mi olduğuna bağlıdır. Konut veya işyeri dokunulmazlığının ihlali de ayrıca gündeme gelebilir. Dosyanın hangi suçlardan yargılanacağı içtima kurallarına göre belirlenir.

16. Kiracının kiralananı bozması mala zarar verme suçu olur mu?

Kasten yapılan ve malın değerini veya kullanımını azaltan fiiller (kapıyı kırmak, duvara hasar vermek, tesisatı bozmak) TCK 151/1 kapsamında mala zarar verme sayılabilir. Olağan kullanımdan doğan aşınma, eskime veya kazara oluşan hasar ise suç oluşturmaz. Kiracı ile ev sahibi arasındaki uyuşmazlık çoğu zaman kira sözleşmesi ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında tazminat yoluyla çözülür. Ceza şikâyeti yapılırsa 6 aylık süre ve uzlaştırma kuralları geçerlidir. Teslim tutanağı ve fotoğraflar, kiralananın teslim anındaki hâlini göstermesi bakımından önemlidir.

17. Komşum kapıma zarar verir, hakaret veya tehdit ederse uzlaştırma uygulanır mı?

Mala zarar verme (basit hâl) uzlaştırma kapsamında olsa da kapsam dışında kalan bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse kural olarak uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Tehdit (TCK 106/1) uzlaştırma kapsamındadır; hakaret ise son yıllardaki düzenlemelerle uzlaştırmadan çıkarılıp önödeme sistemine alınmıştır. Kaynaklarda, önödeme kapsamındaki bir suçla birlikte işlenmesi hâlinde uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret gibi istisnalar ayrıca değerlendirilir. Bu alanda mevzuat sık değiştiği için güncel metin ve savcılığın değerlendirmesi esas alınmalıdır.

18. Aynı olayda mala zarar verme ve kasten yaralama birlikte işlenirse ne olur?

İki fiil ayrı suçlardır ve çoğu zaman birlikte yargılanır. Basit yaralama ile mala zarar verme uzlaştırma kapsamında kalabilirken, kapsam dışı bir suç bulunuyorsa uzlaştırma uygulanmayabilir. Mağdur kişi ile mal sahibi farklıysa uzlaştırma değerlendirmesi mağdur bazında ayrı yapılabilir. Cezaların birleşmesi içtima kurallarına göre belirlenir. Dosyada tıbbi rapor, hasar tespit tutanağı ve kamera kaydı birlikte değerlendirilir.

19. Kamu malına zarar vermek nasıl cezalandırılır?

Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya eşyaya zarar verilmesi nitelikli hâldir (TCK 152). Ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir ve adli para cezası seçeneği yoktur. Nitelikli hâl şikâyete bağlı olmadığından savcılık resen soruşturma yürütür ve uzlaştırma kapsamı dışında kalır. Gerekçeye göre belirleyici olan malın mülkiyeti değil, kamu hizmetine veya yararına tahsis edilmiş olmasıdır; özel bir şirkete ait tesisin kamu malı sayılmadığı yönünde kararlar da bulunmaktadır. Zarar çok küçük olsa bile alt sınır 1 yıl olduğundan etkin pişmanlık, takdiri indirim ve HAGB imkânları önem kazanır.

20. Aracı veya evi yakmak hangi suç sayılır?

Başkasının malını yakarak zarar vermek, mala zarar verme suçunun yakarak işlenen nitelikli hâlidir (TCK 152/2) ve ceza bir katına kadar artırılır. Yangın birden fazla kişiyi veya çevreyi tehlikeye sokarsa genel güvenliğin tehlikeye sokulması suçu (TCK 170) da gündeme gelebilir ve fikri içtima değerlendirilir. Bu hâl şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturma yürütür. Yargıtay uygulamasında önce temel ceza belirlenir, ardından artırım yapılır. İnsan ölümü veya yaralanması gibi ağır sonuçlar varsa başka ağır suçlar da söz konusu olabilir.

21. Başkasının ağacını veya fidanını kesmek mala zarar verme midir?

Başkasının ağaç, fidan veya bağ çubuğu gibi dikili bitkilerine zarar vermek mala zarar verme kapsamındadır ve kaynaklarda aktarıldığına göre TCK 152/1'deki nitelikli hâller arasında sayılmaktadır. Bu durumda ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapis olabilir. Kapsamın sınırları (ağaç türü, orman rejimi, ürün niteliği) dosyaya göre değiştiğinden madde metni ve gerekçesi ayrıca incelenmelidir. Gerekçeye göre ağacın meyve vermesi gibi bir şart aranmaz. Ağacın başkasına ait olup olmadığı tapu veya zilyetlik bilgileriyle belirlenir, orman sayılan yerlerde orman mevzuatı da uygulanabilir.

22. Sahipli hayvana zarar vermek hâlâ TCK 151/2 kapsamında mıdır?

Hayır; TCK 151/2, 9 Temmuz 2021 tarihli 7332 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Hayvana yönelik öldürme, işkence veya kötü muamele gibi fiiller artık 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nun 28/A maddesindeki suç hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Birçok eski internet içeriği 151/2'den hâlâ söz ettiği için bu noktaya dikkat edilmelidir. Hayvanlara yönelik fiillerde ceza aralıkları ve şikâyet-uzlaştırma kuralları Hayvanları Koruma Kanunu'ndan ayrıca kontrol edilmelidir. Hayvan dışındaki mallar için TCK 151/1 geçerlidir.

23. Zararı karşılarsam ceza azalır mı?

Evet, TCK 168 etkin pişmanlık hükümleri mala zarar verme suçunu da kapsar. Fail pişmanlık göstererek zararı aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderirse, kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce ise yarısına kadarı indirilebilir. Zararın yalnızca bir kısmının giderilmesi hâlinde mağdurun rızası aranır. Zararın karşılanması uzlaştırmada, HAGB'de ve takdiri indirimde de olumlu etki yaratabilir. Ödemenin dekont, yazılı mutabakat veya ibranameyle belgelenmesi önemlidir.

24. Haksız tahrik veya meşru savunma altında zarar verildiyse ceza düşer mi?

Meşru savunma koşulları varsa (haksız saldırıya karşı, saldırıyla orantılı ve zorunlu savunma) fiil hukuka uygun sayılabilir ve ceza verilmez. Haksız tahrik durumunda ise cezada indirim yapılır (TCK 29); indirimin oranı tahrikin ağırlığına ve failin tepkisine göre belirlenir. Mala zarar verme çoğu zaman öfke anında işlendiği için haksız tahrik savunması sık ileri sürülür; ancak anlık öfke, tahrik koşullarını tek başına sağlamaz. Malik izin vermişse veya zorunluluk hâli varsa da sorumluluk ortadan kalkabilir. İddiaların kamera, tanık ve ifade ile desteklenmesi gerekir.

25. Mala zarar verme suçunda HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) verilebilir mi?

Evet; CMK 231'e göre verilen hapis cezasının 2 yıl veya daha az olması, sanığın daha önce kasten işlenen bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın giderilmesi gibi koşullar aranır. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun'la zararın derhal giderilememesi hâlinde denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi imkânı getirildiği belirtilmektedir. Denetim süresi 5 yıldır; bu sürede kasten suç işlenmezse ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer. HAGB, mahkûmiyet hükmü gibi sonuç doğurmaz, ancak arşiv kaydı oluşabilir. Karar hâkimin takdirindedir; bu nedenle her dosyada verilmeyebilir.

26. Hapis cezası ertelenebilir veya adli para cezasına çevrilebilir mi?

Basit hâlde hâkim doğrudan adli para cezası seçebilir. Hapis cezası verilirse 1 yıl veya daha az hapis cezası TCK 50 uyarınca adli para cezasına veya başka seçenek yaptırımlara çevrilebilir. 2 yıl veya daha az hapis cezası ise TCK 51'deki koşullar varsa ertelenebilir; bu koşullar arasında daha önce kasten işlenen bir suçtan 3 ayı aşan hapis cezası almamış olmak ve yeniden suç işlemeyeceği kanaati bulunur. Seçenek yaptırım, erteleme veya HAGB tercihini hâkim her dosyada ayrı değerlendirir. Zararın giderilmiş olması bu değerlendirmede genellikle olumlu rol oynar.

27. Mala zarar verme suçunda tutuklama kararı verilebilir mi?

Tutuklama için kuvvetli şüphe, tutuklama nedeni ve ölçülülük aranır (CMK 100). Kanun, yalnızca adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı bir yılı aşmayan suçlarda tutuklamayı yasaklar; basit mala zarar vermenin üst sınırı 3 yıl olduğundan teorik olarak mümkündür, ancak uygulamada çok istisnai kalır. Nitelikli hâllerde, özellikle yakarak veya tehlikeli yöntemle işlenen fiillerde adli kontrol veya tutuklama gündeme gelebilir. Adli kontrol kapsamında imza yükümlülüğü, yurt dışına çıkış yasağı gibi tedbirler uygulanabilir. Tutuklama kararına karşı itiraz yolu açıktır.

28. Şüpheli olarak ifadeye çağrılırsam ne yapmalıyım?

İfadeye çağrıldığınızda susma hakkınız, avukat yardımından yararlanma hakkınız ve delil toplanmasını isteme hakkınız vardır (CMK 147). İfade vermeden önce fiilin ne olduğunu (kaza mı, kast mı), mülkiyet durumunu ve varsa kamera veya tanık gibi delilleri netleştirmek yararlıdır. Çağrıya uymamak zorla getirilme riski doğurabilir. İfadede olayı kısa, tutarlı ve belgeye dayalı anlatmak, zararı karşılamaya hazır olduğunuzu belirtmek ve uzlaştırma talebinizi bildirmek mümkündür. İfade tutanağını imzalamadan önce dikkatle okumalısınız.

29. Mala zarar verme dosyasında avukat tutmak gerekli midir?

Basit dosyalarda avukat çoğu zaman zorunlu değildir; ancak şüpheli de mağdur da avukat yardımı alabilir ve bazı hâllerde (örneğin fail çocuksa) müdafi zorunlu olabilir. Şikâyet süresi, uzlaştırma teklifi, etkin pişmanlığın zamanlaması ve tazminat stratejisi gibi konularda yapılacak bir hata sonucu önemli ölçüde etkileyebildiği için en azından ilk görüşme yararlı olur. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi ceza dosyalarında çalışan bir avukat, delil toplama, ifade hazırlığı ve uzlaştırma sürecini birlikte planlamaya yardımcı olabilir. Maddi imkân yetersizse baro aracılığıyla zorunlu müdafilik veya adli yardım talep etmek de mümkündür.

30. Kamera kaydı yoksa mala zarar verme suçu ispatlanabilir mi?

Evet, kamera yalnızca delillerden biridir. Tanık beyanı, hasarın fotoğrafları, ses veya mesaj kayıtları, failin kabul içeren ifadesi, olay yeri incelemesi ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilebilir. Yargıtay kararlarına ilişkin özetlerde, doğrudan gözleme dayanan tanık beyanının yok sayılarak beraat verilmesinin bozma nedeni olabildiği belirtilmektedir. Şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği delillerin yeterince açık ve çelişkisiz olması gerekir. Kamera kaydı varsa derhal talep edilmesi, kaydın silinmeden korunmasını sağlar.

31. Zararın miktarı nasıl belirlenir?

Zarar miktarı genellikle servis, eksper veya onarım raporları, faturalar ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Ceza davasında zararın tam miktarı çoğu zaman cezanın belirlenmesinden çok HAGB, etkin pişmanlık ve uzlaştırma bakımından önemlidir. Zarar tartışmalı veya yüksekse keşif ve bilirkişi raporu istenir. Araç gibi mallarda onarım bedeli yanında değer kaybı ve ikame araç masrafları tazminat davasında ayrıca talep edilebilir. Tutarın belgelenmesi, uzlaştırmada edim belirlenirken de işe yarar.

32. Ceza davasında tazminat istenebilir mi, tazminat davasının süresi nedir?

Ceza mahkemesi mala zarar verme dosyasında tazminata hükmetmez; maddi ve manevi tazminat ayrıca hukuk mahkemesinde haksız fiile dayalı olarak talep edilir (TBK 49 vd.). Tazminat davası, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK 72). Ceza hâkiminin kusur ve zarar miktarına ilişkin tespiti hukuk hâkimini bağlamaz (TBK 74). Uzlaştırma ile zarar karşılanmışsa tazminat talebinin kapsamı uzlaşma belgesine bakılarak değerlendirilir. Manevi tazminat mal zararında olağan değildir, ancak özel durumlarda tartışılabilir.

33. Mala zarar verme suçu adli sicile işler mi, memuriyete etkisi nedir?

Kesinleşen mahkûmiyet adli sicil ve arşiv kaydına işlenir; HAGB kararı ise adli sicil belgesinde görünmez, ancak arşiv kaydı oluşabilir. Uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya davanın düşmesi mahkûmiyet doğurmaz. Kamu görevine girişte genel olarak kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası memuriyete engel hâllerden biri olarak düzenlendiğinden, cezanın bu sınırı aşması hâlinde etkisi olabilir. Adli para cezası veya HAGB ile sonuçlanan dosyaların etkisi daha sınırlıdır, ancak belirli mesleklerde ayrı mevzuat aranabilir. Kesin sonuç için kişinin durumu ve ilgili mevzuat birlikte incelenmelidir.

34. 18 yaşından küçük çocuk mala zarar verirse ne olur?

Suça sürüklenen çocuklar hakkında çocuk mahkemeleri görevlidir ve çocuk koruma hükümleri uygulanır. Çocuğun yaşına göre ceza sorumluluğu ve cezada indirim kuralları değişir (TCK 31). Mala zarar verme çocuklar bakımından da uzlaştırma kapsamına girebilir; zarar çoğu zaman uzlaştırma ve tazminat yoluyla giderilir. Ayrıca velinin gözetim sorumluluğu nedeniyle ebeveynlerin hukuki sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir. Çocuğun ifadesi sırasında avukat ve sosyal çalışma görevlisi gibi koruyucu uygulamalar bulunur.

35. İşçi işyerinde işverenin malına zarar verirse hem ceza hem iş hukuku sonucu olur mu?

Evet, iki alan birbirinden bağımsız ilerler. Kasten verilen zarar TCK 151/1 kapsamında şikâyete bağlı mala zarar verme olarak soruşturulabilir; işveren ayrıca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip bu nedeni İş Kanunu 25/II kapsamında dayandırabilir. Ceza davasının sonucu iş mahkemesini maddi olayın varlığı bakımından etkileyebilir, ancak kusur ve zarar miktarı yönünden bağlamaz. İşçi de kıdem ve ihbar tazminatı davasında feshin haksız olduğunu ileri sürebilir. Beraat kararı da iş hukuku sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Sonuç

Mala zarar verme suçunda belirleyici olan üç şey vardır: fiilin kasten işlenmesi, malın başkasına ait olması ve basit hâlde 6 aylık şikâyet süresinin kaçırılmaması. Basit hâl uzlaştırma kapsamında olduğundan zararın belgelenmesi, kamera ve tanık gibi delillerin erken toplanması ve zararın karşılanması hem mağdur hem şüpheli bakımından sonucu en çok etkileyen adımlardır. Kamu malı, yakarak işleme gibi nitelikli hâllerde ise şikâyet aranmaz, uzlaştırma uygulanmaz ve ceza belirgin biçimde ağırlaşır.

Bu alanda mevzuat ve uygulama hızlı değişmektedir; sahipli hayvana ilişkin eski 151/2 hükmünün kaldırılması, uzlaştırma kapsamındaki ve HAGB'ye ilişkin son değişiklikler bunun örnekleridir. Somut dosyanızda süreleri, delilleri ve uzlaştırma ya da etkin pişmanlık imkânlarını birlikte değerlendirmek için Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile iletişime geçebilirsiniz.

Eskişehir'de Ceza Hukuku Desteği

Eskişehir ve çevre illerde yürütülen ceza soruşturmalarında Eskişehir ceza avukatı sayfamızdan süreç hakkında bilgi alabilir; ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.