Taksirle Yaralama Suçu (TCK 89): Cezası, Şikâyet, Uzlaşma, Trafik ve İş Kazaları Rehberi

Taksirle yaralama, Türkiye’de en sık açılan ceza dosyalarından biridir. Neredeyse her yaralı trafik kazası, iş yerinde yaşanan kazalar, tıbbi müdahale sırasındaki hatalar, bakımsız merdiven veya açık bırakılan rögar kapağı gibi olaylar bir taksirle yaralama soruşturmasına dönüşebilir. Bu rehberde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesini; 25 Aralık 2025’te 7571 sayılı Kanun’la artırılan güncel cezaları, şikâyet ve uzlaştırma kurallarını, bilinçli taksirin etkisini, kusur raporlarını, HAGB ve adli para cezası imkânlarını ve tazminat haklarını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Kısaca: Hızlı Cevaplar

• Temel hâl (TCK 89/1): 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası. 25 Aralık 2025 öncesi işlenen fiillerde eski sınır 3 ay–1 yıldır.

• Ağır neticeler: Kemik kırığı, yüzde sabit iz, hayati tehlike gibi sonuçlarda ceza yarı oranında (89/2); organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği gibi daha ağır sonuçlarda bir kat (89/3) artırılır.

• Birden fazla kişinin yaralanması (89/4): 9 aydan 5 yıla kadar hapis (eski sınır 6 ay–3 yıl).

• Bilinçli taksir (TCK 22/3): Ceza üçte birden yarıya kadar artırılır; adli para cezasına çevirme yapılamaz.

• Şikâyet: Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır. Ancak 89/1 dışındaki ağır veya çoklu yaralamalar bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz (89/5).

• Uzlaştırma: Taksirle yaralama uzlaştırmaya tabidir; ancak aynı olayda biri ölmüşse (TCK 85/2) uzlaştırma yapılamaz.

• Görevli mahkeme: Asliye ceza mahkemesi.

• Ehliyet ve meslek yasağı (TCK 53/6): 3 ay ile 3 yıl arasında sürücü belgesinin geri alınmasına veya meslek yasağına hükmedilebilir.

İçindekiler

1. Taksirle Yaralama Nedir?

2. Suçun Unsurları

3. Cezalar ve Cezanın Belirlenmesi

4. Şikâyet ve Uzlaştırma

5. Trafik Kazalarında Taksirle Yaralama

6. İş Kazaları, Tıbbi Hatalar ve Diğer Olaylar

7. HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası, Zamanaşımı ve Yargılama

8. Tazminat ve Sigorta

9. Savunma Stratejisi, Örnek Olaylar ve Sonuç

10. Sıkça Sorulan Sorular

1. Taksirle Yaralama Nedir?

Taksirle yaralama, bir kişinin istemeden, ancak dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak başkasının vücuduna acı vermesi ya da sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasına neden olmasıdır. Kasten yaralamadan farkı, failin yaralamayı istememesidir. Taksirle öldürmeden (TCK m.85) farkı ise mağdurun hayatta kalmasıdır.

1.1. Kanun Metni (TCK m.89, güncel hâli)

Taksirle yaralama – Madde 89

(1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

(2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, b) Vücudunda kemik kırılmasına, c) Konuşmasında sürekli zorluğa, d) Yüzünde sabit ize, e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, f) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına, neden olmuş ise, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarı oranında artırılır.

(3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, d) Yüzünün sürekli değişikliğine, e) Gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine, neden olmuş ise, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır.

(4) Taksirle yaralama fiili birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, dokuz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(5) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz.

1.2. 7571 Sayılı Kanun’la Ne Değişti?

25 Aralık 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun (11. Yargı Paketi), taksirle yaralama cezalarını artırmıştır:

Hüküm	25 Aralık 2025 öncesi	Güncel
89/1 temel hâl	3 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası	4 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası
89/2 (yarı oranında artırım)	4 ay 15 gün – 1 yıl 6 ay	6 ay – 3 yıl
89/3 (bir kat artırım)	6 ay – 2 yıl	8 ay – 4 yıl
89/4 birden fazla kişi	6 ay – 3 yıl hapis	9 ay – 5 yıl hapis

89/2 ve 89/3 satırları, temel cezanın artırılmasıyla ulaşılan aralıklardır; madde metninde ayrı bir sınır olarak yazılmaz. Ceza kanunları aleyhe geriye yürümediğinden (TCK m.7) 25 Aralık 2025’ten önce işlenen fiillerde eski ve daha hafif sınırlar uygulanır. Taksirle öldürme (TCK m.85) bu değişiklikten etkilenmemiştir.

1.3. Komşu Suçlarla Farkı

• Kasten yaralama (TCK m.86-87): Fail yaralamayı bilerek ve isteyerek ya da olası kastla gerçekleştirir; cezalar çok daha ağırdır.

• Taksirle öldürme (TCK m.85): Mağdur ölmüşse uygulanır. Bir ölüm ve bir ya da daha fazla yaralanmanın birlikte olduğu olaylarda tek suç olarak 85/2 uygulanır; yaralanmalar için ayrıca 89. maddeden ceza verilmez.

• Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179): Somut bir zarar aranmayan tehlike suçudur. Alkollü veya tehlikeli araç kullanımı yaralanmaya yol açmışsa, iki suç arasındaki ilişki olayın özelliğine göre değerlendirilir.

• Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK m.98): Kazadan sonra yaralıya yardım etmemek veya yetkililere bildirmemek ayrı bir suç oluşturabilir.

2. Suçun Unsurları

2.1. Taksir ve Özen Yükümlülüğü

Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, suçun kanuni tanımındaki neticenin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.22/2). Taksirle yaralamada sorulması gereken dört soru şunlardır:

1. Hangi kurala veya özene aykırı davranıldı? Trafik kuralları, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, tıbbi standartlar, imar ve yapı kuralları ya da genel hayat tecrübesi.

2. Yaralanma öngörülebilir miydi? Aynı durumdaki makul ve dikkatli bir kişi bu sonucu görebilir ve önleyebilir miydi?

3. Yaralanma bu ihlalden mi kaynaklandı? Kurala uyulsaydı sonuç kaçınılabilir miydi?

4. Mağdurun kendi kusuru ne kadar? Mağdurun kusuru failin kusurunu azaltır; mağdur tam kusurluysa beraat kararı verilir.

2.2. Kastın Bulunmaması

Fail yaralamayı istememeli ve sonucu kabullenmemiş olmalıdır. Fail sonucu öngörüp “olursa olsun” diyerek hareketine devam etmişse olay artık taksir değil, olası kastla yaralamadır (TCK m.86 ve 21/2) ve cezalar çok daha ağırdır. Bu ayrım özellikle kalabalık alanda tehlikeli araç kullanımı, düğünde ateş etme veya bir kişiyi bilerek itme gibi olaylarda önem taşır.

2.3. Netice: Hafif Bir Yaralanma Bile Yeterlidir

Taksirle yaralama için ağır bir yaralanma gerekmez. Vücuda acı vermek ya da sağlığı kısa süreliğine bozmak bile 89/1 kapsamındadır. Kasten yaralamadan farklı olarak burada “basit tıbbi müdahaleyle giderilebilme” ölçütü ayrı bir fıkra oluşturmaz; hafif yaralanmalar da 89/1’e göre cezalandırılır. Ancak yaralanmanın ağırlığı, temel cezanın alt sınırdan ne kadar uzaklaştırılacağını belirler.

2.4. Birden Fazla Kişinin Kusuru

Aynı olaya birden fazla kişinin kusuru karışmışsa her biri kendi kusurundan sorumludur (TCK m.22/5). Örneğin iki aracın çarpıştığı bir kazada her iki sürücü de kusurlu bulunabilir; iş kazasında işveren vekili, iş güvenliği uzmanı ve ustabaşı ayrı ayrı sorumlu tutulabilir. Karşılıklı trafik kazalarında iki sürücü birbirine karşı hem şüpheli hem mağdur sıfatını taşıyabilir.

3. Cezalar ve Cezanın Belirlenmesi

3.1. Ağır Neticeler (89/2 ve 89/3)

Taksirle yaralama mağdurda ağır bir sonuca yol açmışsa, 89/1’e göre belirlenen ceza artırılır:

• 89/2 – yarı oranında artırım: Organ veya duyu işlevinin sürekli zayıflaması, kemik kırığı, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum, gebe kadında erken doğum.

• 89/3 – bir kat artırım: İyileşmeyen hastalık veya bitkisel hayat, organ veya duyu işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği, gebe kadında çocuğun düşmesi.

Kasten yaralamadan iki önemli fark:

• Kasten yaralamada kemik kırığı ayrı bir fıkrada (87/3) düzenlenmiş ve “yarısına kadar” artırım öngörülmüştür. Taksirle yaralamada ise kemik kırığı 89/2-b’de sayılmıştır ve artırım oranı sabit olarak yarıdır. Kırığın derecesi oranı değil, temel cezanın belirlenmesini etkiler.

• Aynı mağdurda birden fazla 89/2 neticesi varsa (örneğin hem kırık hem yüzde sabit iz), artırım bir kez yapılır; ancak bentlerin sayısı temel cezanın alt sınırdan uzaklaştırılmasında dikkate alınır. Hem 89/2 hem 89/3 neticesi varsa, daha ağır olan 89/3 uygulanır.

3.2. Birden Fazla Kişinin Yaralanması (89/4)

Aynı taksirli hareketle birden fazla kişi yaralanmışsa mağdur sayısı kadar ayrı suç değil, tek bir suç vardır ve ceza 9 aydan 5 yıla kadar hapistir. Bu fıkrada adli para cezası seçeneği yoktur; ancak taksirli suçlara özgü çevirme imkânı (TCK m.50/4, bilinçli taksir hariç) geçerlidir. Yaralı sayısı ve yaralanmaların ağırlığı, temel cezanın alt sınırdan ne kadar uzaklaştırılacağını belirler. Aynı olayda bir kişi ölmüşse 89/4 değil, taksirle öldürmenin 85/2 hükmü uygulanır.

3.3. Bilinçli Taksir (TCK 22/3)

Fail sonucu öngördüğü hâlde, gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket etmişse ceza üçte birden yarıya kadar artırılır. Kırmızı ışıkta geçmek, ters yöne girmek, hız sınırının iki katı civarında gitmek, geçme yasağı olan yerde sollamak tipik örneklerdir. Yargıtay, bilinçli taksiri oluşturan tek bir ihlal varsa artırımın doğrudan üst sınırdan (1/2) yapılmasını orantılılık ilkesine aykırı bulmaktadır. Bilinçli taksirin üç önemli sonucu daha vardır:

• Adli para cezasına çevirme imkânı (TCK m.50/4) ortadan kalkar.

• 89/2, 89/3 ve 89/4 hâllerinde şikâyet aranmaz (89/5).

• TCK 22/6’daki şahsi cezasızlık yerine yalnızca indirim uygulanabilir.

3.4. Kusur Oranı, Takdiri İndirim ve Şahsi Cezasızlık

• Kusur oranı (TCK 22/4): Ceza failin kusuruna göre belirlenir. Asli kusurlu failde alt sınırdan uzaklaşılır, tali kusurlu failde alt sınıra yakın ceza verilir; mağdur tam kusurluysa beraat kararı verilir.

• Takdiri indirim (TCK 62): Failin geçmişi, pişmanlığı ve zararı gidermesi gibi sebeplerle ceza altıda birine kadar indirilebilir.

• Şahsi cezasızlık (TCK 22/6): Yaralanan yalnızca failin eşi, çocuğu, anne babası gibi yakınıysa ve fail olaydan ağır biçimde etkilenmişse ceza verilmeyebilir; bilinçli taksirde ceza yarıdan altıda beşe kadar indirilebilir. Aynı kazada aile dışından kişiler de yaralanmışsa “münhasıran” şartı oluşmaz.

• Ehliyet ve meslek yasağı (TCK 53/6): Trafik düzenine veya mesleki özene aykırılıktan mahkûmiyette 3 ay ile 3 yıl arasında sürücü belgesinin geri alınmasına veya meslek yasağına hükmedilebilir. Yargıtay, yalnızca kazada kullanılan araç sınıfına ait belgenin geri alınabileceğini kabul etmektedir.

3.5. Örnek Ceza Hesapları (Güncel Sınırlarla)

Olay	Hesap	Sonuç
Tali kusur, hafif yaralanma, basit taksir (89/1)	4 ay, TCK 62 ile 3 ay 10 gün	Adli para cezası, HAGB veya erteleme mümkün
Asli kusur, kemik kırığı, basit taksir (89/1 + 89/2-b)	6 ay × 1,5 = 9 ay, TCK 62 ile 7 ay 15 gün	Adli para cezası, HAGB veya erteleme mümkün
Kırmızı ışık ihlali, kemik kırığı (89/2-b + 22/3, 1/3)	9 ay + 1/3 = 1 yıl, TCK 62 ile 10 ay	Şikâyet aranmaz; adli para cezasına çevrilemez; HAGB veya erteleme mümkün
Üç yaralı, asli kusur, bilinçli taksir (89/4 + 22/3, 1/3)	1 yıl + 1/3 = 1 yıl 4 ay, TCK 62 ile 1 yıl 1 ay 10 gün	Şikâyet aranmaz; HAGB veya erteleme mümkün

Bu hesaplar kurgusaldır ve 25 Aralık 2025 sonrası fiiller için yapılmıştır. Gerçek bir dosyada temel ceza ve artırım oranları mahkemenin takdirindedir.

4. Şikâyet ve Uzlaştırma

4.1. Hangi Hâlde Şikâyet Aranır?

Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır. 89/5’teki istisna ise iki şartın birlikte bulunmasını arar: yaralanmanın 89/1 kapsamı dışında kalması (ağır netice veya birden fazla yaralı) ve suçun bilinçli taksirle işlenmesi.

Durum	Basit taksir	Bilinçli taksir
89/1 (hafif yaralanma)	Şikâyete bağlı	Şikâyete bağlı
89/2 – 89/3 (ağır netice)	Şikâyete bağlı	Şikâyet aranmaz
89/4 (birden fazla yaralı)	Şikâyete bağlı	Şikâyet aranmaz

• Şikâyet süresi: Mağdur, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunmalıdır (TCK m.73). Trafik kazalarında polis veya jandarmaya verilen ifadede “şikâyetçiyim” denmesi şikâyet sayılır.

• Şikâyetten vazgeçme: Şikâyete bağlı hâllerde mağdurun vazgeçmesi, sanık kabul ettiği sürece davayı düşürür. Bir kez vazgeçen kişi aynı fiil için tekrar şikâyetçi olamaz.

• Bilinçli taksirin önemi: Aynı kaza, bilinçli taksir kabul edilip edilmemesine göre ya mağdurun iradesine bağlı bir dosya ya da savcılığın resen yürüttüğü bir dava olur.

4.2. Uzlaştırma

Taksirle yaralama, CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir. Bilinçli taksir nedeniyle şikâyet aranmayan hâllerde de uzlaştırma kural olarak mümkündür; şikâyetin aranmaması tek başına uzlaştırmayı ortadan kaldırmaz. Soruşturma aşamasında dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir; taraflar uzlaşır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.

Uzlaştırmanın mümkün olmadığı iki önemli durum vardır:

• Aynı olayda ölüm de varsa: Bir kişinin ölümü ve başkalarının yaralanmasıyla sonuçlanan kazada tek suç olarak taksirle öldürme (85/2) vardır ve taksirle öldürme uzlaştırma kapsamında değildir (Yargıtay 12. CD, 2020/12267 E., 2024/5882 K.).

• Uzlaştırma dışı bir suçla birlikte yargılanıyorsa (CMK m.253/3).

4.3. Ölümle Birlikte Yaralanma: Yaralının Şikâyeti Neyi Değiştirir?

Bir ölüm ve bir yaralanmanın bulunduğu kazada suç 85/2 (2–15 yıl) olarak değerlendirilir. Yaralının şikâyetçi olmaması hâlinde sonuç taksirin türüne göre değişir:

• Basit taksirde yaralanma şikâyete bağlı olduğundan, şikâyet yoksa geriye yalnızca ölüm kalır ve olay 85/1 (2–6 yıl) kapsamında değerlendirilir.

• Bilinçli taksirde ve yaralanma 89/1 dışında nitelikli bir yaralanmaysa (örneğin kemik kırığı) şikâyet aranmaz; yaralı şikâyetçi olmasa bile 85/2 uygulanır (Yargıtay 12. CD, 07.02.2024, 2021/4688 E., 2024/499 K.).

Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak özellikle bilinçli taksir tartışmasının, dosyanın uzlaşma ve şikâyetten vazgeçme ile kapanıp kapanamayacağını doğrudan belirlediğini; bu nedenle kusur raporundaki “bilinçli taksir” nitelendirmesine karşı itirazların erken ve teknik verilere dayanılarak yapılması gerektiğini vurgularız.

5. Trafik Kazalarında Taksirle Yaralama

Taksirle yaralama dosyalarının büyük çoğunluğu yaralı trafik kazalarından doğar. Yaralı her kaza için kolluk tutanak düzenler ve savcılığa bildirir; ancak dosyanın davaya dönüşüp dönüşmeyeceğini çoğu zaman şikâyet, uzlaşma ve kusur raporu belirler.

5.1. Kusur Raporu

• Kaza tespit tutanağı: Olay yerinde polis veya jandarmanın düzenlediği tutanak ilk değerlendirmedir; mahkemeyi bağlamaz. Tarafların kendi aralarında doldurduğu maddi hasarlı kaza tespit tutanağı, yaralı kazalarda yeterli değildir.

• Bilirkişi ve Adli Tıp raporu: Savcılık trafik bilirkişisinden veya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nden kusur raporu alır. Raporlar çelişirse mahkeme çelişkiyi gidermek zorundadır; Yargıtay bu durumda İTÜ öğretim üyelerinden veya Adli Tıp Genişletilmiş Uzmanlar Komisyonu’ndan rapor alınmasını aramaktadır.

• Asli kusur hâlleri: Kırmızı ışıkta geçmek, karşı şeride girmek, arkadan çarpmak, geçme yasağı olan yerde sollamak, kavşakta geçiş önceliğine uymamak gibi Karayolları Trafik Kanunu m.84’te sayılan hâller.

• Mağdurun kusuru: Yayanın yaya geçidi dışından aniden yola çıkması, motosiklet sürücüsünün kask takmaması veya şeritler arasında ilerlemesi, yolcunun emniyet kemeri takmaması gibi durumlar kusur oranlarını etkiler. Emniyet kemeri ve kask genellikle cezadan çok tazminat dosyasında müterafik kusur olarak önem taşır.

5.2. Karşılıklı Kazalar

İki aracın çarpıştığı ve her iki sürücünün de yaralandığı kazalarda her sürücü, diğerine karşı hem şüpheli hem mağdur olabilir. Kusur raporunda yalnızca birinin kusurlu bulunması hâlinde diğeri hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Her iki sürücü de kusurluysa karşılıklı şikâyetten vazgeçme veya uzlaşma ile dosyanın kapanması sık görülen bir sonuçtur; ancak bilinçli taksir varsa ve yaralanma ağırsa şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.

5.3. Araçtaki Yolcular ve Aile Üyeleri

Sürücünün kendi aracındaki yolcuların yaralanması da taksirle yaralamadır. Yolcuların şikâyetçi olmaması, uygulamada aile içi kazaların çoğu zaman soruşturma aşamasında kapanmasını sağlar. Yaralanan eş, çocuk veya anne baba ise ve sürücü olaydan ağır biçimde etkilenmişse TCK 22/6’daki şahsi cezasızlık hükmü de gündeme gelir.

5.4. Alkol, Ehliyetsizlik ve Olay Yerini Terk

• Alkol: Kusur ve bilinçli taksir değerlendirmesinde önemli bir unsurdur, ancak tek başına her zaman bilinçli taksir sayılmaz. Alkollü araç kullanımı ayrıca idari para cezası ve sürücü belgesinin idari olarak geri alınması sonuçlarını doğurur.

• Ehliyetsizlik: Tek başına kusur veya bilinçli taksir sebebi değildir; kazanın nasıl oluştuğu belirleyicidir. Ancak sigorta ve tazminat bakımından önemli sonuçları vardır.

• Olay yerini terk: Yaralıya yardım etmemek ve kazayı bildirmemek ayrı suç (TCK m.98) ve idari yaptırım konusu olur; takdiri indirim ve HAGB ihtimallerini de zayıflatır.

5.5. Kazadan Sonraki İlk Adımlar

Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak çevre yolları, kavşakları ve yoğun scooter ile motosiklet trafiği bulunan Eskişehir’de, yaralı kazalarda kamera kayıtlarının ilk günlerde güvence altına alınmasının kusur tartışmasının sonucunu çoğu zaman belirlediğini hatırlatırız.

6. İş Kazaları, Tıbbi Hatalar ve Diğer Olaylar

6.1. İş Kazaları

Makineye el kaptırma, iskeleden düşme, forklift çarpması, elektrik çarpması veya kimyasal madde yanığı gibi iş kazalarında yaralanan işçi bakımından taksirle yaralama soruşturması açılır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene risk değerlendirmesi yapma, önlem alma, kişisel koruyucu donanım sağlama ve kullanımını denetleme, eğitim verme yükümlülükleri yükler.

• Sorumlu olabilecek kişiler: İşveren veya işveren vekili, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, alt işveren ve ustabaşı. Her biri kendi görev alanındaki kusurdan sorumludur.

• İSG uzmanının durumu: Uzman riskleri tespit edip onaylı deftere yazmış ve işverene bildirmişse, sorumluluk tedbirleri uygulamayan işveren tarafına yüklenir.

• İşçinin kusuru: Koruyucu ekipmanı kullanmamak veya talimata aykırı çalışmak işçinin kusurunu doğurur; ancak işverenin denetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşveren gerekli teknik önlemi gerçekten almışsa, işçinin kendi tehlikeli davranışından doğan yaralanmada beraat kararı verilebilir.

• Uzlaşma ve şikâyet: İş kazalarında işçinin şikâyetten vazgeçmesi veya uzlaşma ile ceza dosyası sıkça kapanır. Ancak uzlaşma metnindeki feragat ifadeleri, iş mahkemesindeki tazminat hakkını etkileyebileceğinden dikkatle yazılmalıdır.

6.2. Tıbbi Uygulama Hataları

Ameliyat sırasında yanlış organa müdahale, estetik işlemlerde kalıcı iz veya şekil bozukluğu, yanlış ilaç veya doz, enjeksiyona bağlı sinir hasarı, diş tedavisinde çene veya sinir yaralanması gibi durumlar taksirle yaralama oluşturabilir.

• Komplikasyon ile hata ayrımı: Tıp biliminin gerekli kıldığı tüm özen gösterildiği hâlde ortaya çıkan istenmeyen sonuç komplikasyondur ve hekime kusur yüklenmez. Standartlara aykırı teşhis, tedavi veya takip ise tıbbi hatadır.

• Rapor: Adli Tıp Kurumu’nun ilgili ihtisas kurulundan veya uzman bilirkişilerden alınan rapor belirleyicidir. Rapor; hangi standardın ihlal edildiğini, ihlal ile yaralanma arasında nedensellik bağı bulunup bulunmadığını ve kusurun hangi sağlık çalışanına ait olduğunu açıkça belirtmelidir.

• Ağır neticeler: Organ işlevinin kaybı veya yüzün sürekli değişikliği gibi sonuçlarda 89/2 veya 89/3 uygulanır. Mahkûmiyette TCK 53/6 kapsamında meslek yasağı da gündeme gelebilir.

6.3. Diğer Sık Görülen Olaylar

• Bina, site ve iş yerleri: Islak zeminde uyarı levhası konulmaması, bakımsız merdiven veya korkuluk, arızalı asansör, düşen cephe kaplaması nedeniyle yaralanmalarda iş yeri sahibi, site yöneticisi veya bakım firması sorumlu tutulabilir.

• Hayvan saldırıları: Sahipli bir köpeğin tasmasız dolaştırılması sonucu birinin ısırılması taksirle yaralama oluşturabilir; hayvanı tehlikeli biçimde serbest bırakmak ayrıca TCK m.177 kapsamında suçtur.

• Okul, kreş ve oyun alanları: Gözetim eksikliği veya bakımsız oyun ekipmanı nedeniyle çocuğun yaralanmasında öğretmen, kreş yöneticisi veya ilgili belediye görevlileri sorumlu tutulabilir.

• Kamu idaresinin ihmali: Açık bırakılan rögar kapağı, işaretlenmemiş yol çalışması veya bakımsız kaldırım nedeniyle yaralanmalarda ilgili görevlilerin cezai sorumluluğu yanında idarenin tazminat sorumluluğu doğar.

• Silah kazaları: Silah temizlerken veya kurcalarken ateş alması sonucu yaralanmalar, olayın özelliğine göre basit ya da bilinçli taksir olarak değerlendirilir; düğünlerde havaya ateş gibi olaylarda olası kastla yaralama da tartışılabilir.

7. HAGB, Erteleme, Adli Para Cezası, Zamanaşımı ve Yargılama

Taksirle yaralama dosyalarının büyük kısmında verilen ceza 2 yılın altında kaldığından, cezaevine girilmesi istisnadır. Sonucu belirleyen, aşağıdaki kurumlardan hangisinin uygulanacağıdır.

7.1. Adli Para Cezası

• Doğrudan adli para cezası (89/1): Kanun temel hâl için “hapis veya adli para cezası” seçeneği tanır. Mahkeme baştan adli para cezasına hükmedebilir; 89/2 ve 89/3’teki artırımlar da bu ceza üzerinden yapılabilir. 89/4’te ise kanun yalnızca hapis cezası öngörür.

• Hapsin çevrilmesi (TCK m.50/4): Taksirli suçlarda hükmolunan hapis cezası uzun süreli olsa bile adli para cezasına çevrilebilir. Bu imkân bilinçli taksirde uygulanmaz. Yargıtay, çevirme talebinin cezanın süresi veya “sosyal ve ekonomik durum” gibi soyut gerekçelerle reddedilmesini bozma sebebi saymaktadır.

• Diğer seçenek yaptırımlar: 1 yıl veya daha az hapis cezaları eğitim tedbiri, kamuya yararlı işte çalışma veya ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınması gibi yaptırımlara da çevrilebilir (TCK m.50/1).

• Adli para cezası da bir mahkûmiyettir ve adli sicile kaydedilir; ödenmezse hapse çevrilebilir.

7.2. HAGB ve Erteleme

2 yıl veya daha az hapis cezasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya cezanın ertelenmesi mümkündür. Şartlar: sanığın daha önce kasten bir suçtan mahkûm olmaması, mağdurun zararının giderilmesi (sigorta ödemeleri de dikkate alınabilir) ve mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması. HAGB’de 5 yıllık denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden geçirilirse dava düşer ve adli sicilde mahkûmiyet kaydı oluşmaz. 7571 sayılı Kanun sonrasında bile taksirle yaralama cezalarının çoğu bu sınırın altında kalır.

Hangisi daha avantajlı? HAGB’de hüküm açıklanmaz ve adli sicilde görünmez; adli para cezası ise ödenip kapansa bile mahkûmiyet kaydıdır. Bu nedenle kamu görevi, meslek ruhsatı veya yurt dışı vize başvurusu açısından HAGB çoğu zaman daha lehe sonuç doğurur. Ancak HAGB’nin denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenirse hüküm açıklanır.

7.3. Zamanaşımı

• Şikâyet süresi: Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay.

• Dava zamanaşımı: Üst sınırı 5 yılı aşmayan hâllerde kural olarak 8 yıldır (TCK m.66). Bilinçli taksir artırımı gibi ceza artırımlarının süreye etkisi dosya bazında ayrıca hesaplanmalıdır.

7.4. Yargılama Süreci

• Soruşturma: Kolluk tutanağı, ifadeler, adli tıp raporları ve kusur raporu toplanır; şikâyete bağlı hâllerde şikâyet yoksa veya geri alınmışsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Uzlaştırma iddianameden önce denenir.

• Görevli mahkeme: Taksirle yaralamanın tüm hâllerinde asliye ceza mahkemesi görevlidir.

• Tutuklama: Taksirle yaralamada tutuklama çok istisnaidir; olay yerini terk gibi durumlarda adli kontrol tedbirleri uygulanabilir.

• Kanun yolları: Hükme karşı 7 gün içinde istinafa başvurulur. 5 yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemediğinden, taksirle yaralama dosyaları genellikle istinafta kesinleşir. HAGB kararlarına karşı başvuru yolu ise son yıllarda yeniden düzenlendiğinden dosya bazında kontrol edilmelidir.

Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak taksirle yaralama dosyalarında hedefin çoğu zaman yalnızca beraat değil, adli sicilde kayıt bırakmayan bir sonuç olduğunu; bu nedenle uzlaşma, şikâyetten vazgeçme, HAGB ve adli para cezası seçeneklerinin müvekkilin kişisel durumuna göre birlikte değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatırız.

8. Tazminat ve Sigorta

Taksirle yaralama aynı zamanda haksız fiildir. Mağdur, ceza davasından bağımsız olarak maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Ceza dosyasının uzlaşma veya şikâyetten vazgeçmeyle kapanması, tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak uzlaşma metninde tüm taleplerden feragat edildiği yazıyorsa sonuç değişebilir.

8.1. Talep Edilebilecek Kalemler

• Tedavi giderleri: Hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi, protez ve bakıcı giderleri (TBK m.54).

• Kazanç kaybı: Tedavi süresince çalışılamayan dönemin geliri (geçici iş göremezlik).

• Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi: Kalıcı maluliyet varsa, sağlık kurulu raporuyla belirlenen maluliyet oranı üzerinden aktuerya hesabı yapılır (sürekli iş göremezlik).

• Ekonomik geleceğin sarsılması: Özellikle yüzde iz veya şekil bozukluğu gibi sonuçlarda.

• Manevi tazminat (TBK m.56): Mağdurun duyduğu acı ve ıstırap karşılığı; ağır bedensel zararlarda yakınlar da manevi tazminat isteyebilir.

8.2. Trafik Kazalarında Sigorta

• Zorunlu trafik sigortası: Tedavi giderleri ve maluliyete bağlı maddi zararlar, poliçe limitleri dahilinde kazaya karışan aracın trafik sigortasından istenir. Dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigorta şirketine karşı Sigorta Tahkim Komisyonu’na da başvurulabilir.

• Manevi tazminat: Zorunlu trafik sigortasının kapsamında değildir; sürücü ve aracın işletenine karşı istenir.

• İşletenin sorumluluğu: Araç sahibi (işleten), sürücüyle birlikte müteselsilen sorumludur ve bu sorumluluk kusura dayanmaz. Ceza dosyasında beraat eden sürücüye karşı bile tazminat davası açılabilir.

• Sigortasız veya kaçan araç: Güvence Hesabı’na başvurulabilir.

• Müterafik kusur: Mağdurun emniyet kemeri veya kask takmaması, alkollü sürücünün aracına bilerek binmesi gibi durumlar tazminattan indirim sebebi olabilir.

8.3. İş Kazası ve Tıbbi Hatada Tazminat

• İş kazası: İşçi, işverene karşı iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir. İş kazasından kaynaklanan tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri tazminattan düşülür; SGK ayrıca kusurlu işverene rücu edebilir.

• Tıbbi hata: Kamu hastanesindeki hatalarda tazminat kural olarak idareye karşı idari yargıda istenir; özel hastane ve muayenehanelerde ise hastane ve hekime karşı adli yargıda dava açılır.

8.4. Zamanaşımı

Haksız fiil tazminatında zamanaşımı kural olarak zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıldır; ancak fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanır (TBK m.72; trafik kazaları için KTK m.109). Maluliyet oranı ancak tedavi tamamlandıktan sonra kesinleştiğinden, süre ve rapor zamanlaması birlikte planlanmalıdır.

9. Savunma Stratejisi, Örnek Olaylar ve Sonuç

9.1. Şüpheli veya Sanık Yönünden Öne Çıkan Başlıklar

1. Kusurun bulunmadığı veya mağdurun tam kusurlu olduğu: Sonucun kaçınılmaz olduğu, mağdurun ani ve öngörülemez davranışı.

2. Kusur oranı: Asli kusur yerine tali kusur, tam kusur yerine paylı kusur tespiti.

3. Bilinçli taksire itiraz: Bilinçli taksirin düşmesi; şikâyetten vazgeçme ile dosyanın kapanmasını ve adli para cezasına çevirmeyi mümkün kılar.

4. Yaralanmanın niteliği: Adli tıp raporundaki kırık, sabit iz veya hayati tehlike tespitlerinin denetlenmesi. Yüzde sabit iz için en az 6 ay beklenmeden alınan raporlar bozma sebebidir.

5. Suç tarihi: 25 Aralık 2025’ten önceki fiillerde eski ve daha hafif cezaların uygulanması.

6. Zararın giderilmesi ve uzlaşma: Mağdurla anlaşma, sigorta yoluyla ödeme ve pişmanlık; uzlaşma, HAGB, erteleme ve takdiri indirim için belirleyicidir.

7. TCK 22/6: Yaralanan aile bireyiyse şahsi cezasızlık talebi.

Mağdur yönünden: 6 aylık şikâyet süresinin kaçırılmaması, adli raporun olayın hemen ardından alınması, kamera kayıtlarının korunmasının talep edilmesi ve uzlaşma metninin tazminat haklarını koruyacak şekilde yazılması önemlidir.

9.2. Örnek Olaylar

Aşağıdaki örnekler kurgusaldır ve 25 Aralık 2025 sonrasında işlendiği varsayılmıştır.

1. Park ederken çarpma: A, AVM otoparkında geri manevra yaparken yayaya çarpar; yayanın dizünde morluk oluşur. Değerlendirme: 89/1 kapsamında, şikâyete bağlı ve uzlaştırmaya tabidir. Uzlaşma veya şikâyetten vazgeçme ile dosya kapanabilir.

2. Kırmızı ışık ve kırık: B, kırmızı ışıkta geçerek motosikletliye çarpar; motosikletlinin bacağı kırılır. Değerlendirme: 89/2-b ve bilinçli taksir. 89/1 dışında nitelikli yaralanma olduğundan şikâyet aranmaz; mağdur vazgeçse bile dava devam eder, ancak uzlaştırma mümkündür. Adli para cezasına çevirme yapılamaz.

3. Servis minibüsü kazası: C’nin kullandığı servis aracı, virajda hız nedeniyle kontrolden çıkar; beş yolcu hafif şekilde yaralanır. Değerlendirme: Birden fazla kişi yaralandığından 89/4 (9 ay–5 yıl) uygulanır. Hız ihlali bilinçli taksir sayılırsa şikâyet aranmaz.

4. Eşinin yaralanması: D, ailesiyle seyahat ederken yorgunluk nedeniyle bariyere çarpar; eşinin kolu kırılır. Değerlendirme: Eşi şikâyetçi olmazsa dosya kapanır; ayrıca TCK 22/6 şahsi cezasızlık hükmü gündeme gelir.

5. Şantiyede düşme: E, korkuluksuz iskeleden düşerek bel kemiğini kırar. Değerlendirme: İşveren vekili ve şantiye şefi hakkında 89/2-b kapsamında soruşturma açılır; işçinin emniyet kemeri takmaması kusur oranlarını etkiler. Uzlaşma ile ceza dosyası kapansa bile iş mahkemesindeki tazminat hakkı metne göre korunabilir.

6. Estetik işlem: F’ye uygulanan bir dolgu işlemi sonrası yüzünde kalıcı iz kalır. Değerlendirme: Adli tıp raporu işlemin standartlara uygun yapılıp yapılmadığını ve izin komplikasyon mü tıbbi hata mı olduğunu belirler. Hata varsa 89/2-d uygulanır.

7. Islak zemin: G, markette uyarı levhası konulmamış ıslak zeminde kayarak bileğini kırar. Değerlendirme: Temizlikten sorumlu personel ve market yöneticisi bakımından 89/2-b gündeme gelir; ayrıca işletmeye karşı tazminat davası açılabilir.

9.3. Sonuç

Taksirle yaralama, cezaları görece düşük olsa da adli sicil, ehliyet, meslek ve tazminat bakımından önemli sonuçlar doğuran bir suçtur. 7571 sayılı Kanun’la artırılan cezalar, özellikle birden fazla kişinin yaralandığı kazalarda cezanın 5 yıla kadar çıkabilmesine yol açmıştır. Dosyanın sonucunu; suç tarihi, kusur raporu, bilinçli taksir tartışması, şikâyet ve uzlaşma ile zararın giderilmesi belirler.

Eskişehir’de trafik kazası, iş kazası, tıbbi hata veya başka bir olay nedeniyle taksirle yaralama soruşturması ya da davasıyla karşı karşıya kalan şüpheliler ve haklarını arayan mağdurlar, durumlarını anlatarak Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile iletişime geçebilir. Somut deliller ve raporlar incelenmeden kesin bir sonuç söylenemez.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz; mevzuat ve içtihatlar değişebilir.

10. Sıkça Sorulan Sorular (33 Soru)

1. Taksirle yaralamanın cezası 2025’te değişti mi; eski olaylara hangi ceza uygulanır?

Evet. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun’la temel taksirle yaralamanın cezası 3 ay–1 yıldan 4 ay–2 yıla, birden fazla kişinin yaralanması hâlinde 6 ay–3 yıldan 9 ay–5 yıla çıkarılmıştır. 89/2 ve 89/3’teki artırımlar da yeni temel ceza üzerinden yapıldığından bu hâllerin cezası da yükselmiştir. Aleyhe kanun geriye yürümediğinden 25 Aralık 2025’ten önce işlenen fiillerde eski sınırlar uygulanır; belirleyici olan dava tarihi değil suç tarihidir.

2. Taksirle yaralamadan ceza alan kişi cezaevine girer mi?

Çoğu dosyada hayır. Temel hâlde mahkeme doğrudan adli para cezası verebilir; hapis cezası verilse bile taksirli suçlarda adli para cezasına çevrilebilir (bilinçli taksir hariç). 2 yıl veya daha az cezalarda HAGB veya erteleme de mümkündür. Cezaevi ihtimali; bilinçli taksir, birden fazla ağır yaralanma, önceki mahkûmiyetler ve zararın giderilmemesi gibi faktörler bir araya geldiğinde gündeme gelir.

3. Kazada hafif yaralandım; şikâyet etmezsem dava açılır mı?

Hafif yaralanmada (89/1) kovuşturma şikâyete bağlıdır; şikâyetçi olmazsanız kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Bu kural sürücü bilinçli taksirle hareket etmiş olsa bile geçerlidir. Yaralanma ağırsa (kırık, sabit iz, hayati tehlike gibi) veya birden fazla kişi yaralanmışsa ve sürücü bilinçli taksirle hareket etmişse, şikâyet olmasa da dava açılır. Şikâyetçi olmamanız tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz.

4. Şikâyetten vazgeçtim; daha sonra yeniden şikâyetçi olabilir miyim?

Hayır. Şikâyetten vazgeçildikten sonra aynı fiil için yeniden şikâyette bulunulamaz. Bu nedenle özellikle tedavi süreci tamamlanmadan, yaralanmanın kalıcı sonuç bırakıp bırakmayacağı belli olmadan vazgeçmek risklidir. Vazgeçme kararı verilmeden önce zararın giderilmesi, sigorta ödemeleri ve tazminat hakları netleştirilmelidir.

5. Bilinçli taksirde şikâyet hangi durumlarda aranmaz?

89/5’e göre şikâyetin aranmaması için iki şart birlikte gerekir: yaralanmanın hafif yaralanma (89/1) dışında kalması, yani ağır netice (89/2-3) ya da birden fazla yaralı (89/4) bulunması ve fiilin bilinçli taksirle işlenmesi. Kırmızı ışıkta geçip birinin bacağını kıran sürücü hakkında mağdur şikâyetçi olmasa da dava açılır; aynı sürücü yalnızca morluğa yol açmışsa şikâyet gerekir.

6. Bilinçli taksir nedeniyle şikâyet aranmayan dosyalarda uzlaşma mümkün mü?

Kural olarak evet. Taksirle yaralama uzlaştırmaya tabi suçlar arasındadır; şikâyetin aranmaması tek başına uzlaştırmayı ortadan kaldırmaz. Taraflar uzlaşır ve edim yerine getirilirse soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında davanın düşmesine karar verilir. Ancak aynı olayda biri ölmüşse suç taksirle öldürme (85/2) olduğundan uzlaştırma yapılamaz.

7. Uzlaşmada para alırsam veya ödersem tazminat hakkı ne olur?

Uzlaşma metninde “tüm maddi ve manevi taleplerden feragat” ifadesi varsa mağdurun ayrıca tazminat davası açma imkânı büyük ölçüde ortadan kalkabilir. Bu ifade yoksa ödenen tutar ileride açılacak tazminat davasında mahsup edilebilir. Trafik kazalarında sigorta şirketinin ödemesi ile sürücünün uzlaşmada ödediği tutarın ilişkisi de metinde açıkça yazılmalıdır. Uzlaşma raporu imzalandıktan sonra değiştirmek çok zordur.

8. Kaza tespit tutanağında asli kusurlu yazıldım; ceza alır mıyım?

Kesin değildir. Kolluk tutanağındaki kusur değerlendirmesi bir ilk tespittir ve savcılığı ya da mahkemeyi bağlamaz. Dosyada bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi’nden kusur raporu alınır; kamera kayıtları, fren izleri ve tanık beyanları bu raporu değiştirebilir. Ayrıca şikâyete bağlı hâllerde mağdur şikâyetçi olmazsa veya uzlaşma sağlanırsa kusur tartışmasına gerek kalmadan dosya kapanabilir.

9. Kusur raporuna nasıl itiraz edilir?

Raporun tebliğinden veya duruşmada okunmasından sonra, mahkemenin verdiği süre içinde dilekçeyle itiraz edilir. İtirazda raporun eksik incelediği deliller (kamera kaydı, fren izi, görüş mesafesi, ışıklandırma), hesap hataları ve diğer raporlarla çelişkiler somut olarak gösterilmelidir. Ek rapor, yeni bilirkişi heyeti, Adli Tıp Kurumu raporu veya olay yerinde keşif istenebilir; taraflar kendi seçtikleri uzmandan bilimsel mütalaa da sunabilir.

10. Karşılıklı kazada iki sürücü de yaralandı; nasıl bir süreç işler?

Her sürücü diğerine karşı hem şüpheli hem mağdur olabilir. Kusur raporunda yalnızca birinin kusurlu bulunması hâlinde diğeri hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Her ikisi de kusurluysa karşılıklı şikâyetten vazgeçme veya uzlaşma ile dosya kapanabilir. Ancak taraflardan birinin bilinçli taksiri ve karşı tarafta ağır yaralanma varsa, o sürücü bakımından şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.

11. Aracımdaki eşim veya çocuğum kazada yaralandı; ceza alır mıyım?

Yakınınız şikâyetçi olmazsa, şikâyete bağlı hâllerde dosya kapanır. Şikâyet aranmayan hâllerde ise (bilinçli taksir ve ağır yaralanma) TCK 22/6 gündeme gelir: netice yalnızca sizin kişisel ve ailevi durumunuzu etkilemişse ve olaydan ağır biçimde etkilendiyseniz ceza verilmeyebilir; bilinçli taksirde ise ceza yarıdan altıda beşe kadar indirilebilir. Aynı kazada aileniz dışından biri de yaralanmışsa bu hüküm kural olarak uygulanmaz.

12. Yolcu emniyet kemeri takmamıştı; bu sürücünün sorumluluğunu kaldırır mı?

Ceza dosyasında genellikle kaldırmaz. Kazanın oluşumundaki kusur sürücüye aittir; yolcunun kemer takmaması yaralanmanın ağırlığını artırmış olsa bile sürücünün taksirini ortadan kaldırmaz. Ancak tazminat dosyasında müterafik kusur olarak değerlendirilir ve tazminattan indirim yapılabilir. Motosiklet sürücüsü veya yolcusunun kask takmaması da benzer şekilde değerlendirilir.

13. Alkollü araç kullanıp kaza yapmak otomatik olarak bilinçli taksir midir?

Hayır. Yargıtay alkolü önemli bir gösterge sayar; ancak alkol miktarının, alkolün kazaya etkisinin ve başka ağır ihlallerin birlikte değerlendirilmesini arar. Bilinçli taksir yalnızca alkole dayanıyorsa artırımın üst sınırdan yapılması orantısız bulunmaktadır. Alkollü araç kullanmanın idari para cezası ve sürücü belgesinin idari olarak geri alınması gibi sonuçları ise ceza dosyasından bağımsız olarak işler.

14. Ehliyetsiz sürücünün kararıştığı kazada sigorta öder mi?

Zorunlu trafik sigortası, kural olarak üçüncü kişilerin zararını öder; sürücünün ehliyetsiz olması mağdura karşı ödemeyi engellemez. Sigorta şirketi ödediği tutarı daha sonra sürücüye ve araç sahibine rücu edebilir. Ceza dosyasında ise ehliyetsizlik tek başına kusur veya bilinçli taksir sebebi değildir; kazanın nasıl oluştuğu belirleyicidir. Ehliyetsiz araç kullanma ayrıca idari yaptırımın konusudur.

15. Aynı kazada üç kişi yaralandı; her biri için ayrı ceza mı verilir?

Hayır. Tek bir taksirli hareketle birden fazla kişi yaralanmışsa tek suç olarak 89/4 uygulanır ve ceza 9 aydan 5 yıla kadar hapistir. Yaralı sayısı ve yaralanmaların ağırlığı temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınır. Bu fıkrada adli para cezası seçeneği yoktur, ancak bilinçli taksir yoksa hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir. Bilinçli taksir varsa şikâyet de aranmaz.

16. Taksirle yaralamada kemik kırığı cezayı ne kadar artırır?

Kemik kırığı 89/2-b’de sayılmıştır ve ceza sabit olarak yarı oranında artırılır. Bu, kasten yaralamadan farklıdır: kasten yaralamada kırık için “yarısına kadar” ve kırığın derecesine göre değişen bir artırım öngörülür. Taksirle yaralamada kırığın derecesi artırım oranını değil, temel cezanın alt sınırdan ne kadar uzaklaştırılacağını etkiler. Güncel sınırlarla bu hâlde ceza 6 aydan 3 yıla kadardır.

17. Kazada yüzümde iz kaldı; “sabit iz” ne zaman tespit edilir?

Yüzde sabit iz, yüz bölgesinde kalıcı olan ve ilk bakışta fark edilen iz veya renk değişikliğidir ve 89/2-d kapsamında cezayı yarı oranında artırır. Tespit için yaralanmadan en az 6 ay geçmesi ve mağdurun uzman bir heyet tarafından bizzat muayene edilmesi gerekir; erken alınan raporlar Yargıtay’ca yeterli bulunmamaktadır. Bu nedenle mağdurun 6 ay dolmadan ceza dosyasını sonlandıracak bir uzlaşmaya imza atmadan önce iz durumunu netleştirmesi, tazminat açısından da önemlidir.

18. Aynı kazada biri öldü, biri yaralandı; yaralı şikâyetçi değilse ne olur?

Bir ölüm ve yaralanmanın birlikte olduğu olayda suç taksirle öldürmenin 85/2 hâlidir (2–15 yıl) ve uzlaştırma yapılamaz. Basit taksirde yaralı şikâyetçi olmazsa geriye yalnızca ölüm kalır ve olay 85/1 (2–6 yıl) olarak değerlendirilir. Bilinçli taksirde ve yaralanma nitelikliyse (örneğin kemik kırığı) şikâyet aranmadığından yaralı şikâyetçi olmasa da 85/2 uygulanır (Yargıtay 12. CD, 07.02.2024, 2021/4688 E., 2024/499 K.).

19. Adli para cezası mı daha iyidir, HAGB mi?

Adli sicil açısından HAGB genellikle daha avantajlıdır: hüküm açıklanmaz, 5 yıllık denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden geçerse dava düşer ve mahkûmiyet kaydı oluşmaz. Adli para cezası ise ödenip kapansa bile bir mahkûmiyettir ve adli sicile işlenir. Buna karşılık HAGB, zararın giderilmesini ve sanığın kabulünü gerektirir; denetim süresinde kasten suç işlenirse hüküm açıklanır. Hangisinin seçileceği kişinin mesleğine, kamu görevine ve gelecek planlarına göre değerlendirilmelidir.

20. Taksirle yaralama mahkûmiyeti memuriyete veya mesleğe engel mi?

Devlet memurluğuna engel olan mahkûmiyetler kural olarak kasten işlenen suçlara veya kanunda sayılan belirli suçlara ilişkindir; taksirle yaralama bu kapsamda değildir. Kasten suçlara özgü hak yoksunlukları da taksirli suçlarda uygulanmaz. Ancak mahkeme TCK 53/6 uyarınca 3 ay ile 3 yıl arasında meslek yasağına veya sürücü belgesinin geri alınmasına hükmedebilir. Şoförlük, hekimlik gibi mesleklerde bu yasak ve özel mevzuattaki koşullar ayrıca incelenmelidir.

21. Taksirle yaralamadan ceza alırsam ehliyetime el konur mu?

Mahkeme, trafik düzenine aykırılıktan kaynaklanan taksirli suçlardan mahkûmiyette sürücü belgesinin 3 aydan az ve 3 yıldan fazla olmamak üzere geri alınmasına karar verebilir (TCK 53/6). Bu bir zorunluluk değil, takdirdir. Yargıtay, 3 yıllık üst sınırı aşan kararları ve kazada kullanılan araca ait olmayan sınıfların geri alınmasını kanuna aykırı bulmaktadır. Alkol gibi ihlallerden doğan idari geri alma ise ceza dosyasından bağımsız işler.

22. İşçi kendi dikkatsizliğiyle yaralandı; işveren yine de sorumlu mu?

Olabilir. İşveren, riskleri belirlemek, önlem almak, koruyucu donanım sağlamak, eğitim vermek ve bunların uygulanıp uygulanmadığını denetlemekle yükümlüdür. İşçinin dikkatsizliği onun kusurunu doğurur ve kusur oranlarını etkiler; ancak işverenin denetim eksikliği varsa işveren tarafı da sorumlu tutulur. İşveren gerekli teknik önlemleri gerçekten almış ve işçi bunları bilerek devre dışı bırakmışsa, işveren hakkında beraat kararı verilebilir.

23. İş güvenliği uzmanı iş kazasından sorumlu tutulur mu?

Uzmanın görevi riskleri tespit etmek, işverene yazılı olarak bildirmek ve çalışanları eğitmektir. Uzman riski görmemiş, bildirmemiş veya eğitim yükümlülüğünü yerine getirmemişse kendi kusuru oranında sorumlu olabilir. Riskleri onaylı tespit ve öneri defterine yazıp işverene tebliğ etmişse, tedbirleri uygulamayan işveren tarafı sorumlu tutulur ve uzman genellikle kusursuz kabul edilir. Bu nedenle defter kayıtları hem uzman hem işveren için kritik delildir.

24. Doktor hatası veya estetik işlem sonrası kalıcı hasar oluştu; ne yapmalıyım?

Taksirle yaralama şikâyete bağlı olduğundan, fiili ve faili öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde savcılığa şikâyette bulunmalısınız. Hasta dosyanızın, onam formlarının ve fotoğrafların bir kopyasını almak önemlidir. Savcılık Adli Tıp Kurumu’ndan veya uzman bilirkişilerden rapor ister; rapor sonucun komplikasyon mu tıbbi hata mı olduğunu belirler. Tazminat için kamu hastanesindeki olaylarda idareye, özel kurumlarda hastane ve hekime karşı dava yolu ayrıca değerlendirilmelidir.

25. Komşunun köpeği beni ısırdı; sahibi hakkında hangi suçtan işlem yapılır?

Hayvanın tasmasız veya kontrolsüz dolaştırılması sonucu ısırma, sahibi bakımından taksirle yaralama oluşturabilir; şikâyete bağlıdır ve uzlaştırmaya tabidir. Hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli biçimde serbest bırakmak ise ayrıca TCK m.177’de suç olarak düzenlenmiştir. Tedavi giderleri ve manevi zarar için hayvan sahibine karşı tazminat davası da açılabilir.

26. Markette veya AVM’de kayıp düştüm; kim sorumlu?

Islak zemine uyarı levhası konulmaması, bakımsız merdiven veya yürüyen merdiven arızası gibi durumlarda temizlik veya bakımdan sorumlu personel, mağaza ya da AVM yöneticisi taksirle yaralamadan sorumlu tutulabilir. Ceza sorumluluğu şahsidir; bu nedenle somut olarak kimin hangi özen yükümlülüğünü ihlal ettiği belirlenmelidir. İşletmeye karşı tazminat davası ise ceza sorumluluğundan bağımsız olarak açılabilir. Kamera kayıtlarının hızla istenmesi ve olay yerinin fotoğraflanması ispat için kritiktir.

27. Çocuğum okulda veya kreşte yaralandı; kime karşı şikâyette bulunabilirim?

Gözetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen öğretmen veya bakıcı, bakımsız ekipman ya da güvenlik önlemi alınmaması hâlinde okul veya kreş yöneticisi hakkında taksirle yaralama şikâyetinde bulunulabilir. Kamu okullarındaki görevliler bakımından soruşturma izni süreci gündeme gelebilir. Tazminat ise kamu okullarında kural olarak idareye karşı idari yargıda, özel okul ve kreşlerde ise işletmeye karşı adli yargıda istenir.

28. Kazadan sonra panikle olay yerinden ayrıldım; ne olur?

Olay yerini terk etmek; trafik mevzuatı kapsamında idari yaptırımı, yaralıya yardım etmeme veya bildirmeme nedeniyle TCK m.98 kapsamında ayrı bir suçu gündeme getirebilir. Ayrıca takdiri indirim, HAGB ve uzlaşma görüşmelerinde aleyhe etki yapar. Mümkün olan en kısa sürede kolluk kuvvetlerine kendiliğinizden başvurmanız ve yaralının durumunu öğrenmeye çalışmanız, dosyada lehinize değerlendirilebilecek bir davranıştır. Bu aşamada bir avukatla görüşmek önerilir.

29. Bir kişiyi şaka yaparken itip düşürdüm; taksirle mi kasten mi yaralama olur?

Belirleyici olan, yaralamayı isteyip istemediğiniz ve sonucu kabullenip kabullenmediğinizdir. Kişiye bilerek ve isteyerek fiziksel temas (itme) bulunmuş ve bu temas acı vermişse, sonuç şaka niyetiyle bile olsa kasten yaralama tartışılabilir. Temas istenmeden, örneğin dikkatsiz bir hareket sonucu gerçekleşmişse taksirle yaralama söz konusu olur. Bu ayrım cezayı, şikâyet ve uzlaşma kurallarını doğrudan değiştirdiğinden olayın nasıl geliştiği tanık ve kamera kayıtlarıyla ortaya konmalıdır.

30. Şikâyet süresi ile zamanaşımı arasındaki fark nedir?

Şikâyet süresi, şikâyete bağlı hâllerde mağdurun fiil ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 aydır; bu süre geçerse zamanaşımı dolmamış olsa bile dava açılamaz. Dava zamanaşımı ise taksirle yaralamada kural olarak 8 yıldır ve devletin kovuşturma yetkisinin süresini belirler. Şikâyet aranmayan hâllerde (bilinçli taksir ve ağır yaralanma) yalnızca zamanaşımı süresi önemlidir. Tazminat için ise ayrı zamanaşımı kuralları vardır.

31. Sigorta şirketi çok düşük tazminat teklif etti; ne yapabilirim?

Sigortanın teklifini kabul etmek zorunda değilsiniz. Teklif yetersizse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir veya mahkemede tazminat davası açabilirsiniz. Maluliyet oranı ve kazanç kaybı doğru belirlenmeden imzalanan ibranameler ileride ek talepte bulunmayı zorlaştırabilir. Manevi tazminat ise zorunlu trafik sigortasının kapsamında değildir; sürücü ve araç sahibinden ayrıca istenmelidir.

32. Maluliyet raporunu ne zaman almalıyım?

Maluliyet oranı, tedavi tamamlandıktan ve iyileşme süreci sona erdikten sonra kesinleşir. Çok erken alınan raporlar gerçek kalıcı zararı yansıtmayabilir; çok geç kalındığında ise zamanaşımı riski doğar. Kemik kırıklarında ve sinir hasarlarında iyileşme aylar sürebileceğinden, tedavi eden hekimin görüşü alınarak uygun zamanda yetkili sağlık kurulundan rapor istenmelidir. Bu rapor hem tazminat hem de ceza dosyasındaki ağır netice tartışması için önem taşır.

33. Taksirle yaralama davasında istinaf kararı kesin mi?

Çoğu dosyada evet. İlk derece mahkemesince verilen 5 yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez. Taksirle yaralamada verilen cezaların çok büyük kısmı 5 yılın altında kaldığından dosyalar genellikle istinaf aşamasında kesinleşir; yalnızca 89/4 ve bilinçli taksir artırımının birleştiği istisnai olaylarda 5 yılı aşan bir ceza ve temyiz yolu gündeme gelebilir. Bu nedenle istinaf dilekçesinin kusur, rapor ve ceza hesabına ilişkin tüm itirazları eksiksiz içermesi gerekir.

Eskişehir'de Ceza Hukuku Desteği

Eskişehir ve çevre illerde yürütülen ceza soruşturmalarında Eskişehir ceza avukatı sayfamızdan süreç hakkında bilgi alabilir; ceza hukuku alanındaki diğer yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.