Yabancı Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi (5718 sayılı MÖHUK md. 50–59): Şartlar, Görevli Mahkeme, Süreler ve Yargı Uygulaması – 2026

Kısa cevap

Yabancı mahkemenin verdiği kesinleşmiş boşanma kararı, MÖHUK md. 58 uyarınca tanıma yoluyla Türkiye'de kesin hüküm etkisi kazanır. Boşanma kararı icra gerektirmediği için tenfiz değil, tanıma yeterlidir; tenfiz yalnızca nafaka, tazminat gibi yerine getirilmesi gereken kısımlar için gerekir. Taraflar birlikte başvurursa karar, Nüfus Hizmetleri Kanunu md. 27/A uyarınca il nüfus müdürlüğüne veya yurt dışındaki dış temsilciliğe başvurularak idari yoldan nüfusa tescil edilebilir. Aksi hâlde aile mahkemesinde tanıma davası açılır. Yetkili mahkeme, davalının Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir Aile mahkemesidir (md. 51).

Tanıma için kararın kesinleşmiş olması, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmemesi, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının savunma hakkına uyulmuş olması gerekir; tenfizden farklı olarak karşılıklılık aranmaz. Tanıma davası herhangi bir süreye bağlı değildir ve basit yargılama usulüyle görülür. Dilekçeye kararın apostilli veya onaylı aslı, kesinleşme belgesi ve bunların onaylı Türkçe tercümeleri eklenir. Karara karşı istinaf ve temyiz yolu açıktır; tanıma kararı kesinleşince nüfus kaydına işlenir.

Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

1. Kanun yapısı ve tarihçe

Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi, 2007'de yürürlüğe giren 5718 sayılı MÖHUK'un ikinci kısmında düzenlenir. Bu Kanun, 2675 sayılı eski MÖHUK'un yerini almıştır.

İdari tanıma yolunun doğuşu: 2017'ye kadar her yabancı boşanma kararı için mahkemede dava açmak gerekiyordu. 690 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na md. 27/A eklendi (RG 29/4/2017). Uygulama esasları, 7 Şubat 2018 tarihli ve 30325 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Yabancı Ülke Adlî veya İdarî Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik" ile belirlendi; Yönetmelik 30 Ağustos 2020'de değiştirildi. Bu yol, tarafların anlaştığı dosyalarda mahkemeye gitmeden hızlı bir çözüm sunar.

Uluslararası çerçeve: Yabancı resmî belgelerin Türkiye'de kullanılması, 5 Ekim 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (Lahey Apostil Sözleşmesi) ile kolaylaştırılmıştır: taraf ülkelerden gelen kararlar için apostil şerhi yeterlidir. Taraf olmayan ülkelerin kararları ise o ülkedeki Türk dış temsilciliği aracılığıyla onaylatılır. Bazı ülkelerle yapılmış ikili adli yardımlaşma anlaşmaları da tanıma ve tenfize ilişkin özel hükümler içerebilir.

2. Tanıma şartları

Mahkeme yoluyla tanıma (MÖHUK md. 54 ve 58)

Tanıma kararı verilebilmesi için yabancı kararın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespit edilmesi gerekir. Ancak md. 58 uyarınca tanımada karşılıklılık şartı uygulanmaz. Buna göre aranan şartlar şunlardır:

İdari yoldan tanıma (Nüfus Hizmetleri Kanunu md. 27/A)

• Karar; boşanma, evliliğin iptali, butlan veya evliliğin varlığının tespiti hakkında olmalıdır.

• Kararın kesinleşmiş olduğu belgelenmelidir.

• Eşler birlikte, bizzat veya özel vekâletnameli vekil aracılığıyla başvurmalıdır. Eşlerden biri ölmüşse veya yabancı ise Türk vatandaşı eş tek başına başvurabilir. Eşler ayrı ayrı başvuruyorsa ikinci başvuru ilk başvurudan itibaren en geç 90 gün içinde yapılmalıdır.

• Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.

• Türkiye'de aynı evlilikle ilgili açılmış ve devam eden ya da sonuçlanmış bir dava bulunmamalıdır.

• İdari tescil yalnızca boşanmanın kendisini kapsar; velayet, nafaka, tazminat ve mal rejimi hükümleri bu yolla Türkiye'de sonuç doğurmaz.

Başvuruyu, il nüfus müdürlüğü bünyesindeki komisyon inceler. Şartlar yoksa başvuru reddedilir; bu durumda taraflar mahkemede tanıma davası açabilir. İdari başvuru zorunlu bir ön şart değildir, seçimlik bir yoldur: doğrudan dava da açılabilir.

3. Talep sonuçları ve uygulamadan örnek senaryo

Tanıma davası dilekçesinde tipik olarak şu talepler yer alır:

• Yabancı mahkemenin boşanma kararının Türkiye'de tanınmasına karar verilmesi

• Kararın kesinleşmesinden sonra nüfus kayıtlarına işlenmesi için nüfus müdürlüğüne yazı yazılması

• Yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesi (davalı davaya karşı çıkmazsa mahkeme giderleri genellikle davacı üzerinde bırakır)

• Yabancı kararda nafaka veya tazminat gibi icra gerektiren hükümler varsa bunların ayrıca tenfizi

Yargıtay, yalnızca boşanmaya ilişkin dosyalarda hükme "tanıma ve tenfizine" yazılmasını hatalı bulmuş ve "ve tenfizine" ibaresini hükümden çıkararak kararı düzelterek onamıştır. Bu nedenle talebin doğru kurulması önemlidir.

Örnek olay

(E), Almanya'da yaşayan bir Türk vatandaşıdır. 2025'te bir Alman aile mahkemesi, eşi (F) ile evliliğinin boşanmayla sona ermesine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir. (F) ise Eskişehir'de yaşamaktadır ve idari tescil için birlikte başvuruya yanaşmamaktadır.

• Yol: Birlikte başvuru mümkün olmadığı için (E), aile mahkemesinde tanıma davası açar.

• Yetki: Davalı (F)'nin yerleşim yeri Eskişehir olduğu için dava Eskişehir Aile Mahkemesinde açılır.

• Belgeler: Alman kararının apostilli aslı, kesinleşme şerhi ve bunların yeminli tercüman tarafından yapılmış, noter onaylı Türkçe tercümeleri, nüfus kayıt örneği ve avukata verilmiş vekâletname. Almanya Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır; ayrıca konsolosluk onayı gerekmez.

• Yargılama: Dava basit yargılama usulüyle görülür. Dava dilekçesi (F)'ye tebliğ edilir; (F)'nin itirazı yalnızca kanundaki tanıma şartlarıyla sınırlıdır. Mahkeme, Alman mahkemesinin boşanmanın esasına ilişkin değerlendirmesini yeniden incelemez.

• Sonuç: Mahkeme tanımaya karar verir. Karar kesinleşince nüfus kaydına işlenir ve boşanma, MÖHUK md. 59 uyarınca Alman kararının kesinleştiği tarihten itibaren Türkiye'de hüküm doğurur.

Masraf hesabı (2026): 2026 harç tarifesine göre başvurma harcı 732,00 TL ve maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL'dir; avukatla açılan davada vekâletname suret harcı 104,00 TL eklenir. Toplam harç 1.568,00 TL'dir. Bunlara, tebligat masrafları için mahkemenin belirlediği gider avansı eklenir. Davalı yurt dışındaysa yurt dışı tebligat masrafı ve süresi dosyayı uzatabilir.

4. Benzer kurumlarla ayrım

Tanıma ile tenfiz arasındaki temel fark: Tanıma, yabancı kararın Türkiye'de kesin hüküm etkisini kabul eder ve yalnızca nüfus kaydı gibi durumları değiştirir. Tenfiz ise yabancı kararın Türkiye'de icra edilebilmesini sağlar. Boşanmanın kendisi icra gerektirmediği için tanıma yeterlidir. Aynı kararda nafaka da varsa, boşanma kısmı tanınır, nafaka kısmı tenfiz edilir.

Tanıma ile Türkiye'de yeniden boşanma arasındaki fark: Tanıma davasında mahkeme boşanma sebeplerini ve kusuru yeniden incelemez; yalnızca kanundaki şartları denetler. Bu nedenle tanıma, yeni bir boşanma davasına göre çok daha kısa ve masrafsızdır.

5. Süreler

Tanıma davası bir süreye bağlı değildir: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yabancı mahkeme kararlarının herhangi bir süreye tabi olmadan her zaman tanınmasının ve şartları varsa tenfizinin istenebileceğini kabul etmiştir. Yine de bekleme, yeni evlilik, miras ve mal rejimi gibi konularda gecikme ciddi sorunlar doğurur.

Tanımanın hangi tarihten geçerli olduğu. MÖHUK md. 59 uyarınca tanınan karar, yabancı ülkede kesinleştiği tarihten itibaren Türkiye'de de hüküm doğurur. Bu nedenle kadının 300 günlük bekleme süresi ve boşanmaya bağlı talepler bakımından esas alınacak tarih, kural olarak yabancı kararın kesinleşme tarihidir. Bekleme süresi doğumla sona erer; kadının gebe olmadığı anlaşılırsa mahkeme bu süreyi kaldırabilir.

6. Görevli ve yetkili mahkeme, başvuru mercii, dilekçe ve belgeler

Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun md. 4). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar.

Yetkili mahkeme MÖHUK md. 51'e göre belirlenir:

• Davalının Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesi

• Türkiye'de yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer mahkemesi

• Türkiye'de yerleşim yeri de sakin olduğu yer de yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri

Uygulamada davalı eş de yurt dışında yaşıyorsa dava çoğunlukla Ankara, İstanbul veya İzmir aile mahkemelerinde açılır.

İdari başvuru mercii. Yurt dışında yaşayanlar dış temsilciliklere (konsolosluk veya büyükelçilik), Türkiye'de yaşayanlar taraflardan birinin yerleşim yerindeki il nüfus müdürlüğüne başvurur. Türkiye'de yerleşim yeri olmayanlar Yönetmelikte sayılan il müdürlüklerinden birine başvurabilir.

Dilekçe. Tanıma dilekçesinde tarafların kimlik ve adres bilgileri, yabancı kararı veren mahkeme, kararın tarihi ve sayısı, kesinleşme tarihi, tanıma şartlarının nasıl gerçekleştiği ve talep yer alır. Davalı, davacının eski eşidir; eş ölmüşse mirasçıları davalı gösterilir.

Gerekli belgeler (MÖHUK md. 53 ve Yönetmelik md. 7):

• Yabancı mahkeme kararının o ülke makamlarınca usulüne göre onaylanmış aslı veya onaylı örneği

• Kararın kesinleştiğini gösteren onaylı belge veya kesinleşme şerhi

• Bu belgelerin yeminli tercüman tarafından yapılmış ve noter, dış temsilcilik veya apostil onaylı Türkçe tercümeleri

• Lahey Sözleşmesine taraf ülkeler için apostil şerhi; taraf olmayan ülkeler için o ülkedeki Türk dış temsilciliğinin onayı

• Tarafların kimlik veya pasaport örnekleri, nüfus kayıt örneği

• Avukat için vekâletname; yurt dışında yaşayanlar konsoloslukta vekâletname düzenleyebilir

• İdari başvuruda ayrıca başvuru formu ve vekil aracılığıyla başvuruluyorsa noterden düzenlenmiş fotoğrafı özel vekâletname

Yargılama usulü ve ispat. Tanıma davası basit yargılama usulüyle görülür (MÖHUK md. 55). Davalı yalnızca kanundaki şartların bulunmadığını savunabilir; boşanmanın haklı olup olmadığı veya kusur yeniden tartışılmaz (esasa yeniden girme yasağı). Kararın varlığını ve kesinleştiğini belgelerle ispat etmek davacıya düşer. Savunma hakkının ihlal edildiğini ise davalı savunmalı ve göstermelidir. Dava dilekçesi davalıya usulüne uygun tebliğ edilmeden karar verilmesi, Yargıtay tarafından savunma hakkını kısıtlayan önemli bir usul hatası olarak kabul edilir.

7. Harç, yargılama gideri ve vekâlet ücreti

Tanıma davası maktu harca tabidir. 2026 yılı harç tarifesine göre geçerli tutarlar şunlardır:

Dava açılırken bu harcın yanında tebligat giderleri için mahkemenin belirlediği gider avansı da yatırılır. Davalı yurt dışında oturuyorsa uluslararası tebligat ve tercüme masrafları eklenir. Nafaka veya tazminat gibi miktar içeren hükümlerin tenfizi de isteniyorsa nispi harç gündeme gelebilir.

Vekâlet ücreti. 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026–2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre asliye mahkemesi düzeyinde görülen davalar için asgari ücret 62.000 TL'dir. Bu tutar, mahkemenin kaybeden tarafa yükleteceği vekâlet ücretinin alt sınırıdır; avukat ile müvekkil arasındaki sözleşme ayrıca belirlenir.

İdari başvurunun maliyeti. İdari tescil yolunda mahkeme harcı ve gider avansı ödenmez. Bu yolda başlıca masraflar, yabancı kararın apostil veya konsolosluk onayı, yeminli tercüme ve noter onayı giderleridir. Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa noter vekâletname masrafı eklenir.

Adli yardım. Masrafları karşılayamayacak durumdaki kişi, HMK md. 334 vd. uyarınca adli yardım talep edebilir ve baroların adli yardım bürolarından avukat atanmasını isteyebilir.

8. Karar, kanun yolları, kesinleşme ve nüfusa tescil

Kanun yolları. Tanıma davasında verilen karara karşı genel hükümlere göre istinaf yoluna gidilebilir. İstinaf süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK md. 345). Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı da 2 hafta içinde Yargıtay'a temyiz başvurusu yapılabilir (HMK md. 361). Boşanma ve tanıma uyuşmazlıkları Yargıtay 2. Hukuk Dairesi tarafından incelenir.

Kesinleşme ve tescil. Tanıma kararı, kanun yolu süreleri geçince veya kanun yolu incelemesi tamamlanınca kesinleşir. Kesinleşen karar mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir ve boşanma aile kütüğüne işlenir. İdari tescil yolunda ise komisyon kararı olumluysa boşanma doğrudan nüfus kaydına işlenir; ret kararına karşı taraflar aile mahkemesinde tanıma davası açabilir.

Etki tarihi. Tanınan karar, yabancı ülkede kesinleştiği tarihten itibaren Türkiye'de hüküm doğurur (MÖHUK md. 59). Bu, örneğin eşlerin tanıma kararından önce edindikleri mallar ve miras hakları bakımından önemlidir: boşanmanın yabancı kararla sona erdiği tarih esas alınır.

Anayasa Mahkemesi ve AİHM. Tanıma talebinin hukuka aykırı biçimde reddedilmesi, kişinin aile hayatına saygı hakkını (Anayasa md. 20, AİHS md. 8) ve adil yargılanma hakkını etkileyebilir. Olağan kanun yolları tükendikten sonra kesin kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Bu yolun da sonuçsuz kalması hâlinde 4 ay içinde AİHM'e başvurmak mümkündür.

9. İlk adımlar

Tanıma isteyen eş (davacı veya başvuran) için

• Yabancı kararın kesinleştiğini gösteren şerhi veya belgeyi kararı veren mahkemeden alın.

• Kararı veren ülke Lahey Apostil Sözleşmesine tarafsa apostil şerhi aldırın; değilse Türk dış temsilciliğinin onayını alın.

• Kararın ve kesinleşme belgesinin yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilip onaylanmasını sağlayın.

• Eski eşinizle birlikte başvurabiliyorsanız önce idari tescil yolunu değerlendirin.

• Birlikte başvuru mümkün değilse davalının adresine göre yetkili aile mahkemesini belirleyin.

• Yabancı kararda nafaka, velayet veya tazminat varsa bunların tanıma mı, tenfiz mi gerektirdiğini ayrıca değerlendirin.

• Türkiye'de aynı evlilik için açılmış bir boşanma davası varsa bunu avukatınızla birlikte değerlendirin; iki dava birbirini etkiler.

• Yeniden evlenmeyi planlıyorsanız tanıma kararının nüfusa işlenmesini bekleyin.

Yurt dışında yaşayan vatandaşlar, konsoloslukta düzenleyecekleri bir vekâletnameyle Türkiye'ye gelmeden davayı avukat aracılığıyla takip edebilir. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ, belgeleri dava açmadan önce eksiksiz toplamanın davanın süresini belirgin biçimde kısalttığını hatırlatır.

Karşı taraf (davalı eş) için

• Dava dilekçesini aldığınızda tanıma şartlarından birinin eksik olup olmadığını inceleyin.

• Yabancı davaya usulüne göre çağrılmadıysanız veya temsil edilmediyseniz bunu belgeleriyle savunmanıza yazın.

• Boşanmanın esasına ve kusura ilişkin itirazların tanıma davasında incelenmeyeceğini bilin.

• Tanımaya itirazınız yoksa bunu mahkemeye bildirmeniz, yargılamayı kısaltır ve masrafların size yüklenmesi riskini azaltır.

• Nafaka veya mal rejimi talepleriniz varsa bunların sürelerini ayrıca takip edin.

10. Nafaka, velayet, mal rejimi ve özel durumlar

Nafaka, velayet ve tazminat

Yabancı boşanma kararında yer alan nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişki hükümleri idari tescil yoluyla Türkiye'de sonuç doğurmaz. Bu hükümlerin Türkiye'de uygulanabilmesi için mahkemeden tenfiz kararı alınması gerekir. Tenfizde, tanımadan farklı olarak Türkiye ile kararın verildiği devlet arasında karşılıklılık da aranır. Karşılıklılık; bir anlaşma, o devletin Türk mahkeme kararlarını tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmü veya fiilî uygulama ile sağlanır. Nafaka alacağının yurt dışında tahsili için ayrıca uluslararası nafaka sözleşmeleri kapsamında Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvuru yapılabilir.

Mal rejimi ve miras

Tanınan boşanma kararı, yabancı ülkedeki kesinleşme tarihinden itibaren hüküm doğurduğu için mal rejimi de bu tarihte sona ermiş sayılır. Bu tarihten sonra ölen eş bakımından eski eş yasal mirasçı olamaz. Ancak tanıma yapılmadıkça nüfus kayıtlarında evlilik devam ettiğinden tapu ve miras işlemlerinde fiilî sorunlar yaşanır. Türkiye'deki taşınmazlar için mal rejiminin tasfiyesi talebi, ayrı bir dava ile istenir.

Dini veya tek taraflı boşanmalar

Yalnızca kocanın tek taraflı beyanıyla gerçekleşen "talak" türü boşanmalar, kadının savunma hakkını ve eşitliği ortadan kaldırdığı için Türk kamu düzenine açıkça aykırı kabul edilir ve tanınmaz. Bir mahkeme kararına dayanmayan dini boşanma belgeleri de tanıma konusu olamaz.

Yabancı idari makamların boşanma işlemleri

Bazı ülkelerde (örneğin Danimarka) boşanma, mahkeme yerine idari bir makam tarafından verilebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Danimarka'daki idari makamın boşanma kararının tanınmasını reddeden bölge adliye mahkemesi kararlarını onamıştır. Bu durumdaki kişilerin Türkiye'de ayrıca boşanma davası açması gerekir.

Türkiye'de açılmış boşanma davası

Aynı evlilik için Türkiye'de boşanma kararı verilip kesinleşmiş ve nüfusa işlenmişse, yabancı kararın tanınmasında hukuki yarar kalmaz ve tanıma davası usulden reddedilir. Türkiye'de devam eden bir boşanma davası varsa idari tescil başvurusu reddedilir; mahkeme yolunda ise iki dava arasındaki ilişki mahkemece değerlendirilir.

Çifte vatandaşlar ve yabancı eşler

Eşlerden biri yabancı ise Türk vatandaşı eş idari tescil için tek başına başvurabilir. Çifte vatandaş olan eşler, Türk vatandaşlığı bakımından Türk nüfus kayıtlarına tabi olduğundan, diğer ülkede boşanmış olsalar bile Türkiye'de tanıma yaptırmalıdır.

11. Yerleşik yargı yaklaşımı

Yabancı boşanma kararlarının tanınmasına ilişkin uyuşmazlıkları Yargıtay 2. Hukuk Dairesi inceler. Yargıtayın genel yaklaşımı, tanımayı kolaylaştırıcı yöndedir: kamu düzeni istisnası dar yorumlanır ve boşanmanın esası yeniden incelenmez.

Bu kararlardan çıkan ilkeler şöyle özetlenebilir:

• Kamu düzeni istisnası, yalnızca Türk toplumunun temel değerlerini açıkça ihlal eden durumlarda uygulanır.

• Boşanma kararı için yalnızca tanıma istenir; tenfiz ancak icra gerektiren kısımlar için gündeme gelir.

• Tanıma davasının süresi yoktur ve uzun süre geçmiş olması tek başına ret sebebi değildir.

• Davalının hem yabancı davada hem tanıma davasında savunma hakkına uyulması esastır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Yurt dışında boşandım; Türkiye'de hâlâ evli mi görünüyorum?

Evet. Yabancı boşanma kararı tanınmadıkça Türk nüfus kayıtlarında evliliğiniz devam eder. Bu durum yeniden evlenmenizi engeller ve miras, tapu, emeklilik gibi işlemlerde sorun çıkarır. Boşanmanın nüfusa işlenmesi için ya idari tescil başvurusu yapmanız ya da aile mahkemesinde tanıma davası açmanız gerekir. İşlem tamamlandığında boşanma, yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren geçerli sayılır.

2. İdari tanıma (tescil) nedir ve kimler yararlanabilir?

İdari tanıma, yabancı boşanma kararının mahkemeye gidilmeden nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik aracılığıyla nüfusa işlenmesidir. Dayanağı Nüfus Hizmetleri Kanunu md. 27/A ve 2018 tarihli Yönetmeliktir. Bu yoldan, eşlerin birlikte başvurabildiği dosyalarda veya eşlerden biri ölmüş ya da yabancı ise Türk eşin tek başına başvurusuyla yararlanılabilir. Kararın kesinleşmiş olması ve kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir. Velayet ve nafaka gibi hükümler bu yolla Türkiye'de sonuç doğurmaz.

3. Eski eşim birlikte başvurmaya yanaşmıyor; ne yapabilirim?

Bu durumda idari tescil yolu kapanır ve aile mahkemesinde tanıma davası açmanız gerekir. Davada eski eşiniz davalı olur ve dava dilekçesi ona tebliğ edilir. Eşinizin rızası aranmaz; mahkeme yalnızca kanundaki tanıma şartlarını inceler. Eşiniz ancak bu şartların eksik olduğunu savunabilir. Dava basit yargılama usulüyle görüldüğü için genellikle uzun sürmez.

4. Eşim yabancı uyruklu; idari tescil için tek başıma başvurabilir miyim?

Evet. Eşlerden biri yabancı ise Türk vatandaşı eş idari tescil için tek başına başvurabilir. Aynı imkân, eşlerden biri ölmüşse de vardır. Başvuruda kararın apostilli aslı, kesinleşme belgesi ve Türkçe tercümeleri sunulur. Komisyon şartların bulunmadığını değerlendirirse başvuruyu reddeder ve bu durumda mahkemeye başvurulur.

5. Tanıma davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetkili mahkeme davalının Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer mahkemesidir. Davalının Türkiye'de yerleşim yeri de sakin olduğu yer de yoksa dava Ankara, İstanbul veya İzmir'de açılır. Örneğin eski eşiniz Eskişehir'de yaşıyorsa Eskişehir Aile Mahkemesi yetkilidir.

6. İkimiz de yurt dışında yaşıyoruz; davaya Türkiye'den gelmem gerekir mi?

Gerekmez. Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda bir avukata vekâletname verebilir ve davayı avukatınız aracılığıyla takip ettirebilirsiniz. Tanıma davası basit yargılama usulüyle görüldüğü için tanık dinlenmesi gibi bizzat katılım gerektiren işlemler genellikle olmaz. Davalı da yurt dışındaysa dava Ankara, İstanbul veya İzmir'de açılır ve dava dilekçesi yurt dışına tebliğ edilir. Yurt dışı tebligatı süreyi uzatabilir.

7. Boşanalı 20 yıl oldu; tanıma davası hâlâ açılabilir mi?

Evet. Tanıma davası herhangi bir süreye bağlı değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yabancı kararların her zaman tanınmasının istenebileceğini kabul etmiştir. Aradan uzun süre geçmiş olması tek başına davanın reddi sebebi değildir. Ancak bu süre içinde Türkiye'de ayrıca boşanma kararı verilmiş ve nüfusa işlenmişse, tanımada hukuki yarar kalmaz.

8. Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

Tanıma, yabancı kararın Türkiye'de kesin hüküm etkisini kabul eder ve nüfus kaydı gibi durumların değişmesini sağlar. Tenfiz ise yabancı kararın Türkiye'de icra edilebilmesini, örneğin nafakanın icra yoluyla tahsilini mümkün kılar. Boşanmanın kendisi icra gerektirmediği için tanıma yeterlidir. Tenfizde karşılıklılık şartı aranır, tanımada aranmaz. Yargıtay, yalnızca boşanmaya ilişkin dosyalarda "tenfiz" hükmü kurulmasını hatalı bulmaktadır.

9. Apostil nedir ve nereden alınır?

Apostil, 1961 tarihli Lahey Sözleşmesine taraf ülkelerin resmî belgelerine o ülkenin yetkili makamınca konulan onay şerhidir. Apostilli bir belge, Türkiye'de ayrıca konsolosluk onayı aranmadan kullanılabilir. Apostil, kararı veren ülkedeki yetkili makamdan (genellikle mahkeme, valilik veya dışişleri birimi) alınır. Sözleşmeye taraf olmayan ülkelerin kararları ise o ülkedeki Türk dış temsilciliği aracılığıyla onaylatılır. Apostil kural olarak kararın aslına veya onaylı örneğine konulur, tercümeye değil.

10. Kararımda kesinleşme şerhi yok; ne yapmalıyım?

Tanıma için kararın kesinleşmiş olması şarttır ve bunun belgelenmesi gerekir. Kararın üzerinde kesinleşme şerhi yoksa, kararı veren mahkemeden kesinleşmeyi gösteren ayrı bir belge alınmalıdır. Bu belgeye de apostil konulmalı ve Türkçeye çevrilmelidir. Bazı ülkelerde bu belgenin adı farklıdır (örneğin "Rechtskraftvermerk" veya "certificate of finality"). Kesinleşme belgesi olmadan açılan dava, eksiklik tamamlanana kadar sonuçlandırılamaz.

11. Tercümeyi kim yapmalı ve nasıl onaylanmalı?

Yabancı karar ve kesinleşme belgesinin Türkçe tercümesi yeminli bir tercüman tarafından yapılmalıdır. Türkiye'de yapılan tercümeler noter tarafından onaylanır. Yurt dışında yapılan tercümeler ise Türk dış temsilciliğince veya apostil ile onaylanabilir. Tercümede tarafların adlarının nüfus kayıtlarıyla aynı yazılmasına dikkat edilmelidir. Ad veya doğum tarihi farkı, tescil aşamasında gecikmeye yol açabilir.

12. Yabancı karar gerekçesiz; tanınabilir mi?

Evet. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, yabancı kararın gerekçesiz olmasının tek başına kamu düzenine açık aykırılık oluşturmadığını kabul etmiştir. Bazı ülkelerde, özellikle anlaşmalı boşanmalarda, kararlar kısa ve gerekçesiz yazılır. Bu kararlar diğer şartları taşıyorsa Türkiye'de tanınır. Önemli olan, kararın bir mahkeme tarafından verilmiş ve kesinleşmiş olmasıdır.

13. Kocanın tek taraflı beyanıyla (talak) gerçekleşen boşanma tanınır mı?

Hayır. Yalnızca kocanın tek taraflı iradesine dayanan ve kadına savunma imkânı tanımayan boşanmalar, Türk kamu düzenine açıkça aykırı kabul edilir. Bu tür boşanmalar, kadın ile erkeğin eşitliği ilkesine aykırıdır. Ayrıca bir mahkeme kararına dayanmayan dini boşanma belgeleri de tanıma konusu olamaz. Bu durumdaki kişilerin Türkiye'de boşanma davası açması gerekir.

14. Boşanma kararımı mahkeme değil idari bir makam verdi; tanınır mı?

Bazı ülkelerde boşanma, mahkeme yerine idari bir makam tarafından verilebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Danimarka'daki idari makamın verdiği boşanma kararının tanınması talebini reddeden bölge adliye mahkemesi kararlarını onamıştır. Buna göre MÖHUK kapsamında tanıma, kural olarak yargı kararı niteliğindeki boşanmalar için mümkündür. Bu durumda Türkiye'de ayrıca boşanma davası açılması en güvenli yoldur. Belgelerinizin niteliğini bir avukatla değerlendirmeniz yararlı olur.

15. Yabancı davadan haberim olmadı; tanımaya itiraz edebilir miyim?

Evet. Usulüne göre davaya çağrılmamış, temsil edilmemiş veya gıyabınızda kanunlara aykırı biçimde karar verilmişse tanımaya itiraz edebilirsiniz. Bu itirazı yalnızca davalı yapabilir ve mahkeme bunu kendiliğinden incelemez. İtirazınızı, size tebligat yapılmadığını veya tebligatın usulsüz olduğunu gösteren belgelerle desteklemelisiniz. Tebligatın usule uygunluğu, kararı veren ülkenin usul kurallarına göre değerlendirilir.

16. Her iki eşi aynı avukat temsil etti; bu sorun olur mu?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, her iki eşin aynı avukatla temsil edilmesinin tek başına Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığına oyçokluğuyla karar vermiştir. Bazı ülkelerde anlaşmalı boşanmalarda bu uygulama yaygındır. Kararda karşı oy bulunduğu için yerel mahkemelerin farklı değerlendirme yapma ihtimali vardır. Bu nedenle dilekçede tarafların iradesinin özgür olduğunu gösteren belgelerin sunulması yararlıdır. Davalının tanımaya itiraz etmemesi de bu riski azaltır.

17. Türkiye'de de boşanma davası açmıştım; hangisi geçerli olur?

Türk mahkemesinin boşanma kararı kesinleşip nüfusa işlenmişse, yabancı kararın tanınmasında hukuki yarar kalmaz ve tanıma davası usulden reddedilir. Türkiye'de dava hâlâ devam ediyorsa idari tescil başvurusu kabul edilmez. Mahkeme yolunda ise iki dava arasındaki ilişki dikkatle değerlendirilir. Yabancı karar daha önce kesinleşmişse Türkiye'deki davayı sürdürmek yerine tanıma yoluna gitmek genellikle daha hızlıdır. Bu kararı avukatınızla birlikte vermeniz gerekir.

18. Tanıma davası ne kadar sürer?

Tanıma davası basit yargılama usulüyle görülür ve esasa ilişkin geniş bir inceleme yapılmaz. Davalı Türkiye'deyse ve belgeler eksiksizse dava genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır. Davalı yurt dışındaysa uluslararası tebligat süreyi belirgin biçimde uzatabilir. Kararın kesinleşmesi için kanun yolu sürelerinin de dolması gerekir. İdari tescil yolu ise belgeler tamsa çok daha kısa sürede tamamlanır.

19. Tanıma davasının harcı ne kadar?

2026 tarifesine göre başvurma harcı 732,00 TL ve maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL'dir. Avukatla açılan davada vekâletname suret harcı 104,00 TL eklenir ve toplam harç 1.568,00 TL olur. Buna tebligat giderleri için gider avansı eklenir. Tercüme, apostil ve noter masrafları ayrıca ödenir. İstinaf veya temyize gidilirse ilgili kanun yolu harçları da doğar.

20. Avukatlık ücreti ne kadar olur?

2026–2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre asliye mahkemesi düzeyindeki davalar için asgari ücret 62.000 TL'dir. Bu tutar, mahkemenin kaybeden tarafa yükleteceği vekâlet ücretinin alt sınırıdır. Avukat ile müvekkil arasındaki ücret ise serbestçe kararlaştırılır. Yurt dışı tebligatı, tercüme ve ek tenfiz talepleri gibi işlemler ücreti etkileyebilir. Ayrıntılı bilgi için avukatınızdan yazılı ücret sözleşmesi istemeniz yerinde olur.

21. Tanıma davası için avukat zorunlu mu?

Avukatla temsil zorunlu değildir; davayı kendiniz de açabilirsiniz. Ancak yetki, belgelerin onayı, tercüme ve talebin doğru kurulması gibi teknik konulardaki hatalar davayı uzatır. Yurt dışında yaşıyorsanız avukat aracılığıyla takip, Türkiye'ye gelme zorunluluğunu ortadan kaldırır. Bu nedenle Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi aile ve milletlerarası özel hukukta deneyimli bir avukattan destek almak süreci hızlandırır. Avukat, idari tescil yolunun uygun olup olmadığını da baştan değerlendirebilir.

22. Yabancı karardaki nafaka Türkiye'de uygulanır mı?

Nafaka hükmünün Türkiye'de icra edilebilmesi için mahkemeden tenfiz kararı alınması gerekir. İdari tescil ve tanıma, nafaka hükmünü icra edilebilir hâle getirmez. Tenfizde, tanımadan farklı olarak Türkiye ile kararı veren ülke arasında karşılıklılık da aranır. Tenfiz kararı kesinleşmeden nafaka için icra takibi yapılamaz. Nafaka alacağının yurt dışında tahsili için ise uluslararası sözleşmeler kapsamında Adalet Bakanlığına başvurulabilir.

23. Velayet hükmü ne olur?

Yabancı karardaki velayet ve kişisel ilişki hükümleri idari tescil yoluyla Türkiye'de sonuç doğurmaz. Bu hükümlerin Türkiye'de uygulanabilmesi için mahkemeye başvurulması gerekir. Velayet kararları çocuğun üstün yararına göre her zaman değiştirilebilir; bu nedenle koşullar değişmişse Türkiye'de yeni bir velayet davası da açılabilir. Çocuğun haksız yere bir ülkeden diğerine götürülmesi hâlinde ise Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi devreye girer. Velayet konusunu tanıma başvurusundan ayrı olarak planlamak gerekir.

24. Yeniden evlenmek için ne zaman başvurabilirim?

Yeniden evlenebilmek için önce yabancı boşanma kararının Türkiye'de tanınıp nüfusa işlenmesi gerekir. Aksi hâlde evlendirme memuru, nüfus kaydında evli göründüğünüz için başvurunuzu kabul etmez. Kadınlar için TMK md. 132'deki 300 günlük bekleme süresi ayrıca dikkate alınır. Bu süre, yabancı kararın kesinleştiği tarihten itibaren hesaplanır ve çoğu dosyada tanıma tamamlandığında zaten dolmuş olur. Süre dolmamışsa gebe olunmadığı rapora bağlanarak mahkemeden kaldırılması istenebilir.

25. Boşandığım eşim ölürse mirasçı olur muyum?

Tanınan yabancı boşanma kararı, kesinleştiği tarihten itibaren Türkiye'de de hüküm doğurur. Bu tarihten sonra ölen eski eşinize yasal mirasçı olamazsınız. Ancak tanıma yapılmadıkça nüfus kayıtlarında evli göründüğünüz için mirasçılık belgesinde adınız yer alabilir. Bu durumda diğer mirasçılar, yabancı kararın tanınmasını ve mirasçılık belgesinin düzeltilmesini isteyebilir. Miras uyuşmazlıklarını önlemek için tanımayı geciktirmemek gerekir.

26. Türkiye'deki tapu ve mal paylaşımı ne olacak?

Yabancı kararda Türkiye'deki taşınmazlar hakkında hüküm varsa, bunun Türkiye'de uygulanması için tenfiz gerekir. Kararda mal paylaşımına ilişkin hüküm yoksa, mal rejiminin tasfiyesi için Türkiye'de ayrı bir dava açılabilir. Mal rejimi, boşanma kararının kesinleştiği tarihte sona ermiş sayılır. Bu tarihten sonra edinilen mallar paylaşıma dahil edilmez. Tasfiye davasının sürelerini bir avukatla birlikte takip etmeniz önemlidir.

27. Tanıma için iki ülke arasında anlaşma olması gerekir mi?

Hayır. MÖHUK md. 58 uyarınca tanımada karşılıklılık şartı aranmaz. Bu nedenle Türkiye ile anlaşması bulunmayan ülkelerin boşanma kararları da diğer şartları taşıyorsa tanınır. Karşılıklılık yalnızca nafaka veya tazminat gibi hükümlerin tenfizi istendiğinde aranır. Karşılıklılık bir anlaşma, kanun hükmü veya fiilî uygulama ile sağlanabilir.

28. Yabancı mahkeme Türk hukukunu uygulamadı; bu bir sorun mu?

Kural olarak hayır. Tanıma davasında Türk mahkemesi, yabancı mahkemenin hangi hukuku uyguladığını ve boşanma sebeplerini yeniden incelemez. Yalnızca sonucun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığına bakar. Örneğin Türk hukukunda bulunmayan bir boşanma sebebine dayanılması tek başına tanımayı engellemez. Kamu düzeni istisnası dar yorumlanır.

29. Boşanma Türkiye'de hangi tarihten itibaren geçerli olur?

MÖHUK md. 59 uyarınca tanınan karar, yabancı ülkede kesinleştiği tarihten itibaren Türkiye'de hüküm doğurur. Tanıma kararının tarihi veya nüfusa işleniş tarihi esas alınmaz. Bu kural; miras, mal rejimi, nafaka zamanaşımı ve bekleme süresi bakımından önemlidir. Nüfus kaydında da boşanma tarihi olarak yabancı kararın kesinleşme tarihi gösterilir. Bu nedenle kesinleşme tarihini gösteren belgenin doğru ve eksiksiz olması gerekir.

30. Tanıma kararına karşı istinaf ve temyiz mümkün mü?

Evet. Tanıma davasında verilen karara karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesinin kararına karşı da 2 hafta içinde temyiz yoluna gidilebilir. 2026 tarifesine göre istinaf başvurma harcı 2.002,00 TL, temyiz başvurma harcı 3.608,50 TL'dir. Taraflar kararı kabul ederse kanun yoluna başvurmaktan feragat ederek kesinleşmeyi hızlandırabilir. Karar kesinleşmeden nüfusa işlenmez.

31. İdari tescil başvurum reddedildi; ne yapmalıyım?

İdari tescil başvurusunun reddi, boşanmanın tanınması imkânını ortadan kaldırmaz. Ret kararından sonra aile mahkemesinde tanıma davası açabilirsiniz. Ret gerekçesi (örneğin eksik belge, birlikte başvuru yapılmaması veya Türkiye'de devam eden dava) davada dikkate alınmalıdır. Eksik belge nedeniyle ret varsa belgeyi tamamlayıp yeniden başvurmak da mümkündür. Mahkeme yolunda eşinizin birlikte başvurusu aranmaz.

32. Konsoloslukta vekâletname nasıl verilir?

Yurt dışında yaşayan vatandaşlar, bulundukları ülkedeki Türk konsolosluğunda noter işlemi niteliğindeki vekâletnameyi düzenletebilir. Vekâletnamede "yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi davası açmaya" ve gerekiyorsa "nüfus işlemlerini takip etmeye" yetki verilmelidir. İdari tescil için vekille başvurulacaksa fotoğrafı özel vekâletname gerekir. Konsolosluk randevuları bazen haftalar alabildiği için işlemi erken planlamak yararlıdır. Bulunduğunuz ülkenin noterinde düzenlenen vekâletname de apostil ve tercümeyle kullanılabilir.

33. Yurt dışında anlaşmalı boşandık; idari tescil uygun mu?

Evet, anlaşmalı boşanmalar idari tescil için en uygun dosyalardır. Eşler birlikte başvurursa veya biri diğerinin başvurusundan sonra 90 gün içinde başvurursa işlem mahkemeye gitmeden tamamlanabilir. Kararın kesinleşmiş olması ve gerekli belgelerin apostil ve tercümeyle sunulması gerekir. Kararda velayet veya nafaka hükmü varsa, bunların Türkiye'de uygulanması için ayrıca mahkemeye başvurmak gerekir. Boşanmanın kendisi ise idari yolla nüfusa işlenir.

34. Boşanmadan sonra soyadım ne olur?

TMK md. 173 uyarınca boşanan kadın, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Tanıma veya idari tescil sonrasında nüfus kaydınızdaki soyadı bu kurala göre güncellenir. Boşanan kadın, kocasının soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ispat ederse ve bu durum kocaya zarar vermezse, aile mahkemesinden bu soyadını kullanmaya devam etmek için izin isteyebilir. Yabancı kararda bu konuda bir hüküm varsa tanıma davasında bunun değerlendirilmesi istenebilir. Soyadı değişikliğinden sonra kimlik kartı ve pasaportun yenilenmesi gerekir.

35. Çocuklarımın nüfus kaydı bu işlemden etkilenir mi?

Boşanmanın tanınması, çocukların soybağını ve nüfus kayıtlarındaki anne-baba bilgilerini değiştirmez. Boşanmadan sonra doğan çocukların kaydında ise boşanma tarihi önem kazanır, çünkü babalık karinesi evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuklar için işler. Yurt dışında doğan çocukların Türk nüfusuna tescili konsolosluk aracılığıyla yapılır. Tanıma yapılmamışsa yeni eşten olan çocuğun kaydında sorun çıkabilir. Bu nedenle tanımayı yeni bir evlilik veya çocuk sahibi olmadan önce tamamlamak gerekir.

Sonuç

Yurt dışında alınan bir boşanma kararı, Türkiye'de tanınmadıkça nüfus kayıtlarını değiştirmez. Eşler birlikte başvurabiliyorsa ya da eşlerden biri yabancı veya ölüyse, nüfus müdürlüğü veya konsolosluk üzerinden yapılan idari tescil en hızlı yoldur. Diğer durumlarda aile mahkemesinde açılacak tanıma davası, süreye bağlı olmayan, basit yargılama usulüyle görülen ve karşılıklılık aranmayan bir çözüm sunar.

Başarının anahtarı belgelerdir: kararın kesinleşme belgesi, apostil veya konsolosluk onayı ve onaylı Türkçe tercümeler eksiksiz olmalıdır. Nafaka, velayet ve tazminat gibi hükümler için tanıma yetmez, ayrıca tenfiz gerekir. Talak türü tek taraflı boşanmalar ile mahkeme dışındaki makamların verdiği boşanmalarda ise Türkiye'de yeni bir boşanma davası gündeme gelir.

Yurt dışında boşandıysanız ve kararınızı Türkiye'de tanıtmak istiyorsanız, belgelerinizi Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile birlikte gözden geçirerek en uygun yolu belirleyebilirsiniz. Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır ve somut dosyanız için hukuki danışmanlık yerine geçmez.