Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? (Eskişehir 2026 Rehberi)

Eşler noter huzurunda başka bir mal rejimi seçmediyse, boşanmada mal paylaşımı "edinilmiş mallara katılma rejimi"nin tasfiyesidir. Bu rejim TMK m. 202/1 uyarınca yasal mal rejimidir ve hükümleri TMK m. 218–241 arasında yer alır. Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar edinilmiş mal sayılır; evlilikten önce sahip olunan, miras veya bağış yoluyla gelen mallar ise kişisel mal olarak paylaşım dışında kalır. Tasfiyede her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı kazanır (m. 236/1). Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin payını azaltabilir ya da kaldırabilir (m. 236/2).

Boşanmada mal rejimi dava tarihinde sona erer (m. 225/2). Malların değeri ise uygulamada tasfiye anına, yani karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değerine göre belirlenir. Dava aile mahkemesinde görülür; mal rejimi tasfiyesi boşanma davasının eki sayılmaz ve boşanmadan sonra ayrıca istenebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu katılma alacağında on yıllık zamanaşımını kabul etmektedir (HGK, 17.04.2013, E. 2013/8-375, K. 2013/520). Katılma alacağı; değer artış payı, katkı payı ve denkleştirme taleplerinden farklıdır, bu ayrım 5. bölümdeki tabloda gösterilmiştir.

1. Yasal Çerçeve ve Tarihçe: Mal Rejimi Nedir?

Mal rejimi, eşlerin birbirleriyle ve üçüncü kişilerle olan malvarlığı ilişkilerini düzenleyen kurallar bütünüdür. Bu rehber, Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ'ın hukuk sitesi için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosyada hukuki danışmanlığın yerini tutmaz.

Türk Medeni Kanunu dört mal rejimi tanır:

• edinilmiş mallara katılma rejimi (yasal rejim),

• mal ayrılığı rejimi,

• paylaşmalı mal ayrılığı rejimi,

• mal ortaklığı rejimi.

Eşler noter huzurunda yapılan bir mal rejimi sözleşmesiyle bunlardan birini seçmedikçe yasal rejim, TMK m. 202/1 uyarınca edinilmiş mallara katılma rejimidir. Uygulamada çok sayıda çift, bir sözleşme yapmadığı için bu rejime tabidir.

Tarihçe

743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi döneminde yasal rejim mal ayrılığıydı. 4721 sayılı TMK'nın 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmesiyle yasal rejim edinilmiş mallara katılma rejimi oldu. 4722 sayılı Kanun m. 10 uyarınca, 2002'den önce evlenen eşler de farklı bir rejim seçmediyse 1 Ocak 2002'den itibaren bu rejime tabi sayılır. Bu nedenle 2002 öncesinde edinilen mallar bakımından mal ayrılığı hükümleri esas alınır; diğer eşin bu mallara katkıları ise Yargıtay içtihadıyla "katkı payı alacağı" adı altında değerlendirilir. 2002 sonrasında edinilen mallarda ise katılma alacağı ve değer artış payı hükümleri uygulanır.

Mevzuat bakımından güncel durum: TMK m. 202–241 arası mal rejimi hükümlerinde son dönemde bir değişiklik tespit edilememiştir; ancak yayım öncesinde resmî metnin kontrol edilmesi gerekir (Yayın Notları'na bakınız).

2. Edinilmiş Mal ve Kişisel Mal: Hangi Mal Paylaşılır?

Paylaşımın önşartı, her malvarlığı değerinin önce bir mal grubuna oturtulmasıdır. TMK m. 218'e göre rejim, eşlerin edinilmiş mallarını ve kişisel mallarını kapsar. Yargıtay, kanundaki istisnalar dışında eşlerin mal gruplarını değiştiremeyeceğini, yani mal gruplarının değişmezliği kuralını vurgular.

Edinilmiş mal (TMK m. 219)

Edinilmiş mal, her eşin rejimin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Kanun örnek sayım yapar ve sayım sınırlı değildir:

• çalışmanın karşılığı olan edinimler (maaş, ücret, kazanç),

• sosyal güvenlik ve sosyal yardım kuruluşlarının ödemeleri,

• çalışma gücü kaybı tazminatları,

• kişisel malların gelirleri (örneğin kira),

• edinilmiş malların yerine geçen değerler.

Kişisel mal (TMK m. 220)

Kişisel mallar paylaşım dışında kalır. Bunların başlıcaları:

• yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya,

• rejimin başlangıcında eşlerden birine ait olan mallar,

• miras yoluyla veya başka bir karşılıksız kazanmayla (bağış gibi) gelen değerler,

• manevi tazminat alacakları,

• kişisel malların yerine geçen değerler.

Hangi mal hangi gruba girer?

İspat ve edinilmiş mal karinesi

TMK m. 222/3'e göre bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır. Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren eş bunu ispatla yükümlüdür. Hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen mallar ise eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır (m. 222/2).

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.10.2025, E. 2024/2-618, K. 2025/646 (oy çokluğuyla). Karara göre karşılıksız kazanım ve rejim başlangıcındaki mallar kişisel maldır; kişisel mal iddiası tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir. Somut olayda evlilikten dört ay sonra alınan dairenin alım bedeli, babaya ait iş hanının satışından gelen paradan karşılandığı gerekçesiyle kişisel malla alındığı kabul edilmiş; ilk derece mahkemesinin katılma alacağına hükmeden kararı bozulmuştur.

3. Rejimin Sona Ermesi ve Tasfiyede Önemli Tarihler

Boşanmada mal rejimi karar gününde değil, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır. TMK m. 225/1'e göre rejim eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer; m. 225/2'ye göre boşanma, evliliğin iptali veya mal ayrılığına karar verilmesi hâllerinde ise dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Dava tarihinden sonra edinilen mallar bu nedenle edinilmiş mal grubuna girmez.

Tasfiyede birbirine karıştırılmaması gereken birkaç tarih vardır:

Yargıtay uygulamasında ilke şudur: Hangi malların tasfiyeye gireceği dava tarihine göre belirlenir, bu malların değeri ise tasfiye anına en yakın, yani karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değeri esas alınarak hesaplanır. Bu nedenle bir taşınmazın dava açıldığında ne kadar değerli olduğu değil, mahkeme karar verirken ne kadar değerli olduğu bilirkişi raporuyla araştırılır.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.04.2026, E. 2025/2-354, K. 2026/267 (oy çokluğuyla bozma). Çoğunluğa göre TMK m. 225 uyarınca mal rejimi, kabul edilen boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiştir. Aynı karar, rejim sona erdikten sonra düzenlenen "bana düşen haklarımı dava etmeyeceğim, ona hibe ediyorum" içerikli belgenin, feragatin kesin ve açık bir irade beyanıyla yapılması gerektiğinden tasfiye alacağından feragat sayılmayacağı sonucuna varmıştır.

4. Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Katılma alacağı, "artık değer" üzerinden hesaplanır. Artık değer, bir eşin edinilmiş mallarının toplam değerine eklenecek değerlerin eklenmesi, denkleştirmelerin yapılması ve ilgili borçların düşülmesinden sonra kalan net tutardır (TMK m. 231). Hesap şu sırayla ilerler:

1. Her eşin edinilmiş ve kişisel malları ayrı ayrı belirlenir.

2. Edinilmiş mallara eklenecek değerler eklenir; bunların başında eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler gelir (m. 229).

3. Kişisel ve edinilmiş mal grupları arasındaki ödemeler denkleştirilir (m. 230).

4. Edinilmiş mallara ilişkin borçlar düşülür; kalan tutar artık değerdir.

5. Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde alacak hakkı kazanır (m. 236/1).

6. Karşılıklı alacaklar takas edilir; fark, daha fazla alacaklı olan eşin tek alacağı olarak kalır.

Örnek hesap (tamamen varsayımsaldır)

Bu örnekte Ayşe, Mehmet'in 2.200.000 TL'lik artık değerinin yarısını (1.100.000 TL) ister; Mehmet de Ayşe'nin 600.000 TL'lik artık değerinin yarısını (300.000 TL) ister. Alacaklar mahsup edilince Mehmet'in 800.000 TL ödemesi gerekir.

Kusurun etkisi: TMK m. 236/2

Kural olarak boşanmada kusur katılma alacağının yarı payını değiştirmez. Kanun yalnızca zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâllerinde hâkime, kusurlu eşin payını hakkaniyete uygun olarak azaltma veya kaldırma yetkisi verir.

Emsal: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 07.05.2026, E. 2025/7106, K. 2026/5270 (oybirliğiyle bozma). İlk derece mahkemesi zina nedeniyle katılma alacağını tamamen kaldırmış, istinaf da bunu onamıştır. Daire m. 236/2'nin uygulanabileceğini kabul etmiş, ancak kusur dereceleri, evliliğin süresi ve tarafların ekonomik ve sosyal durumu gibi hakkaniyet ölçütlerine göre pay oranının azaltılması gerektiğini, alacağın yetersiz gerekçeyle tamamen kaldırılmasının hatalı olduğunu belirtmiştir.

Ödeme

Borçlu eş, alacağı nakden ödeyebileceği gibi bir malın ayni olarak devriyle de ödeyebilir; bu halde sürüm değeri esas alınır (m. 239/1). Ödemenin hemen yapılması borçlu eş için ciddi güçlük doğuracaksa erteleme istenebilir; aksi kararlaştırılmadıkça faiz işler ve gerekirse güvence verilir (m. 239/2–3).

5. Komşu Kavramlarla Ayrım: Katılma Alacağı, Değer Artış Payı, Katkı Payı ve Diğerleri

Uygulamada "mal paylaşımı" adı altında birbirinden farklı birden fazla talep bir arada ileri sürülür. Dava dilekçesinde hangi talebin hangi hukuki dayanakla istendiği, hesaplama tarihini ve talebin sonucunu değiştirir.

Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur: "Boşanmanın mali sonuçları" ifadesi nafaka ve tazminatı kapsar, mal rejimi tasfiyesini kapsamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu nedenle anlaşmalı boşanmanın tek başına mal rejimini tasfiye etmeyeceğini kabul etmiştir (bkz. 9. bölüm).

6. Değer Artış Payı ve Katkı Payı Alacağı

Değer artış payı (TMK m. 227), bir eşin diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın esaslı katkıda bulunması hâlinde doğar. Alacak, tasfiye sırasında bu malda meydana gelen değer artışına dayanır. Katkının parasal olması ya da para ile ölçülebilen maddi veya hizmet değeri taşıması gerekir.

Alacağın koşulları

• Katkının yapıldığı mal, katkıda bulunan eşe değil diğer eşe ait olmalıdır.

• Katkı esaslı olmalıdır (örneğin alım bedelinin bir kısmının ödenmesi, kredi taksitleri, yapı masrafları).

• Katkı karşılıksız veya uygun karşılık alınmadan yapılmış olmalıdır.

• Malda tasfiye anında bir değer artışı bulunmalıdır. Değer kaybı bulunan hallerde sonuç ayrıca değerlendirilir.

Uygulamada olağan ev işleri ve çocuk bakımı tek başına parasal katkı gibi değerlendirilmez; ancak somut dosyada hizmet değeri ortaya konabiliyorsa mahkeme bunu değerlendirebilir. Bu nokta dosyaya göre değiştiğinden avukatla ayrıca ele alınmalıdır.

Basitleştirilmiş örnek

Mehmet'in kişisel malı olan daire, edinme bedeli 1.000.000 TL olarak alınmıştır. Ayşe, bu bedelin 250.000 TL'sini kendi maaş birikiminden ödemiştir; yani katkı oranı yaklaşık %25'tir. Tasfiye anında dairenin sürüm değeri 4.000.000 TL ise, katkı oranına göre Ayşe'nin değer artış payı alacağı yaklaşık 1.000.000 TL olarak hesaplanır. Gerçek dosyada bilirkişi; ödeme tarihlerini, enflasyon etkisini ve kredi ödemelerini ayrı ayrı inceler.

Katkı payı alacağıyla farkı

Katkı payı alacağı, 2002 öncesi dönemde mal ayrılığı rejimi altında Yargıtay içtihadıyla geliştirilmiş bir alacaktır. 2002 sonrası edinilen mallara yapılan katkılar bakımından ise "değer artış payı" kavramı kullanılır. İkisinin hesap tarihi de farklıdır: Uygulamada katkı payı dava tarihindeki, değer artış payı ise karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değeriyle hesaplanır.

Aynı mal için hem 2002 öncesi hem sonrası katkı varsa talep dilekçesinde bu iki dönemin ayrı ayrı gösterilmesi, hatalı hesaplama riskini azaltır.

7. Zamanaşımı, Süreler ve İspat

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, boşanma nedeniyle sona eren rejimde katılma alacağının TMK m. 5'in yollamasıyla TBK m. 146'daki on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu kabul etmektedir. TMK m. 178'deki bir yıllık süre bu alacak için uygulanmaz.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.04.2013, E. 2013/8-375, K. 2013/520. Kararın özetine göre katılma alacağı bir yıllık değil on yıllık zamanaşımına tabidir ve sürenin geçip geçmediği değerlendirilirken boşanma hükmünün kesinleşme tarihi de gözönünde tutulmuştur.

Başlangıç anı konusunda dikkat

Uygulamada sürenin boşanma kesinleşmesinden itibaren işlemeye başladığı kabul edilmektedir. Başlangıç anı somut olaya göre tartışma konusu olabileceğinden, güvenli yol boşanma kesinleşmeden önce ya da hemen sonrasında dava açmaya özen göstermektir. Zamanaşımını mahkeme kendiliğinden gözetmez; karşı tarafın zamanaşımı def'ini ileri sürmesi gerekir (TBK m. 161).

Üçüncü kişilere karşı dava

Borçlu eşin karşılıksız olarak üçüncü kişilere yaptığı kazandırmalar nedeniyle katılma alacağı karşılanamazsa, eksik kalan kısım için bu kişilere karşı TMK m. 241 uyarınca dava açılabilir. Bu davada kanun, alacağın zamanaşımından ayrı ve daha kısa hak düşürtücü süreler öngörür; süre hâllerinde mümkün olan en erken tarihte hareket edilmelidir.

İspat: hangi deliller işe yarar?

Katılma alacağı ve kişisel mal iddiaları her türlü delille ispatlanabilir. Dosyada sıklıkla şunlar kullanılır:

• tapu kayıtları ve tapu müdürlüğü yazışmaları,

• araç ruhsat ve satış kayıtları,

• banka hesap hareketleri, havale dekontları ve kredi ödeme planları,

• SGK ve vergi kayıtları (gelirin kaynağını göstermek için),

• şirket ortaklık belgeleri, bilanço ve ticaret sicili kayıtları,

• miras veya bağış belgeleri (kişisel mal iddiası için),

• tanık beyanları ve bilirkişi raporları.

Mahkeme, tarafların talebi üzerine bankalara, tapu müdürlüğüne ve diğer kurumlara müzekkere yazar. Malların değeri bilirkişi raporuyla belirlenir ve bu rapora itiraz edilebilir.

8. Dava Süreci ve Görevli Mahkeme

Mal rejimi tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tasfiyenin boşanmanın fer'î bir sonucu olmadığını ve zamanaşımı süresi içinde ayrıca talep edilebileceğini belirtmiştir (HGK, 10.09.2025, E. 2024/7, K. 2025/498). Bu nedenle eşler tasfiye talebini boşanma davası sırasında ya da boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak ileri sürebilir.

Boşanma davası sürerken açılan mal rejimi davası

Boşanma devam ederken açılan mal rejimi davasında mahkeme genellikle boşanma kararının kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Emsal: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.09.2024, E. 2023/6050, K. 2024/6103 (oybirliğiyle bozma). Bu kararın ikincil kaynaktaki özetine göre boşanma devam ederken açılan mal paylaşımı davası usulden reddedilmemeli, boşanmanın sonucu beklenmelidir.

Dava adımları

1. Dava dilekçesi hazırlanır; mal varlığı kalemleri, edinme tarihleri ve talep edilen alacak türü (katılma alacağı, değer artış payı vb.) ayrı ayrı yazılır.

2. Harcın ve gider avansının ödenmesiyle dava açılır. Hangi dava türünün (kısmi dava, belirsiz alacak davası) seçileceği, güncel HMK hükümlerine göre avukatla belirlenmelidir.

3. Mahkeme tapu, banka, SGK, araç ve şirket kayıtları için müzekkere yazar.

4. Bilirkişi malların sürüm değerini ve artık değeri hesaplar; taraflar rapora itiraz edebilir.

5. Mahkeme, gerekirse karşılıklı alacakları takas ederek tek bir alacağa hükmeder.

6. Karar istinaf ve temyiz yoluna tabidir; Yargıtay denetimi bakımından mal rejimi uyuşmazlıklarını 2. Hukuk Dairesi incelemektedir.

Karşı tarafın da alacağı olabileceğinden, karşı dava açılıp açılmayacağı bir an önce değerlendirilmelidir.

Geçici koruma: tedbir ve haciz

Mal kaçırma riski varsa, dava açılırken veya sonrasında tapu kaydına ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz talep edilebilir. Tedbir talebinde yaklaşık ispat aranır; bu nedenle devir işlemlerini gösteren belgeler erken sunulmalıdır. Dilekçe ve delil planı konusunda Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi bir avukattan destek almak, eksik delil ve yanlış talep türü riskini azaltabilir.

9. Anlaşmalı Boşanma ve Protokolde Mal Rejimi

Anlaşmalı boşanmanın koşulları TMK m. 166/3'te düzenlenir. Boşanma protokolünde nafaka, tazminat, velâyet ve kişisel ilişki gibi konuların yanında mal rejiminin tasfiyesi de düzenlenebilir; ancak bu zorunlu değildir. Tasfiyeyi düzenleyen anlaşma için ayrı bir geçerlilik şekli aranmaz; yine de bir taşınmazın devri tapuda resmî işlemle yapılmalıdır.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.09.2025, E. 2024/7, K. 2025/498 (oy çokluğuyla bozma; özel daire kararı: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 03.11.2021, E. 2021/5382, K. 2021/8091; dosya Küçükçekmece 2. Aile Mahkemesi'ne gönderilmiştir). Çoğunluğa göre anlaşmalı boşanma protokolünde ve hükümde mal rejiminin tasfiyesine ilişkin düzenleme yoksa, duruşmadaki "paylaşılacak bir malımız ve eşya talebimiz yoktur" biçimindeki beyanlar tek başına tasfiye anlamına gelmez ve feragat olarak kabul edilemez; feragatin kesin ve açık olması gerekir. "Boşanmanın mali sonuçları" ifadesi nafaka ve maddi–manevi tazminatı (TMK m. 174, 175, 182) kapsar, mal rejimi tasfiyesini kapsamaz. Karşı oy görüşü ise duruşmadaki beyanın ikrar niteliği taşıdığını ve boşanmadan dokuz yıl sonra açılan davanın dürüstlük kuralına (TMK m. 2) aykırı olduğunu savunmuştur.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.04.2026, E. 2025/2-354, K. 2026/267 (oy çokluğuyla bozma). Rejim sona erdikten sonra düzenlenen ve "bana düşen haklarımı dava etmeyeceğim, ona hibe ediyorum" içeriği taşıyan belge, çoğunluğa göre HMK m. 307–309 uyarınca aranan açık feragat irade beyanını taşımadığı için tasfiye davasına engel sayılmamış ve dava esastan incelenmelidir.

Protokol yazarken dikkat edilecekler

• Mal rejiminin tasfiyesi isteniyorsa bunu açıkça yazın; "mal talebimiz yoktur" gibi geniş ifadeler kullanılmamalıdır.

• Vazgeçiliyorsa hangi alacaklardan (katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı) ve hangi mallar bakımından vazgeçildiği ayrı ayrı belirtilmelidir.

• Mallar paylaşılıyorsa liste, değer ve devir tarihi protokole eklenmelidir.

• Kararın kesinleşmesinden sonra bile, tasfiye düzenlenmediyse zamanaşımı süresi içinde ayrı dava açılabilir.

10. Mal Kaçırma, Muvazaa ve Şirket Hisseleri

Boşanma sürecinde bir eşin mallarını yakınlarına veya üçüncü kişilere devretmesi sık karşılaşılan bir uyuşmazlıktır. Kanun bu duruma iki ayrı araçla yanıt verir: Katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler artık değere eklenir (TMK m. 229); borçlu eşin mal varlığı yetmezse, karşılıksız kazanan üçüncü kişiye karşı eksik kalan kısım için dava açılabilir (TMK m. 241). Ayrıca devrin muvazaalı (görünüşte) olduğu iddiasıyla genel hükümlere dayalı bir iptal davası da gündeme gelebilir.

Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.04.2025, E. 2023/618, K. 2025/231 (oy çokluğuyla bozma; özel daire kararı: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 05.04.2022, E. 2021/2012, K. 2022/6837). Kararın özetine göre:

• Muvazaalı işlemin geçersizliğini üçüncü kişi ileri sürebilir, ancak davacının hukuki yararının bulunması gerekir. Bunun için davacının devir yapandan bir alacağının bulunması ve devrin bu alacağın ödenmesini önlemek amacıyla yapılmış olması aranır.

• Alacağın varlığı hukuki yararın ön koşulu olduğundan, açılmış katılma alacağı davasının sonucu bekletici mesele yapılmalıdır (HMK m. 165).

• Alacak varsa ve muvazaa ispatlanırsa, tapu iptali ve tescil yerine davacının taşınmazın haczini ve satışını isteyebilmesi yönünde hüküm kurulmalıdır (İİK m. 283'ün kıyasen uygulanması).

Bu nedenle uygulamada üçüncü kişiler adına yapılan devirlerde önce katılma alacağının varlığı ve miktarı netleşmeli, sonra devrin muvazaalı olduğuna ilişkin deliller (devir bedelinin ödenmediği, akraba arası devir, devir zamanı vb.) sunulmalıdır.

Şirket hisseleri ve işletmeler

Bir eşin şirkette sahip olduğu ortaklık payı edinilmiş mal ise artık değere dahil edilir. Şirketin malvarlığı doğrudan eşe ait sayılmaz; paylaşıma girecek olan, eşin şirketteki payının değerdir. Bu değer genellikle mali müşavir veya bilirkişi kurulu tarafından, şirketin mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumu gözönünde tutularak belirlenir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 21.11.2016, E. 2015/6299, K. 2016/15819 kararına bu yönde atf yapılmaktadır (ikincil kaynaktan aktarılmıştır, kararla karşılaştırılması gerekir).

11. İlk Adımlar: Hangi Eş Ne Yapmalı?

Katılma alacağı talep etmek isteyen eş için

• Envanter çıkarın. Taşınmaz, araç, banka hesabı, şirket payı, sigorta, yatırım ve alacakları tek listede toplayın. Her kalem için edinme tarihini ve ödeme kaynağını not edin.

• Boşanma dava tarihini kaydedin. Rejimin sona erdiği tarih bu tarihtir; sonraki edinimler hesaba girmez.

• Kendi belgelerinizi toplayın. Kendi adınıza olan tapu, araç ve hesap kayıtlarına e-Devlet ve bankalar üzerinden erişebilirsiniz. Eşinizin kayıtlarını ise mahkeme müzekkereyle ister; bunları izinsiz edinmeye çalışmayın.

• Katkılarınızı belgeleyin. Eşinize ait mala yaptığınız ödemeler (peşinat, kredi taksiti, tadilat) için dekont ve hesap hareketi saklayın.

• Mal kaçırma şüphesinde hızlı davranın. Yakın zamanlı devirleri gösteren tapu ve hesap kayıtlarını derleyin; ihtiyati tedbir ve haciz talebini dava ile birlikte değerlendirin.

• Protokol imzalamadan önce mal rejimi maddesini okuyun. "Mal talebimiz yoktur" ibaresinin ne anlama gelebileceğini 9. bölümdeki emsallerle birlikte düşünün.

Kendisinden katılma alacağı istenen eş için

• Kişisel mal iddialarınızı belgeleyin. Miras, bağış, evlilik öncesi edinim veya kişisel malvarlığının satış bedeliyle yapılan alımları gösteren belgeleri (tapu, satış sözleşmesi, banka dekontu) derleyin. İspat yükü bu iddiayı ileri süren eşte olduğundan, ödeme kaynağının izi sağlanmalıdır.

• Dava sürerken mal devrinden kaçının. Devirler TMK m. 229 ve m. 241 kapsamında sorun doğurabilir ve muvazaa iddiasıyla karşınıza çıkabilir.

• Alacağı değerlendirin. Kendi lehinize bir katılma alacağı varsa takas ve karşı dava seçeneğini düşünün.

• Zamanaşımını hesaplayın. On yıllık sürenin geçip geçmediğini, boşanmanın kesinleşme tarihine göre kontrol edin; zamanaşımı def'ini zamanında ileri sürün.

• Ödeme planını hazırlayın. Nakit ödeme zorsa ayni devir veya erteleme (m. 239) seçeneklerini ve vereceğiniz güvenceyi önceden planlayın.

• Kusur iddiasını kanıtlayın. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma varsa m. 236/2 kapsamında pay azaltma talebi için delil sunun.

12. Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı (Özet Tablo)

Aşağıdaki tabloda yalnızca bu rehberde yer verilen kararlar, yeni tarihten eskiye doğru sıralanmıştır. "Kaynak" sütunu, kararın hangi metinden okunduğunu gösterir.

Bu kararlardan çıkan genel resim şudur: Yargıtay mal rejimi uyuşmazlıklarını olay olay inceler; malın edinme tarihi, ödeme kaynağı, delil ve usul kuralları sonucu belirler. Kusur kural olarak payı değiştirmez, istisna zina ve hayata kast hâlleridir. Feragat ve vazgeçme beyanları dar yorumlanır ve kesin, açık bir irade aranır. Hesaplamada malların tasfiyeye en yakın tarihteki sürüm değeri esas alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Boşanmada mal paylaşımı kendiliğinden mi yapılır, yoksa ayrı dava mı gerekir?

Mal paylaşımı boşanma kararıyla kendiliğinden yapılmaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mal rejimi tasfiyesinin boşanmanın eki sayılmadığını ve zamanaşımı süresi içinde ayrıca talep edilebileceğini belirtmiştir. Taraflar tasfiye talebini boşanma davasıyla aynı dönemde ayrı bir dava olarak açabilir ya da boşanma kesinleştikten sonra açabilir. Boşanma protokolünde tasfiye açıkça düzenlenmişse ayrıca dava gerekmeyebilir. Hangi yolun uygun olduğu, malvarlığının büyüklüğüne ve mal kaçırma riskine göre değişir.

2. Evlilikten önce aldığım ev boşanmada paylaşılır mı?

Evlilik öncesinde edinilen ev kural olarak kişisel maldır ve katılma alacağı hesabına girmez (TMK m. 220). Ancak evlilik sırasında eşiniz o evin kredisini ödemiş, tadilat yapmış veya bedelinin bir kısmını karşılamışsa değer artış payı alacağı doğabilir. Evin getirdiği gelir, örneğin kira, edinilmiş mal sayılır. Evin satılıp yerine başka bir ev alınması hâlinde yeni ev, kişisel mal yerine geçen değer olarak değerlendirilebilir. Bunun için ödeme kaynağının banka ve tapu kayıtlarıyla gösterilmesi gerekir.

3. Evlilik içinde yalnızca eşimin adına alınan ev paylaşılır mı?

Tapunun kimin adına olduğu tek başına belirleyici değildir. TMK m. 222/3'e göre bir eşin bütün malları, aksi ispat edilene kadar edinilmiş mal sayılır. Bu nedenle evlilik sırasında eşiniz adına alınan ev, kişisel malvarlığıyla alındığı ispatlanmadıkça katılma alacağı hesabına girer. Kişisel mal iddiasını ileri süren eş ispat yükü altındadır. Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.10.2025, E. 2024/2-618, K. 2025/646. Bu kararda evlilikten dört ay sonra alınan dairenin, babanın iş hanının satışından gelen paradan karşılandığı gerekçesiyle kişisel malla alındığı kabul edilmiştir.

4. Annemden kalan miras daire ve bu dairenin kira geliri paylaşılır mı?

Miras yoluyla gelen daire kişisel maldır ve paylaşıma girmez (TMK m. 220). Dairenin kira geliri ise TMK m. 219 uyarınca edinilmiş mal sayılır. Dolayısıyla evlilik süresince biriken kira geliri ya da bu gelirle alınan başka mallar katılma alacağı hesabına girebilir. Miras kalan dairenin satılıp bedeliyle başka bir mal alınması hâlinde bu mal, kişisel mal yerine geçen değer olarak değerlendirilebilir. Bunu göstermek için satış ve ödeme belgelerinin saklanması gerekir.

5. Dava açıldıktan sonra aldığım araç veya ev paylaşılır mı?

Boşanmada mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m. 225/2); dava tarihinden sonra edinilen mallar edinilmiş mal grubuna girmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.04.2026 tarihli kararında (E. 2025/2-354, K. 2026/267) rejimin kabul edilen boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğini esas almıştır. Dava tarihinden önce yapılan ödemeler ve devir işlemleri ise hesaba katılabilir. Bu nedenle edinme tarihi ile dava tarihi arasındaki kısa süreli işlemler özellikle incelenir. Aracın veya evin sözleşme ve tescil tarihleri belge ile gösterilmelidir.

6. Malların değeri hangi tarihteki fiyata göre hesaplanır?

Hangi malların hesaba gireceği dava tarihine göre belirlenir; bu malların değeri ise tasfiye anına en yakın tarihteki sürüm değeriyle hesaplanır. Uygulamada bu tarih yerel mahkemenin karar tarihine, istinaf aşamasında tasfiyeyi bölge adliye mahkemesi yapıyorsa o mahkemenin karar tarihine en yakın tarihtir. Bu yaklaşım, enflasyonlu dönemlerde malın güncel değerinin yansıtılmasını sağlar. Değeri bilirkişi raporu belirler ve taraflar rapora itiraz edebilir. Örneğin 2020'de alınan bir dairenin değeri, dava tarihindeki değil karar tarihine yakın değeri üzerinden hesaplanır.

7. Mal paylaşımı her zaman yarı yarıya mıdır? Kusurlu eş de pay alır mı?

Kural olarak her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde alacak hakkı kazanır (TMK m. 236/1). Kusur kendiliğinden payı değiştirmez; örneğin şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma bu oranı etkilemez. Pay oranı ancak zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâllerinde azaltılabilir ya da kaldırılabilir (m. 236/2). "Yarı yarıya" ifadesi, malların aynen bölüşülmesi değil, iki eşin artık değerlerinin hesaplanıp karşılıklı alacakların takas edilmesi demektir. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle farklı bir oran da belirleyebilir (m. 237).

8. Eşimin aldatması mal paylaşımındaki payımı etkiler mi?

Etkileyebilir, ancak otomatik değildir. Zina nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin katılma alacağını azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m. 236/2). Hâkim bu yetkiyi hakkaniyete göre kullanır; kusur dereceleri, evliliğin süresi ve tarafların ekonomik ve sosyal durumu gözetilir. Emsal: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 07.05.2026, E. 2025/7106, K. 2026/5270. Bu kararda zina nedeniyle katılma alacağını tamamen kaldıran hüküm, yetersiz gerekçe nedeniyle bozulmuş ve pay oranının hakkaniyet ölçütleriyle azaltılması gerektiği belirtilmiştir.

9. Katılma alacağı davası kaç yıl içinde açılmalıdır?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, boşanma nedeniyle sona eren rejimde katılma alacağı için TBK m. 146'daki on yıllık zamanaşımının uygulanacağını kabul etmektedir. TMK m. 178'deki bir yıllık süre bu alacağa uygulanmaz. Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.04.2013, E. 2013/8-375, K. 2013/520. Sürenin başlangıcı somut olayda tartışılabileceğinden, güvenli yol boşanma kesinleşmeden önce veya hemen sonra dava açmaktır. Zamanaşımını mahkeme kendiliğinden gözetmez; karşı taraf zamanaşımı def'ini ileri sürmelidir.

10. Boşanmamız sekiz yıl önce kesinleşti. Hâlâ mal paylaşımı davası açabilir miyim?

On yıllık zamanaşımı süresi dolmadıysa dava açabilirsiniz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.09.2025 tarihli kararına konu olan olayda tasfiye davası, boşanmadan yaklaşık dokuz yıl sonra açılmıştır. Genel Kurul çoğunluğu tasfiye talebinin esastan incelenmesi gerektiğini kabul etmiş, karşı oyda ise gecikmenin dürüstlük kuralına (TMK m. 2) aykırı olduğu savunulmuştur. Sürenin başlangıcı somut olaya göre tartışılabileceğinden, süreye yaklaşılmışsa dilekçenin gecikmeden verilmesi gerekir. Boşanma kararının kesinleşme tarihini gösteren kesinleşme şerhi bu hesapta temel belgedir.

11. Mal paylaşımı davasını boşanma davasıyla aynı anda mı açmalıyım?

Zorunlu değildir, ancak birçok dosyada aynı dönemde açmak yarar sağlar. Rejim zaten boşanma dava tarihinde sona erdiği için mal kaçırma riski varsa ihtiyati tedbir talebi de erken yapılabilir. Mal rejimi davası boşanma sürerken açılırsa mahkeme boşanma kararının kesinleşmesini bekletici mesele yapabilir. Bu bekleme dosyayı yavaşlatsa da dava açılmış olduğu için zamanaşımı kesilmiş olur. Boşanma sonrası açmak ise protokoldeki durumu ve boşanmanın sonucunu görerek talep kurma imkânı verir.

12. Anlaşmalı boşanırken "paylaşılacak malımız yok" dedik. Hakkımı kaybettim mi?

Bu beyan tek başına mal rejimi tasfiyesinden vazgeçme anlamına gelmez. Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.09.2025, E. 2024/7, K. 2025/498 (oy çokluğu). Karara göre protokolde ve hükümde tasfiyeye ilişkin düzenleme yoksa duruşmadaki bu tür beyanlar tasfiye sayılamaz ve feragat olarak kabul edilemez; feragat kesin ve açık olmalıdır. Karşı oyda ise beyanın ikrar niteliğinde olduğu savunulmuştur. Karar oy çokluğuyla alındığı için protokolde bu konunun açıkça yazılması en güvenli yoldur.

13. Protokolde "tüm mal taleplerinden feragat ediyoruz" yazıyorsa yine de dava açabilir miyim?

Açık, kesin ve kayıtsız şartsız bir feragat, yeni tasfiye davası açma imkânını ortadan kaldırabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, feragatin kesin ve açık bir irade beyanıyla yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. Protokolde hangi alacaklardan (katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı) ve hangi mallardan vazgeçildiği yazılıysa o kapsam bağlayıcı olur. İfade genişse ve belirsizse dar yorumlanma ihtimali vardır. Baskı veya aldatma gibi irade sakatlıkları ise ayrıca ileri sürülebilir.

14. Mal rejimi davasında hangi mahkeme görevli ve yetkilidir?

Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından genel kural, davalının yerleşim yeri mahkemesidir; ancak boşanma davasıyla birlikte veya bağlantılı yürütülüyorsa o davanın görüldüğü mahkeme de gündeme gelebilir. Yetki kuralları dosyaya göre değiştiği için dilekçe verilmeden önce kontrol edilmelidir.

15. Dava harcı ve masraflar ne kadar tutar?

Harç, dava değerine göre nispi olarak hesaplanır ve tutarlar her yıl güncellenen harçlar tarifesine bağlıdır. Bu nedenle kesin bir rakam vermek doğru olmaz; dilekçe verilirken mahkeme kalemi güncel tutarı hesaplar. Bunun yanında bilirkişi ücreti, keşif masrafı ve müzekkere giderleri için gider avansı yatırılır. Kısmi dava açılırsa harç yalnızca talep edilen kısım üzerinden alınır, bu durum ıslah sırasında tamamlama harcı doğurur. Yargılama giderlerinin kimin üzerine bırakılacağı, davanın kabul veya ret oranına göre karar verilirken belirlenir.

16. Banka hesabındaki para paylaşılır mı?

Evlilik içinde biriken maaş, ticari kazanç ve tasarruflar edinilmiş mal sayılır. Hesaptaki para, dava tarihinde bulunan bakiye üzerinden değerlendirilir; dava tarihinden sonra yatan tutarlar hesaba girmez. Miras, bağış veya evlilik öncesi birikimden gelen para kişisel maldır, ancak aynı hesapta karışmışsa ispat güçleşir. Bu nedenle kişisel para için ayrı hesap kullanmak ve dekontları saklamak önemlidir. Bilirkişi, hesap hareketlerini inceleyerek paranın kaynağını belirler.

17. Araç eşimin adına ve kredi ile alınmış. Nasıl hesaplanır?

Evlilik sırasında alınan araç, aksi ispat edilmedikçe edinilmiş mal sayılır; tescilin hangi eş adına olduğu belirleyici değildir. Aracın değeri tasfiye anına en yakın tarihteki sürüm değeriyle bilirkişi tarafından belirlenir. Araca ilişkin kalan kredi borcu, edinilmiş mallara ilişkin borç olarak artık değer hesabında düşülür. Araç dava öncesinde satıldıysa satış bedelinin akıbeti ve satışın alacağı azaltma amacı taşıyıp taşımadığı araştırılır (TMK m. 229). Satışın kimlere yapıldığı ve bedelin ödenip ödenmediği ispat bakımından önemlidir.

18. Konut kredisi hâlâ ödeniyorsa kalan borç nasıl hesaba girer?

Edinilmiş mallara ilişkin borçlar artık değer hesabında düşülür (TMK m. 231). Bu nedenle krediyle alınan evin değeri hesaplanırken dava tarihindeki kalan kredi bakiyesi borç olarak dikkate alınır. Böylece yalnızca ödenmiş kısım değil, evin güncel değerinden kalan borç çıkarıldıktan sonraki net katkı paylaşılmış olur. Dava tarihinden sonra yapılan taksit ödemeleri ise ayrı bir inceleme gerektirir ve somut dosyaya göre değerlendirilir. Banka kredi hesap özeti, bu hesap için temel belgedir.

19. Düğünde takılan altın ve ziynet eşyaları ne olur?

Üzerinde taşınan veya yalnızca kişisel kullanıma yarayan eşya, kural olarak kişisel maldır (TMK m. 220) ve katılma alacağı hesabına girmez. Düğünde takılan ziynet eşyaları genellikle takıldığı kişiye ait kişisel mal sayılır; bunların iadesi ayrı bir talep olarak ileri sürülür. Talepte ziynetlerin cinsi, miktarı ve sonradan bozdurulup bozdurulmadığı önem taşır. İspat için düğün fotoğrafları, video kayıtları, tanık beyanları ve bozdurma belgeleri kullanılır. Ziynet talebi mal rejimi tasfiyesinden ayrı değerlendirildiği için dilekçede ayrı kalem olarak gösterilmelidir.

20. Ev işi ve çocuk bakımı mal paylaşımında karşılık bulur mu?

Bu emek, sistemin içinde dolaylı olarak karşılık bulur. Evlilik süresince çalışmayan eş de çalışan eşin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde alacak hakkı kazanır (TMK m. 236/1). Bu paylaşım ev emeğini ayrıca ücretlendirmek için değil, eşler arası eşitliği sağlamak için öngörülmüştür. Ev işleri ve çocuk bakımı tek başına değer artış payı doğuran parasal katkı gibi değerlendirilmez. Ancak somut olayda para ile ölçülebilir bir hizmet değeri ortaya konabiliyorsa bu ayrıca incelenebilir.

21. Değer artış payı nedir ve ne zaman istenir?

Değer artış payı, bir eşin diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın esaslı katkıda bulunması hâlinde doğar (TMK m. 227). Örneğin eşinizin kişisel malı olan eve peşinat vermişseniz veya kredi taksitlerini ödemişseniz bu alacak gündeme gelir. Alacak, tasfiye sırasında malda meydana gelen değer artışı üzerinden hesaplanır. Katkının miktarı, ödeme tarihi ve ödeme kaynağı dekontlarla ispatlanmalıdır. Talep, mal rejimi tasfiyesi davasında katılma alacağıyla birlikte veya ayrı bir kalem olarak ileri sürülebilir.

22. Katkı payı alacağı ile değer artış payı arasındaki fark nedir?

Katkı payı alacağı, 2002 öncesi dönemde mal ayrılığı rejimi altında Yargıtay içtihadıyla geliştirilmiş bir alacaktır. Değer artış payı ise 2002 sonrasında edinilen mallara yapılan katkılar bakımından TMK m. 227'ye dayanır. Uygulamada iki alacağın hesap tarihi de farklıdır: Katkı payı dava tarihindeki, değer artış payı karar tarihine en yakın tarihteki sürüm değeriyle hesaplanır. Aynı mala hem 2002 öncesi hem sonrası katkı yapılmışsa iki dönem dilekçede ayrı gösterilmelidir. Terimlerin karıştırılması hesaplama hatasına yol açabileceğinden dilekçe dikkatle yazılmalıdır.

23. Eşimin şirket hisseleri paylaşılır mı?

Evlilik sırasında karşılığı verilerek edinilen ortaklık payı edinilmiş mal sayılır ve artık değer hesabına girer. Şirketin malvarlığı doğrudan eşe ait kabul edilmez; hesaba giren, eşin şirketteki payının değeridir. Bu değer genellikle mali müşavir veya bilirkişi kurulu tarafından, şirketin mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumu gözetilerek belirlenir. Hisse evlilikten önce edinilmişse kişisel mal olabilir; ancak evlilik sırasındaki sermaye artırımları, kâr payları ve ödenen bedeller ayrıca incelenmelidir. Şirket kayıtları, bilanço ve ticaret sicili belgeleri bu dosyalarda delilin temelini oluşturur.

24. Eşim mal kaçırıyor. Ne yapabilirim?

Önce devir işlemlerini gösteren tapu, banka ve araç kayıtları gibi delilleri toplayın. Dava açarken veya açıldıktan sonra tapu kaydına ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz talep edebilirsiniz. Katılma alacağını azaltmak amacıyla yapılan devirler artık değere eklenir (TMK m. 229); borçlu eşin malvarlığı yetmezse kazanan üçüncü kişiye karşı eksik kısım için dava açılabilir (m. 241). Muvazaa iddiasında Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, katılma alacağı davasının sonucunu bekletici mesele yapmıştır. Süreler kısa olabileceğinden bu tür şüphede gecikmeden işlem yapılmalıdır.

25. Eşim malı annesine sattı. Tapu iptali mümkün mü?

Satış gerçekte yapılmamış, yalnızca görünüşte kurulmuşsa (muvazaa) devrin geçersizliği ileri sürülebilir. Emsal: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.04.2025, E. 2023/618, K. 2025/231. Kararın özetine göre davacının hukuki yararı için devir yapandan bir alacağının bulunması gerekir ve katılma alacağı davasının sonucu bekletici mesele yapılmalıdır. Alacak varsa ve muvazaa ispatlanırsa, tapu iptali ve tescil yerine davacının taşınmazın haczini ve satışını isteyebilmesi yönünde hüküm kurulmalıdır. Akrabalar arası satışlarda bedelin gerçekten ödenip ödenmediği, bedelin kaynağı ve devrin zamanlaması delil bakımından belirleyicidir.

26. TMK m. 241 davası ne zaman açılabilir?

Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamıyorsa ve borçlu eş üçüncü kişilere karşılıksız kazandırmalar yapmışsa, eksik kalan kısım için bu kişilere karşı dava açılabilir (TMK m. 241). Bu davada üçüncü kişiye karşı talep, yalnızca karşılıksız kazandırma ile sınırlıdır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir ve yetkili mahkeme tasfiye davasına bakan mahkemedir. Kanun bu dava için kısa hak düşürücü süreler öngördüğünden süre hesabı ayrıca ve dikkatle yapılmalıdır. Borçlu eşin ödeme gücü olup olmadığı önce tasfiye davasında netleştiği için bu iki dava birbirine bağlı yürür.

27. Aile konutu boşanmada kime kalır?

Mal rejimi tasfiyesi tek başına konutun mülkiyetini devretmez; tapu kimin adınaysa mülkiyet onda kalır, diğer eşin hakkı ise para alacağı olarak hesaplanır. Evlilik devam ederken aile konutu üzerindeki tasarruflar diğer eşin rızasına bağlıdır (TMK m. 194). Konutun taraflardan birine bırakılması istenirse bu, protokolle veya borcun ayni devirle ödenmesi yoluyla (m. 239/1) sağlanabilir. Konutun kullanımı ve çocukların barınması gibi konular mal rejimi tasfiyesinden ayrı değerlendirilir. Bu nedenle aile konutuna ilişkin talep, dilekçede mülkiyet ve kullanım bakımından ayrı ayrı kurulmalıdır.

28. Mahkeme malları bölüştürür mü, yoksa para mı öder?

Mahkeme kural olarak malları aynen bölüştürmez; katılma alacağına, yani para alacağına hükmeder. Karşılıklı alacaklar varsa takas edilir ve fark tek alacak olarak kalır. Borçlu eş alacağı nakden ödeyebileceği gibi, anlaşmayla bir malı ayni olarak devrederek de ödeyebilir (TMK m. 239/1); bu durumda malın sürüm değeri esas alınır. Ayni devir zorunlu değildir ve tarafların anlaşmasına veya mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Taşınmaz devri her halükârda tapuda resmî işlemle yapılır.

29. Katılma alacağı ne zaman ödenir ve faiz işler mi?

Alacak, kural olarak mahkeme kararı kesinleştiğinde icra yoluyla tahsil edilebilir hâle gelir. Borçlu eş alacağı gönüllü ödemezse alacaklı eş ilamlı icra takibi başlatabilir. TMK m. 239 uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça faiz işler. Faizin başlangıç tarihi, dava türüne ve talebin nasıl kurulduğuna göre farklılaşabileceğinden, dilekçede faiz başlangıcı açıkça talep edilmelidir. Karar kesinleşmeden önce borçlu eşin ödeme yapması da mümkündür ve bu durum mahsup edilir.

30. Borçlu eşin ödeme gücü yoksa ödeme ertelenebilir mi?

Evet, erteleme mümkündür. Ödemenin hemen yapılması borçlu eş için ciddi güçlük doğuracaksa, borçlu eş ertelemeyi isteyebilir (TMK m. 239/2). Hâkim erteleme süresini ve koşullarını belirlerken alacaklı eşin menfaatini de gözetir. Erteleme, aksi kararlaştırılmadıkça faizin işlemesini ortadan kaldırmaz ve gerekirse güvence istenebilir. Erteleme talebi, mali durumu gösteren belgelerle desteklenmelidir.

31. Mal ayrılığı sözleşmesi yaptıysak mal paylaşımı yapılır mı?

Noter huzurunda yapılan geçerli bir mal rejimi sözleşmesiyle mal ayrılığı seçilmişse, edinilmiş mallara katılma rejimindeki katılma alacağı doğmaz. Eşlerin her biri kendi adına edindiği malların sahibi kalır. Rejimin sözleşmeyle değiştirilmesi önceki rejimin sona ermesine yol açar (TMK m. 225/1), bu nedenle önceki dönem için eski rejime göre tasfiye gündeme gelebilir. Mal ayrılığı rejiminde de bir eşin diğerinin malına yaptığı katkılar için alacak istenebilir. Sözleşmenin tarihi, şekli ve kapsamı dosyada ayrıca incelenir.

32. 2002'den önce evlendik. Hangi kurallar uygulanır?

4722 sayılı Kanun m. 10 uyarınca 2002'den önce evlenen eşler için de 1 Ocak 2002'den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu tarihten önce edinilen mallar bakımından ise mal ayrılığı hükümleri esas alınır. 2002 öncesi mallara yapılan katkılar "katkı payı alacağı", sonrasındaki edinimler ise katılma alacağı ve değer artış payı kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle dosyada iki ayrı dönemin hesabı yapılır. Edinme tarihleri, bu dönemlerin sınırını belirlediği için tapu ve sicil kayıtlarıyla kesin biçimde tespit edilmelidir.

33. Yurt dışındaki mallar veya yabancı unsurlu evliliklerde ne olur?

Eşlerden birinin yabancı uyruklu olması veya mallarının yurt dışında bulunması hâlinde uygulanacak hukuk, milletlerarası özel hukuk kurallarına göre ayrıca belirlenir. Eşlerin hukuk seçimi yapıp yapmadığı ve ortak yerleşim yeri bu belirlemede önem taşır. Yurt dışında verilen boşanma kararının Türkiye'de tanınması gerekebilir. Yurt dışındaki taşınmazlarla ilgili işlemlerde o ülkenin kuralları ve mahkemeleri de devreye girebilir. Bu tür dosyalarda uygulanacak hukuk ve yargı yeri en başta netleştirilmelidir.

34. Mal paylaşımı davasında avukat tutmak zorunlu mu?

Avukatla temsil zorunlu değildir; kişi davasını kendisi de takip edebilir. Ancak artık değer hesabı, mal gruplarının ayrımı, bilirkişi raporuna itiraz ve ihtiyati tedbir gibi adımlar teknik bilgi gerektirir. Hesaplama hataları veya eksik deliller sonucu doğrudan etkiler ve zamanaşımı veya feragat sorunları sonradan düzeltilemeyebilir. Bu nedenle Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi bir avukattan ön değerlendirme almak, özellikle yüksek değerli mallar ve mal kaçırma şüphesi olan dosyalarda yararlı olabilir. Maddi imkânı olmayanlar baro adli yardım hizmetinden yararlanabilir.

35. Davaya hazırlanırken hangi belgeleri toplamalıyım?

Önce evlilik tarihini ve boşanma davasının açıldığı tarihi gösteren belgeleri (nüfus kaydı, dava dilekçesi, varsa kesinleşme şerhi) hazırlayın. Taşınmazlar için tapu kayıtları, araçlar için ruhsat ve satış kayıtları, hesaplar için hesap dökümleri ve kredi belgeleri gerekir. Gelirinizi ve birikimlerinizin kaynağını göstermek için SGK ve vergi kayıtları işe yarar. Miras, bağış veya evlilik öncesi edinim iddianız için ilgili tapu, veraset ve satış belgelerini ekleyin. Katkı iddiasında bulunuyorsanız ödeme dekontlarını, kredi taksit kayıtlarını ve tadilat faturalarını saklayın.

Sonuç

Boşanmada mal paylaşımı, evlilik süresince edinilen malların tek bir "yarı yarıya" kuralıyla bölünmesi değil; mal gruplarının ayrılıp artık değerin hesaplandığı ve karşılıklı alacakların takas edildiği teknik bir tasfiyedir. Sonuç; malın edinme tarihine, ödeme kaynağına, dava tarihine ve delillere göre belirlenir. Bu nedenle envanter çıkarmak, kişisel mal ve katkı iddialarını belgelemek, protokolde mal rejimini açıkça yazmak ve on yıllık zamanaşımını gözetmek temel adımlardır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2025 ve 2026 tarihli kararları, anlaşmalı boşanmada sessizliğin ve belirsiz beyanların tek başına tasfiye veya feragat sayılmayacağını göstermektedir. Somut bir dosyada hak kaybı yaşamamak için Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ gibi bir avukattan hukuki destek almanız yararlı olur. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.