İştirak Nafakası (TMK 182, 328): Şartlar, Görevli Mahkeme, Süreler ve Yargıtay Uygulaması – 2026

İştirak nafakası, çocuğun velayeti kendisine verilmeyen (veya çocuğa fiilen bakmayan) ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak için ödediği aylık nafakadır. Dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 182. maddesi ile 327, 328, 330 ve 331. maddeleridir. Nafaka boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi sonradan ayrı bir dava olarak da açılabilir; görevli mahkeme Aile Mahkemesidir (aile mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar). Miktar, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücüne göre belirlenir; ispatta nüfus ve velayet kayıtları, çocuğa ait gider belgeleri, tarafların gelir ve varlık araştırması ile sosyal ve ekonomik durum araştırması öne çıkar. Dava açmak için ayrı bir hak düşürücü süre bulunmaz ancak nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir ve çocuk ergin olunca (18 yaş) kendiliğinden sona erer. Birikmiş nafaka alacakları ise zamanaşımına tabidir. Bu konuda hukuki destek için Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile iletişime geçilebilir.

İştirak nafakası; eşin ihtiyacına dayanan yoksulluk nafakasından (TMK 175), dava süresince verilen tedbir nafakasından (TMK 169) ve ergin çocuk ya da üstsoy ve altsoy için istenen yardım nafakasından (TMK 364) farklıdır. Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararı TMK 175'teki "süresiz olarak" ibaresini iptal etmiştir (iptal, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 30 Eylül 2026 tarihinden dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

1. Kanun Yapısı ve Tarihçe

İştirak nafakası Türk hukukunda ayrı bir kanun maddesinin adı değil, üç madde grubunun birlikte oluşturduğu bir kurumdur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girmiştir. Boşanma veya ayrılık hükmünde çocuğa ilişkin sonuçları düzenleyen TMK 182, ana ve babanın çocuğun bakımına ilişkin genel yükümlülüğünü düzenleyen TMK 327 ve 328 ile nafakanın miktarı ve sonradan değiştirilmesine ilişkin TMK 330 ve 331 bu kurumun dayanağını oluşturur.

İştirak nafakası davaları, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun kapsamında aile mahkemelerinin görevine girer. Uygulamada çocuğun üstün yararı ilkesi (BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme çerçevesinde) hâkimin kararında belirleyicidir.

2. Dava Şartları ve Unsurlar

İştirak nafakasına hükmedilebilmesi için aşağıdaki unsurların birlikte gerçekleşmesi aranır.

Boşanma ile birlikte veya ayrı dava. Boşanma ya da ayrılık davasında hâkim çocuğa ilişkin sonuçları (velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası) kamu düzeni gereği resen de düzenler. Boşanma davasında iştirak nafakası istenmemiş ya da anlaşmalı boşanma protokolünde ele alınmamış olsa bile, çocuk adına sonradan ayrı bir dava açılabileceği; önceden nafakadan feragat edilmiş olmasının ise çocuğun hakkını ortadan kaldırmaz.

Evlilik dışı doğan çocuk. Ana ve baba hiç evlenmemişse ya da soybağı sonradan kurulmuşsa (örneğin baba tanıma veya babalık davası sonrası), çocuğun bakım ve eğitim giderleri için TMK 327 ve devamı hükümlerine dayanan nafaka davası açılabilir. Bu durumda "boşanma" unsuru aranmaz; çocuk adına açılacak davada aynı ölçütler uygulanır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 19.01.2026 tarihli ve 2025/9608 E., 2026/535 K. sayılı kararında, babalık davasında çocuk yararına hükmedilen nafakanın çocuğun hakkı olduğu ve kayyımın miktara karşı istinaf başvurusunun usulden reddedilemeyeceği belirtilmiştir.

3. Talep Sonuçları ve Örnek Hesap

Mahkemenin iki ebeveyn arasında sabit bir çarpan veya yüzde uyguladığını gösteren bir kanun hükmü yoktur; miktar TMK 330'daki ölçütlere göre her dosyada ayrı takdir edilir. Aşağıdaki hesap yalnızca mantığı göstermek için kurgulanmış varsayımsal bir örnektir ve herhangi bir mahkeme kararının yüzde veya tutarını yansıtmaz.

Varsayımsal örnek. Dokuz yaşındaki çocuk anneyle yaşıyor; velayet annede. Babanın net aylık geliri 45.000 TL, annenin net aylık geliri 30.000 TL. Çocuğun belgelenen aylık ortalama gideri 15.000 TL (barınma payı, gıda, okul ve servis, sağlık, kurs ve giyim).

Nafaka artışının başlangıcı. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 01.06.2026 tarihli ve 2025/10820 E., 2026/5696 K. sayılı kararında, iştirak nafakasına uygulanan yıllık ÜFE artışının ilk derece karar tarihinden değil, boşanma hükmünün kesinleştiği yılı takip eden yıldan başlaması gerektiği belirtilerek hatanın düzeltilerek onandığı görülmektedir.

Talep sonucu örneği. "Çocuk ... lehine, dava tarihinden geçerli olmak üzere, aylık ... TL iştirak nafakasının her ay peşin olarak ödenmek üzere davalıdan tahsiline, nafakanın her yıl ÜFE (veya TÜFE) oranında artırılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıdan alınmasına karar verilmesi talep olunur." Talepten fazlasına hükmedilemeyeceği için, miktarın düşük yazılmaması ve yıllık artış talebinin dilekçeye eklenmesi önem taşır.

Gerçek dosyada tutar, mahkemenin yaptıracağı gelir ve varlık araştırması ile sosyal-ekonomik inceleme sonuçlarına göre değişir; bu nedenle dava açmadan önce tahmini bir aralık için avukata danışılması önerilir.

4. Benzer Dava ve Kurumlarla Ayrım

Nafaka türleri sık karıştırılır. Aşağıdaki tablo, iştirak nafakasını diğer nafaka türleriyle karşılaştırır.

Pratikte en sık karışıklıklar şunlardır. İştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve eşin kendi alacağı olan yoksulluk nafakasından bağımsızdır. Boşanma kararıyla yoksulluk nafakası reddedilmiş olsa bile iştirak nafakası ayrıca hükmedilebilir. Çocuk ergin olunca iştirak kendiliğinden sona erer; eğitim sürüyorsa yardım nafakası için ayrı talep gerekir ve ergin çocuk bu davayı kendi adına açar; uygulamada dilekçe hem çocuğun hem de temsilcisinin sıfatı açısından dikkatle hazırlanmalıdır.

5. Süreler: Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve İşlem Süreleri

Süre sorusu bu davada iki ayrı soruya bölünmelidir: dava hakkının ne zamana kadar kullanılabileceği ve nafaka alacağının hangi tarihten itibaren istenebileceği.

Uyarı. Süre hesabında hata telafisi zordur. İstinaf ve temyiz süreleri tebliğ tarihine bağlıdır ve kaçırılan süre kararların kesinleşmesine yol açar. Kesin bir süre hesabı için tebliğ evrakı ve karar metni bir avukata gösterilmelidir.

Zaman çizelgesi özeti. Nafakanın başlangıcı dava tarihi (ayrı dava) veya boşanma hükmünün kesinleşmesidir; devamında nafaka, çocuk 18 yaşına gelene kadar ödenir. Artış ise kararda ÜFE'ye bağlı olarak hükmedildiyse, Yargıtay'ın görüşüne göre boşanma hükmünün kesinleştiği yılı izleyen yıldan başlar (Yargıtay 2.HD, 2025/10820 E., 2026/5696 K., 01.06.2026)

6. Görevli ve Yetkili Mahkeme, Dava Dilekçesi, Deliller ve İspat Yükü

Görevli mahkeme. İştirak nafakası davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir (4787 sayılı Kanun). Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Eskişehir'de aile mahkemeleri faaliyet göstermektedir.

Yetkili mahkeme. Genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Boşanma davasıyla birlikte görülüyorsa boşanma davasındaki yetki kuralı (TMK 168: eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturdukları yer) uygulanır. Bağımsız nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkilidir.

Dava dilekçesi. Dilekçede HMK 119'daki zorunlu unsurlar bulunmalıdır: mahkeme, tarafların adı ve adresleri, çocuğun kimliği ve doğum tarihi, olayların özeti, deliller, hukuki sebepler ve açık bir talep sonucu. İştirak nafakası davasında dilekçe ayrıca şunları içermelidir:

• Çocuğun yaşı, velayet durumu ve kimin yanında yaşadığı,

• Çocuğun aylık giderleri (kalemler hâlinde),

• Davalının gelir ve yaşam düzeni hakkındaki iddialar,

• Talep edilen aylık tutar, başlangıç tarihi ve yıllık artış talebi.

Deliller. Uygulamada şu deliller öne çıkar:

• Nüfus kayıt örneği ve velayet kararı,

• Çocuğa ait okul, kreş, sağlık, kurs ve servis belgeleri ve harcama dekontları,

• Tarafların maaş bordroları, SGK hizmet dökümü, vergi kayıtları, banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları (mahkemece müzekkereyle istenir),

• Sosyal ve ekonomik durum araştırması (mahkeme tarafından kolluk veya ilgili kurumlar aracılığıyla yaptırılır),

• Tanık beyanları ve dijital deliller (yazışmalar, ödeme dekontları).

İspat yükü. Çocuğun ihtiyacını ve karşı tarafın ödeme gücünü genel olarak talep eden taraf ispatlamalıdır. Çocuğa ilişkin davalarda hâkim resen araştırma yapabilse de, bu yetkiye güvenmek yerine delillerin dilekçeyle birlikte sunulması önerilir. Davalı, gelirinin düşük veya yükümlülüklerinin fazla olduğunu savunuyorsa bunu belgeleyecektir.

Ön şartlar. İştirak nafakası davası için dava şartı arabuluculuğu öngören bir hüküm tespit edilememiştir; 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesindeki dava şartı arabuluculuk alanları ticari, iş, tüketici gibi belirli uyuşmazlıklarla sınırlıdır.

7. Harç, Yargılama Gideri ve Vekâlet Ücreti

Aşağıdaki 2026 tutarları KPMG Vergi'nin harcı tablosuna dayanır;

Harcın hesabı (varsayımdır). Yukarıdaki örnekte 8.000 TL aylık nafakanın yıllık tutarı 96.000 TL'dir. Karar harç 96.000 x 0,01138 = 1.092,48 TL, peşin harç bunun dörtte biri olan 273,12 TL olur. Başvurma harçı 732,00 TL ile birlikte dava açılırken ödenecek tutar yaklaşık 1.005,12 TL'dir (gider avansı ve vekaletname masrafları hariç).

Yargılama giderleri. Tebligat, müzekkere, bilirkişi veya sosyal inceleme gibi giderler dava açılırken mahkemece belirlenen gider avansıyla karşılanır. Haksız çıkan taraf, kural olarak yargılama giderlerinden sorumlu tutulur. Yeterli geliri olmayan taraf adli yardım (HMK 334 vd.) talep edebilir.

Vekâlet ücreti. Yeni Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve aynı gün yürürlüğe girmiştir. Nafaka davalarında vekâlet ücreti, hükmolunan nafakanın bir yıllık tutarı üzerinden hesaplanır ve mahkemenin belirlediği maktu ücretten az olamaz. Asliye hukuk mahkemelerinde maktu ücretin 62.000 TL olduğu bildirilmiştir. Avukatla yapılacak sözleşmedeki ücret ise tarafların anlaşmasına bağlıdır ve tarifenin altında belirlenemez.

8. Karar, İstinaf ve Temyiz, Kesinleşme ve İcra

Karar. Mahkeme kararında aylık nafaka tutarını, başlangıç tarihini, ödeme şeklini (genellikle her ay peşin) ve varsa yıllık artış oranını belirler. Boşanma davasıyla birlikte karar verilmişse nafaka tedbir döneminden sonra boşanma hükmünün kesinleşmesiyle iştirak hâline gelir.

İstinaf ve temyiz. Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (HMK 345). BAM kararına karşı temyiz için de tebliğ tarihinden itibaren iki hafta süre vardır (HMK 361). 2026 yılı için HMK 341 istinaf sınırının 50.000 TL, HMK 362 temyiz sınırının 682.000 TL olduğu belirtilmektedir; bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir ve resmî tebliğ metniyle teyit edilmelidir. Yargıtay uygulamasında nafakanın temyiz sınırı değerlendirilirken bir yıllık tutarın esas alındığı görülmektedir; hangi tarihteki sınırın (dava, karar veya BAM karar tarihi) esas alınacağı tutarsız aktarılmıştır, bu nedenle süre ve sınır kontrolü avukata bırakılmalıdır. Kayyım veya temsilci tarafından yapılan istinaf başvurusunun usulden reddedilemeyeceği bir karar yukarıda anılmıştır (Yargıtay 2.HD, 2025/9608 E., 2026/535 K., 19.01.2026).

Kesinleşme ve tescil. Karar, kanun yoluna başvuru süresi dolunca veya kanun yolu sonuçlandığında kesinleşir ve kesinleşme şerhi alınır. İştirak nafakasının kendisi tapu veya nüfus kaydına işlenmez; ancak boşanma ile birlikte karar verildiyse boşanma hükmü kesinleştiğinde nüfus müdürlüğüne bildirilir.

İcra. Nafaka ilamı ilamlı icra yoluyla takip edilir. Ödenmeyen nafaka için alacaklının şikâyeti üzerine İİK 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsi verilebilir ve borcun ödenmesiyle tahliye edilir; görevli mahkeme icra mahkemesidir. Nafaka alacakları haciz sıra cetvelinde ilk sırada sayılır (İİK 206) ve maaş haczinde nafakaya özgü kurallar uygulanır.

Ayrıca ceza hukukunda aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali suçu da bulunur; bu rehberin kapsamı dışındadır.

9. İlk Adımlar: Davacı ve Davalı İçin Kontrol Listesi

9.1. Dava açmak isteyen taraf (genellikle velayeti üstlenen ebeveyn)

• Velayet kararını, çocuğun nüfus kayıt örneğini ve varsa boşanma kararını toplayın.

• Çocuğun aylık giderlerini kalem kalem listeleyin; okul, kreş, servis, sağlık ve kurs belgelerini ve dekontları saklayın.

• Karşı tarafın işyeri, gelir kaynakları ve varlıkları hakkında bildiğiniz bilgileri (işyeri, banka, araç, tapu) not edin; mahkeme bu bilgileri ilgili kurumlardan sorabilir.

• Dava açmadan önce karşı tarafla yazılı bir uzlaşma mevcutsa onu da dosyaya ekleyin; uzlaşma hâkim onayıyla bağlayıcı olur.

• Nafakanın dava tarihinden başladığını göz önünde bulundurup, geç kalmadan dava açmayı değerlendirin.

• Harç, gider avansı ve vekâletname için gerekli tutarları ve belgeleri hazırlayın; eş ve aile içi şiddet gibi bir durum varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında ayrıca koruma tedbiri istenebileceğini unutmayın.

9.2. Dava açılan taraf (davalı ebeveyn)

• Dilekçe ve tebligatı aldığınız tarihi not edin; cevap süresi 2 haftadır (HMK 127).

• Kendi gelir ve yükümlülük belgelerinizi (bordro, SGK dökümü, kredi ve kira sözleşmeleri, başka bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler) toplayın.

• Çocuğa bugüne kadar yaptığınız ödemelerin dekontlarını saklayın; ödemeleri mümkün olduğunca banka havalesiyle yapın.

• Talep edilen miktarın yüksek olduğunu düşünüyorsanız gerekçeli bir cevap dilekçesi ve belgeleriyle itiraz edin; sessiz kalmak sosyal ve ekonomik araştırmaya dayalı yüksek bir miktarın hükmedilmesine yol açabilir.

• Karar kesinleşmiş olsa bile koşullar değişirse TMK 331 uyarınca azaltma veya kaldırma davası açabileceğinizi, ancak nafakayı kendiliğinizden kesemeyeceğinizi unutmayın.

• Ödemediğiniz her ay için icra takibi ve tazyik hapsi riski doğabileceği için kabul ettiğiniz kısmı düzenli ödemeyi ihmal etmeyin.

10. Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı ve Özet Tablo

Aşağıdaki kararların metni, resmî karar arama sisteminden değil, kararları yayımlayan ikincil sitelerden okunmuştur. Bu nedenle künyeler sayfalardaki haliyle aktarılmış olup yayımdan önce Yargıtay karar arama sistemiyle karşılaştırılmalıdır.

Uygulamada kabul edildiği ifade edilen ilkeler.

• İştirak nafakası çocuk ergin olunca kendiliğinden sona erer ve yardım nafakasına kendiliğinden dönüşmez,

• Nafakadan önceden feragat çocuğun hakkını bağlamaz,

• Miktar belirlenirken çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın ekonomik gücü birlikte göz önünde tutulur,

• Boşanma hükmünde çocuğa ilişkin sonuçlar kesin hüküm oluşturmaz ve koşullar değiştiğinde yeniden değerlendirilebilir.

Anayasa Mahkemesi. Yukarıda belirtilen 04.06.2026 tarihli AYM kararı (E.2025/156, K.2026/131) yoksulluk nafakasındaki "süresiz olarak" ibaresini iptal etmiştir; iştirak nafakası düzenlemeleri kararın kapsamı dışındadır.

11. Konuya Özgü Ek Bölümler

11.1. Yurt dışı unsuru

Taraflardan biri yurt dışında yaşıyorsa yetki ve uygulanacak hukuk 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ve ilgili uluslararası sözleşmelere göre belirlenir. Nafakanın yurt dışındaki borçludan tahsili için Türkiye'nin taraf olduğu 1956 tarihli New York Sözleşmesi kapsamında Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvuru yapılabilir. Yurt dışında verilen nafaka kararlarının Türkiye'de tanınması ve tenfizi ayrı bir dava gerektirir.

11.2. Ödenmeyen nafaka ve icra pratikleri

Aylık ödenmeyen nafakalar için ilamlı icra takibi başlatılabilir. Borçlunun maaşı, banka hesapları ve taşınır-taşınmaz malları üzerinde haciz uygulanabilir. İcra emrinin tebliğinden sonra ödenmeyen nafaka için İİK 344 uyarınca tazyik hapsi istenebilir; bunun için en az bir aylık cari nafaka borcunun ve borçlu tarafından açılmış sonuçlanmamış bir azaltma veya kaldırma davasının bulunmamasının aranabileceği belirtilmektedir (doğrulanmalı).

11.3. Dijital deliller

Banka dekontları, mobil bankacılık ekran görüntüleri, yaşam standardını gösteren sosyal medya paylaşımları ve yazışmalar delil olarak sunulabilir. Bu delillerin açık kaynağı, tarihi ve değiştirilmediği gösterilmelidir; ekran görüntülerinin gerekli durumlarda noter tespit veya bilirkişi incelemesiyle desteklenmesi faydalı olur. Hukuka aykırı yöntemle elde edilen deliller yargılamada kullanılamayabilir.

11.4. Anlaşmalı boşanma protokolü ve sonradan nafaka

Anlaşmalı boşanma protokolünde iştirak nafakası yazılabilir; hâkim çocuğun yararına aykırı bir düzenlemeyi onaylamayabilir. Protokolde nafaka istenmediği hâllerde de çocuk adına sonradan dava açılabilir. Anlaşmalı boşanmanın ayrıntıları için ayrı rehbere bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İştirak nafakası nedir ve kimden istenir?

İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkı olarak çocuğun velayetini ya da fiili bakımını üstlenmeyen ebeveynin ödediği aylık tutardır. Nafaka çocuk adına, çocuğa bakan ebeveyn tarafından diğer ebeveynden istenir. Bu kurumun dayanağı TMK 182 ve 327-331. maddeleridir. Nafaka eşin kendi alacağı değil, çocuğun hakkıdır. Bu nedenle eşler arasındaki nafaka feragati veya anlaşmalar çocuğun hakkını ortadan kaldırmaz.

2. İştirak nafakası hangi kanun maddelerine dayanır?

Temel dayanak TMK 182'dir; bu madde boşanma veya ayrılık hükmünde çocuk kendisine bırakılmayan eşin çocuğun giderlerine gücü oranında katılmasını düzenler. TMK 327 ve 328 ana ve babanın bakım ve eğitim giderlerini karşılama borcunu ve bu borcun çocuk ergin olana, eğitimi sürüyorsa makul süre eğitim bitene kadar sürmesini düzenler. TMK 330 miktarın ölçütlerini, TMK 331 ise koşullar değiştiğinde nafakanın yeniden belirlenmesini veya kaldırılmasını gösterir.

3. Ortak velayet varsa nafaka kimden istenir?

Ortak velayet hâlinde çocuğun fiilen kimin yanında yaşadığı ve giderleri kimin karşıladığı belirleyici olur. Çocuğa fiilen bakan ebeveyn, diğer ebeveynden gücü oranında katkı isteyebilir. Ortak velayet uygulamasında Yargıtay ve bölge adliye mahkemelerinin yaklaşımları dosyanın somut durumuna göre değiştiğinden, ortak velayetin hangi tarafa nasıl yansıyacağı ayrıca incelenmelidir. Her iki ebeveynin aynı oranda bakım verdiği nadir durumlarda mahkeme nafaka vermeyebilir veya daha düşük bir miktar takdir edebilir. Bu konuda kesin bir hesap yerine dosyaya özgü değerlendirme yapılır.

4. Boşanma davasında istenmeyen iştirak nafakası sonradan dava edilebilir mi?

Boşanma davasında çocuk için nafaka talep edilmemiş ya da hükmedilmemiş olsa bile, çocuk adına sonradan ayrı bir dava açılabilir. Çünkü boşanmanın çocuğa ilişkin sonuçları kesin hüküm oluşturmaz ve çocuğun yararı geçmişe bağlı kalmaz. Sonradan açılan davada nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir. Bu nedenle ihtiyacın doğduğu andan itibaren gecikmeden dava açmak, geçmiş dönemin kaybını azaltmak açısından önemlidir.

5. Anlaşmalı boşanma protokolünde "nafaka istemiyorum" yazarsam hak kaybeder miyim?

İştirak nafakası çocuğun hakkı olduğu için eşlerin protokolde bu haktan feragat etmesi çocuğu bağlamaz; önceden feragatin geçersiz sayılır. Hâkim protokoldeki çocuk hükmünü çocuğun yararına aykırı bulursa onaylamayabilir. Protokolde yazılan miktar hâkimin onayıyla bağlayıcı olur; koşullar değişirse TMK 331 uyarınca yeniden belirleme davası açılabilir. Protokolde nafaka konusunun açık ve ölçülü yazılması gelecekteki uyuşmazlıkları azaltır. Anlaşmalı boşanmanın ayrıntıları için ilgili rehbere bakılabilir.

6. Nafaka miktarı nasıl belirlenir; sabit bir oran var mı?

Kanunda sabit bir oran veya formül yoktur; TMK 330'a göre çocuğun ihtiyaçları, ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücü ile çocuğun gelirleri dikkate alınır. Mahkeme genellikle tarafların gelir ve varlık araştırmasını ve sosyal-ekonomik durum araştırmasını ister. Bazı yazılarda babanın gelirinin belirli bir kesri gibi pratik oranlar anlatılsa da bunlar kaynaksızdır ve mahkemeyi bağlamaz. Miktarın belirlenmesinde çocuğun yaşı, eğitim kademesi, sağlık durumu ve yaşadığı şehir gibi etkenler de rol oynar. Bu nedenle benzer dosyalardaki rakamlar yol gösterici olabilir ama kesin bir bağlayıcılığı yoktur.

7. Nafaka dava tarihinden mi, karar tarihinden mi başlar?

Ayrı açılan nafaka davasında nafakanın dava tarihinden itibaren hükmedildiği aktarılmaktadır. Boşanma davasıyla birlikte hükmedilen iştirak nafakası ise genellikle boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işler; bu süreye kadar tedbir nafakası devam eder. Kararda başlangıcın açık yazılması önemlidir. Başlangıç tarihinde belirsizlik varsa dilekçede talep edilen tarih açıkça belirtilmelidir. ÜFE artışının ne zaman başlayacağı ise ayrı bir sorudur (bkz. Soru 16).

8. Geçmişe dönük nafaka istenebilir mi?

Kural olarak dava tarihinden önceki dönem için nafaka istenemez; çünkü nafaka geçmişte karşılanmış ihtiyaçların telafisi değil, gelecekteki giderlere katkı olarak düşünülür.

9. Çocuk 18 yaşına gelince iştirak nafakası ne olur?

İştirak nafakası çocuk ergin olduğunda (TMK 11'e göre 18 yaş) kendiliğinden sona erer ve ayrıca bir hükme gerek yoktur. Nafaka yardım nafakasına kendiliğinden dönüşmez. Çocuk eğitimine devam ediyorsa TMK 328/2 ve 364 uyarınca yardım nafakası isteyebilir; bu isteğin ayrı bir dava ile ileri sürülmesi gerekir. Evlilik veya mahkeme kararıyla erginlik kazanma gibi durumlar da süreyi etkiler. Nafakayı ödeyen tarafın, ergin olan çocuk için ödemeyi kendiliğinden kesmeden önce icra ve ceza risklerini değerlendirmesi gerekir.

10. Üniversite okuyan ergin çocuk için nafaka isteyebilir miyim?

Evet, çocuk ergin olduktan sonra eğitimi devam ediyorsa yardım nafakası (TMK 328/2, 364) istenebilir. Eğitim süresi için yasal bir yaş sınırı yoktur, mümkün ve makul süreyle sınırlı olarak değerlendirilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 05.11.2019 tarihli ve 2017/3-2118 E., 2019/1138 K. sayılı kararında açıköğretim okumak yardım nafakası yükümlülüğünü ortadan kaldıran bir sebep olarak kabul edilmemiş, sürekli olmayan çalışmanın nafakayı kaldırmayacağı ancak indirebileceği belirtilmiştir. Çocuğun eğitim belgesi, gelir durumu ve ihtiyaçları incelenir.

11. Ergin çocuk yardım nafakası davasını kendisi mi açar?

Ergin çocuğun yardım nafakası davasını kendi adına açması gerektiği, ana veya babanın ergin çocuk adına dava açamayacaktır. Güvenli yol, dava dilekçesini çocuğun adına ve gerekli yetkiyle düzenlemektir. Dava açılmadan önce çocuğun ergin olduğu tarih ve eğitim durumu belgelenmelidir. Çocuk ve ebeveyn arasındaki ilişki de dava stratejisini etkileyebilir.

12. İştirak nafakası davası hangi mahkemede açılır; Eskişehir'de durum nedir?

Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir; aile mahkemesinin bulunmadığı yerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme genel olarak davalının yerleşim yeridir; nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkilidir. Boşanma davasıyla birlikte görülüyorsa TMK 168'deki yetki kuralı uygulanır. Eskişehir'de aile mahkemeleri bulunmaktadır; hangi mahkemenin yetkili olduğunu belirlemek için tarafların yerleşim yeri adresleri dikkate alınır. Yetkisiz mahkemede açılan dava zaman kaybına yol açabilir.

13. İştirak nafakası davası için bir dava açma süresi var mı?

Çocuk 18 yaşına geldikten sonra iştirak nafakası başlatılamaz. Nafaka dava tarihinden başladığı için dava ne kadar geç açılırsa çocuk o kadar uzun süre nafakasız kalır. Bu nedenle ihtiyaç doğar doğmaz dava açmayı düşünmek gerekir.

14. Birikmiş nafaka alacakları ne kadar sürede zamanaşımına uğrar?

Birikmiş nafaka alacaklarının zamanaşımına tabidir ve süre olarak genellikle on yıl (TBK 146) anılır. Ayrıca ilamın icrasına ilişkin ayrı süreler de bulunduğundan süre hesabı dosyaya göre yapılmalıdır. En güvenli yol, ödenmeyen nafakaları biriktirmeden icra takibine koymaktır. Zamanaşımı kesen işlemlerin (takip, dava) tarihleri belgelenmelidir.

15. Nafakanın artırılması davası nasıl açılır ve şartları nelerdir?

Koşullar değiştiğinde nafakanın artırılması TMK 331'e dayanılarak istenebilir. Çocuğun yaşının ilerlemesi, eğitim giderlerinin artması, sağlık masrafları, enflasyon ve nafaka yükümlüsünün gelirinin artması bu tip değişikliklerdir. Dava aynı aile mahkemesinde, nafakanın mevcut miktarını ve yeni talebi belirten bir dilekçeyle açılır. Mahkeme yeniden gelir ve ihtiyaç araştırması yapar.

16. Nafakaya her yıl ÜFE artışı uygulanabilir mi, ne zaman başlar?

Nafakanın irat şeklinde belirlenip gelecek yıllar için ÜFE gibi bir endekse bağlanabileceği belirtilmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 01.06.2026 tarihli ve 2025/10820 E., 2026/5696 K. sayılı kararında, iştirak nafakasına uygulanacak ÜFE artışının ilk derece kararı tarihinden değil, boşanma hükmünün kesinleştiği yılı takip eden yıldan başlatılması gerektiği sonucuna varıldığı görülmektedir. Artış endeksinin hangisi olacağı (ÜFE, TÜFE ve benzeri) mahkemenin takdirindedir. Bu nedenle artış talebi dilekçede açıkça yazılmalıdır. Her yıl ayrı dava açmayı gerektirmediği için uygulamada tercih edilir.

17. Nafakanın azaltılması veya kaldırılması hangi hâllerde istenebilir?

Nafaka yükümlüsünün gelirinin ciddi şekilde düşmesi, çocuğun kendi gelirinin artması veya çocuğun ihtiyaçlarının azalması gibi durumlar TMK 331 uyarınca nafakanın azaltılması veya kaldırılması gerekçesi olabilir. Mahkeme yeni koşulları yeniden değerlendirir. Ödeyen taraf nafakayı kendi kendine kesemez; bu halde icra ve tazyik hapsi riskleri doğabilir. Azaltma veya kaldırma talebi için nispi harç tamamlanmadan karar verilemeyeceği belirtilmektedir. Dava açılması nafakanın kendiliğinden durması anlamına gelmez.

18. İşsiz kalan ebeveyn nafaka ödemekten kurtulur mu?

Hayır, işsizlik tek başına nafaka borcunu ortadan kaldırmaz. İşsizlik durumu geçici ise mahkeme azaltma talebini kısmen kabul edebilir; kalıcı bir gelir kaybı varsa daha fazla indirim mümkün olabilir. Mahkeme sadece bildirilen gelire değil, kişinin yaşam standardına, varlıklarına ve çalışma gücüne de bakar. İşsizlik belgesi, işsizlik ödenekleri ve başvuru kayıtları delil olarak sunulabilir. Dava açılıncaya kadar nafaka borcu işlemeye devam eder.

19. Nafaka yükümlüsü yeniden evlenirse veya başka bir çocuğu olursa nafaka düşür mü?

Yeni evlilik veya yeni bir çocuk, nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü ve yükümlülükleri değiştirebilir. Bu koşullar azaltma talebinin dayanağı olabilir, ancak mahkemenin kabul edeceği indirim miktarı dosyaya göre değişir. Eski çocuğun ihtiyaçları azalmadığı sürece tamamen kaldırılma beklenmemelidir. Yeni çocuğun doğumu veya evlilik, ödeme gücü açısından dikkate alınır ama çocuklar arasındaki eşitlik ilkesi ve çocuk yararı da tartışılır. Belgeler (nüfus kaydı, gelir) delil olarak sunulmalıdır.

20. Çocuğa bakan annenin çalışması veya geliri nafakayı etkiler mi?

TMK 330 çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme gücünü birlikte dikkate aldığından, çocuğa bakan ebeveynin gelir durumu da incelenir. Annenin çalışması nafakanın tamamen kalkması anlamına gelmez; fiili bakım emeği de mahkeme tarafından değerlendirilebilir. Mahkeme iki ebeveynin gelirleri arasındaki dengeyi göz önünde bulundurarak katkı payını belirler. Bu nedenle her iki tarafın gelir belgeleri dosyada yer almalıdır.

21. Nafaka hangi giderleri kapsar; özel okul veya tedavi masrafları ayrıca istenebilir mi?

Nafaka çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkıdır; barınma, gıda, giyim, eğitim, sağlık ve sosyal ihtiyaçlar bu kapsama girebilir. Özel okul, özel ders, uzun süreli tedavi veya özel eğitim gibi olağanüstü giderler miktarın belirlenmesinde dikkate alınabilir; bunların ayrı bir kalem olarak hükmedilip hükmedilmeyeceği dosyaya göre değişir. Bu giderlerin ihtiyaç olduğunu belgelemek gerekir. Olağanüstü bir gider ortaya çıktığında ek talep veya artırma davası açılabilir.

22. Nafaka çocuğun dışında başka bir amaçla harcanırsa ne olur?

Nafaka çocuğun yararına ödenen bir katkıdır ve çocuğa bakan ebeveyn bunu çocuğun ihtiyaçları için kullanmakla yükümlüdür. Kullanımın amacına uygun olmadığı iddiası varsa bunu ispat yükü iddia eden taraftadır ve bu iddia nafaka miktarının yeniden belirlenmesi taleplerinde veya velayet incelemesinde gündeme gelebilir. Ödeyen taraf nafakayı kendi kendine kesmemelidir. Çocuğun masraflarını doğrudan ödemek yerine nafaka ödemesi gerektiği durumlarda mahkeme kararı esastır. Delil olarak harcama belgeleri ve yazışmalar sunulabilir.

23. Dava açmak ne kadar harç ve masrafa mal olur?

KPMG Vergi'nin 2026 tablosuna göre başvurma harçı asliye mahkemesi düzeyinde 732,00 TL, nafaka davalarında nispi karar ve ilam harçı bir senelik nafaka bedeli üzerinden binde 11,38'dir; peşin harç bunun dörtte biri olarak aranır. Örneğin aylık 8.000 TL nafaka için yıllık tutar 96.000 TL, karar harçı yaklaşık 1.092,48 TL ve peşin harç yaklaşık 273,12 TL olur. Buna gider avansı ve vekaletname masrafları eklenir. Bu rakamlar Resmî Gazete metniyle teyit edilmelidir (bkz. Bölüm 7).

24. Vekâlet ücretini kim öder?

Kural olarak hükmün sonunda haksız çıkan taraf, yargılama giderleri ve vekâlet ücretiyle sorumlu tutulur. 2026-2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 3 Kasım 2026'da yürürlüğe girmiştir ve nafaka davalarında yıllık nafaka tutarı üzerinden ücret hesaplanır. Avukatla yapılan sözleşmedeki ücret, tarifedeki asgari ücretin altında belirlenemez. Mahkemece hükmedilen vekâlet ücreti karşı taraftan alınır; ancak avukata ödenen ücret ile bir fark olabilir. Ücret konusunda ayrıntılı bilgi için avukat sözleşmesi incelenmelidir.

25. Karar çıktı; istinaf süresi ne kadar?

Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf başvurusu yapılabilir (HMK 345). Süre tebliğ tarihinden başlar, bu nedenle tebliğ evrakı saklanmalı ve tarih not edilmelidir. 2026 yılı için istinaf parasal sınırının 50.000 TL olduğu belirtilir; nafaka davalarında bu sınır 1 yıllık nafaka miktarı üzerinden hesaplanır. Süre kaçırılırsa karar kesinleşir ve telafisi zor sonuçlar doğar. Bu yüzden karar elinize geçer geçmez bir avukata göstermeniz önerilir.

26. Nafaka davalarında temyiz yolu açık mıdır?

Bölge adliye mahkemesi (BAM) kararına karşı temyiz yolu ancak parasal sınırı aşan veya kanunun açıkça gösterdiği dosyalarda açıktır. 2026 yılı temyiz sınırının 682.000 TL'dir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 11.09.2025 tarihli ve 2025/3239 E., 2025/7154 K. sayılı kararında iştirak nafakasının bir yıllık miktarının temyiz sınırının altında kalması nedeniyle nafaka yönünden temyiz isteminin reddedildiği görülmektedir . Temyiz süresi BAM kararının tebliğinden itibaren iki haftadır.

27. Nafaka ödenmezse ne yapılabilir?

Nafaka ilamıyla ilamlı icra takibi başlatılabilir. Bunun yanı sıra İİK 344 uyarınca alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi verilebilir ve borcun ödenmesiyle tahliye edilir; görevli mahkeme icra mahkemesidir. Tazyik hapsi için icra emrinin tebliği, en az bir aylık cari nafaka borcu ve şikâyet sürelerinin arayabileceği belirtilir (doğrulanmalı). Ayrıca ceza hukukunda aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali suçu bulunur; bu rehberin kapsamı dışındadır. Her ay ödenmeyen tutarı belgelemek takip için faydalıdır.

28. Nafaka alacağı için maaş haczi yapılabilir mi?

Nafaka alacakları haciz sıra cetvelinde ilk sırada sayılır (İİK 206) ve maaş haczinde nafakaya özgü kurallar uygulanır; genel maaş haczi sınırlarının nafaka alacaklarında uygulanmadığı bildirilmektedir. Banka hesapları, araç ve taşınmaz kayıtları üzerinde de haciz uygulanabilir. Emekli aylığının haczine ilişkin kurallar farklıdır ve emekli maaş haciz mümkündür.

29. Tedbir nafakası ile iştirak nafakası arasındaki fark nedir?

Tedbir nafakası (TMK 169) boşanma veya ayrılık davası sürerken eşin ve çocuğun geçim ihtiyaçları için hâkimin resen verdiği geçici nafakadır ve hükm kesinleşince sona erer. Çocuk için verilen tedbir nafakası boşanma hükmü kesinleşince iştirak nafakasına dönüşür.. İştirak nafakası ise boşanma hükmünden sonra süregelen, çocuk ergin olana kadar devam eden nafakadır. Her iki nafakada miktar ölçütleri benzer olsa da dayanak ve süre bakımından farklıdır. Davanın hangi aşamasında olduğunuz nafaka türünü belirler.

30. Anayasa Mahkemesi'nin süresiz nafaka kararı iştirak nafakasını etkiler mi?

Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararı, TMK 175'in birinci fıkrasındaki "süresiz olarak" ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve iptal hükmü dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir. Kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden kalkmaz; kaldırma veya azaltma için dava gerekir.

31. Nafaka yükümlüsü yurt dışında yaşıyorsa dava nasıl açılır?

Yurt dışı unsurlu davalarda yetki ve uygulanacak hukuk 5718 sayılı MÖHUK ve ilgili uluslararası sözleşmelere göre belirlenir. Borçlunun yurt dışındaki adresi, türü ve gelir kaynağı tebligat ve tahsil açısından önemlidir. Nafakanın yurt dışından tahsili için Türkiye'nin taraf olduğu 1956 tarihli New York Sözleşmesi kapsamında Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvuru yapılabileceği belirtilir (doğrulanmalı). Yurt dışında verilmiş nafaka kararının Türkiye'de icrası için tanıma ve tenfiz davası gerekebilir. Bu tür dosyalar zaman alır; başvuru öncesinde uzman desteği alınması önerilir.

32. Evlilik dışı doğan çocuk için nafaka istenebilir mi?

Evet, ana ve baba evli olmasa da çocuğun bakım ve eğitim giderleri için TMK 327 ve devamı hükümleri çerçevesinde nafaka istenebilir. Soybağının kurulması (tanıma veya babalık davası) bu bağlamda ön koşuldur. Babalık davasında çocuk yararına hükmedilen nafakanın miktarına ilişkin olarak kayyımın istinaf hakkı bulunduğu Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 19.01.2026 tarihli ve 2025/9608 E., 2026/535 K. sayılı kararında değerlendirilmiştir. Bu tür davalarda çocuğun kimliği ve soybağı belgelerinin eksiksiz sunulması gerekir.

33. Çocuğu göremeyen ebeveyn nafaka ödemek zorunda mıdır?

Nafaka çocuğun hakkı olduğu için kişisel ilişkinin kurulamaması tek başına nafaka borcunu ortadan kaldırmaz. Kişisel ilişki ve nafaka ayrı hukuki konulardır ve birbirine bağlanamaz. Çocuğu görememe sorunu yaşayan ebeveyn, kişisel ilişkinin uygulanması veya yeniden düzenlenmesi için ayrıca dava açabilir. Bu tutum çocuğun üstün yararıyla uyumludur. Her iki konudaki delilleri (görüşme girişimleri, yazışmalar) saklamak yararlı olur.

34. İştirak nafakası davasından önce arabuluculuğa gitmek zorunlu mu?

İştirak nafakası davası için dava şartı arabuluculuğu öngören bir hüküm tbulunmamaktadır.

35. Avukat tutmak zorunlu mu; Eskişehir'de kimden destek alınabilir?

Aile mahkemesinde taraflar vekil olmadan dava açabilir veya savunma yapabilir; ancak delil toplama, miktarın doğru belirlenmesi, ÜFE artışı talebinin yazılması ve sürelerin takibi açısından avukat desteği yararlıdır. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ, nafaka, velayet ve diğer aile hukuku dosyalarında ilk görüşme, dilekçe hazırlığı ve dava takibi hizmeti verebilir. İlk görüşmeye nüfus kayıt örneği, velayet kararı, gelir belgeleri ve çocuğun gider belgelerini getirmek süreci hızlandırır. Ücret ve yargılama gideri konusunda tarife ve sözleşme esas alınır. Maddi imkânı olmayanlar adli yardım (HMK 334 vd.) yoluna başvurabilir.

Sonuç

İştirak nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin iki ebeveyn arasında gücü oranında paylaşılmasını sağlayan, çocuğa ait bir haktır. Dava açmayı düşünen ebeveyn çocuğun aylık giderlerini belgelemeli, karşı tarafın gelir ve varlıklarını araştırmalı ve nafakanın dava tarihinden başlayacağını göz önünde bulundurarak gecikmeden hareket etmelidir. Davalı taraf cevap süresini kaçırmamalı, kendi gelir ve yükümlülük belgelerini sunmalı ve nafakayı kendiliğinden kesmemelidir. 2026'da en dikkat çekici gelişmeler Anayasa Mahkemesi'nin yoksulluk nafakasına ilişkin iptal kararı ile Yargıtay'ın iştirak nafakasındaki ÜFE artışının başlangıcı hakkındaki yaklaşımıdır. Süre, miktar ve yetki gibi noktalarda belirsizlik varsa en kısa sürede bir avukata başvurmak en güvenli yoldur. Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ olarak Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.