AYM'nin Süresiz Nafaka Kararı: Ne Değişti, Ne Değişmedi?

Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026 tarihli kararı, Türkiye'de yıllardır tartışılan "süresiz nafaka" meselesini yeniden gündemin merkezine taşıdı. Kamuoyunda sıkça "süresiz nafaka kaldırıldı" biçiminde özetlenen karar, hukuki açıdan daha ince bir çerçeveye sahip: Mahkeme nafaka hakkını ortadan kaldırmadı; yalnızca bu hakkın süresiz olarak tanınmasını sağlayan ibareyi Anayasa'ya aykırı buldu. Üstelik iptal hükmü henüz yürürlükte değil. Bu yazıda kararın kapsamı, yürürlük takvimi, hazırlanan yasal düzenleme ve tarafların temel argümanları ele alınmaktadır.

Karar neyi iptal etti?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla, diğer eşin mali gücü oranında "süresiz olarak" nafaka isteme hakkı tanıyordu. Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı bir dava nedeniyle bu ibarenin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkeme, ibareyi oy çokluğuyla iptal etti. Haberlere göre ibare, Anayasa'nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı bulundu; gerekçeli kararda, nafaka yükümlülüğünün belirli ölçütler olmaksızın süresiz öngörülmesinin ödeme yapan taraf açısından ağır bir külfete dönüşebileceği vurgulandı.

Burada önemli bir ayrım var: İptal edilen şey nafaka hakkı değil, onun süresizliği. Yoksulluk nafakası, kanundaki diğer koşulları taşıyan kişiler için hukuk düzeninde varlığını sürdürüyor. Süreye ilişkin kuralın ise yeniden belirlenmesi gerekiyor.

Yürürlük takvimi ve geçmişe etkisi

İptal hükmü, gerekçeli kararın yayımlanmasından sonra 9 ay içinde, haberlerde belirtildiği üzere 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. Bu süre, yasama organına hukuki boşluk doğmadan yeni bir düzenleme yapma imkânı tanımak amacıyla verildi. Dolayısıyla bugün itibarıyla yoksulluk nafakası mevcut hükümlere göre bağlanmaya ve ödenmeye devam ediyor.

Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geçmişe yürümez. Bu nedenle halihazırda kesinleşmiş nafaka kararlarının, iptal kararıyla otomatik olarak ortadan kalktığını söylemek doğru olmaz. Hukukçular, yasal bir düzenleme yapılmaması hâlinde dahi, devam eden nafakalar bakımından uyarlama tartışmalarının gündeme gelebileceğini ve hâkimin Medeni Kanun'un 1. maddesi uyarınca boşluğu doldurabileceğini belirtiyor.

Yasal düzenleme: Yargı Paketi'nde neler öngörülüyor?

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda hazırlanan yargı paketi taslağı, 175. maddeye nafaka süresini belirleyecek yeni bir fıkra eklemeyi planlıyor. Basında yer alan ayrıntılar şöyle:

• Nafaka süresi, hâkim tarafından evlilik süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu, kendi geçimini sağlayabilme imkânı ve nafakanın yükümlünün boşanma sonrası hayatına etkisi gibi ölçütlere göre belirlenecek.

• Bazı haberlere göre alt sınır 3 yıl, üst sınır ise evlilik süresinin yarısı olacak; başka haberlerde ise süreyi evlilik süresine bağlayan farklı formüllerden söz ediliyor. Bu nedenle kesin rakamlar için TBMM'ye sunulacak metnin beklenmesi gerekiyor.

• Yaşlılık, çalışamayacak duruma düşme gibi istisnai hâllerde hâkimin daha uzun süre belirleyebileceği ifade ediliyor.

• Kesinleşmiş nafakalar için geçiş hükümleri öngörülüyor: Geçmiş ödeme süresi yeni hesaplanan süreyi aşıyorsa veya kalan süre bir yıl ya da daha azsa ilave bir yıl nafaka ödenip yükümlülük sona erecek; kalan süre bir yıldan fazlaysa yeni hesaplanan sürenin dolmasıyla nafaka bitecek.

• Çocuğun bakımı için ödenen iştirak nafakası bu değişiklikten etkilenmeyecek.

Bunların hiçbirinin henüz yasalaşmadığını vurgulamak gerekir; metin değişebilir.

Kararı ve düzenlemeyi savunanların argümanları

Süre sınırını savunanlar, nafakanın niteliğine ilişkin bir denge arayışına işaret ediyor. Bu görüşe göre kısa süren bir evliliğin ardından ömür boyu ödeme yükümlülüğü, nafaka yükümlüsünün mülkiyet hakkı ve kişi özgürlüğü ile kişisel hayatını yeniden kurma imkânı bakımından orantısız bir yük doğurabilir. Ayrıca yoksulluk nafakasının amacının, boşanmanın yarattığı yoksulluğu belirli bir geçiş döneminde gidermek olduğu, kişinin kendi geçimini sağlayabilir hâle gelmesinin hedeflendiği ileri sürülüyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek de kararı adalet ve hakkaniyet ilkeleri bakımından değerli bulduğunu açıkladı. Taslakta kademeli ve istisnalara yer veren yapının, tek tip bir üst sınırdan daha dengeli olduğu da savunulan noktalar arasında.

Eleştirenlerin argümanları

Karara ve olası düzenlemeye karşı çıkan kadın örgütleri ise nafakanın bir lütuf değil hak olduğunu savunuyor. Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), kararın özellikle ekonomik şiddeti artıracağını ve kadınları mutsuz evliliklere mahkûm edebileceğini ileri sürdü; Mahkeme'nin daha önce Anayasa'ya aykırı bulmadığı bir düzenlemeyi hangi sosyo-hukuki araştırmalara dayanarak iptal ettiğini sorguladı. Eleştirmenlere göre boşanma sonrası ekonomik olarak zayıf düşen taraf ağırlıklı olarak kadınlardır; toplumsal cinsiyet eşitsizliği, ev içi emeğin görünmezliği ve kayıtdışı çalışma gibi etkenler, belirli bir süre sonunda kişinin kendi geçimini sağlamasını her zaman mümkün kılmaz. Kadın Dayanışma Vakfı'nın 140 dosyayı inceleyen raporuna göre ortalama yoksulluk nafakası tutarı düşük olmakla birlikte, nafaka kararı bulunan kişilerin yaklaşık yarısı hiç ödeme alamıyor. Muhalefet milletvekilleri de konuya ilişkin kapsamlı veri açıklanmasını talep etti. Bu çevreler, "süresiz nafaka" algısının gerçek verilerle örtüşmediğini, nafakanın zaten yeniden evlenme ya da ödeme gücünün kaybı gibi hâllerde sona erdiğini hatırlatıyor.

Değerlendirme

Tartışma, nihayetinde iki meşru kaygının nasıl dengeleneceğiyle ilgili: Bir yanda kişinin sınırsız bir mali yükümlülük altında bırakılmaması, diğer yanda boşanma sonrası yoksulluk riskiyle karşı karşıya kalan tarafın korunması. Bu dengenin nerede kurulacağını belirleyecek olan, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından çok, onun ardından çıkarılacak kanunun ayrıntıları olacak: alt ve üst sınırların nasıl belirlendiği, hâkime tanınan takdir yetkisinin genişliği, istisna hâllerinin kapsamı ve kesinleşmiş nafakalar için öngörülen geçiş rejimi.

Sonuç olarak, "süresiz nafaka kaldırıldı" demek şu an için eksik ve yanıltıcıdır. Doğrusu şudur: Anayasa Mahkemesi, süresizlik ibaresini iptal etti; iptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek; nafaka hakkı sürüyor ve süreye ilişkin yeni kural TBMM'de şekillenecek.

Sık sorulan sorular

Süresiz nafaka kaldırıldı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesi nafaka hakkını kaldırmadı; yalnızca Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Nafaka süresinin nasıl belirleneceği yeni bir kanunla düzenlenecek.

AYM’nin iptal kararı ne zaman yürürlüğe girecek?

Haberlere göre iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar yoksulluk nafakası mevcut hükümlere göre bağlanmaya ve ödenmeye devam ediyor.

Mevcut nafaka kararları otomatik olarak sona erer mi?

Hayır. Anayasa’nın 153. maddesi gereği iptal kararları geriye yürümez. Kesinleşmiş nafakalar için Yargı Paketi taslağında geçiş hükümleri öngörülüyor, ancak bu düzenleme henüz yasalaşmadı.

İştirak nafakası bu karardan etkilenir mi?

Hayır. Çocuğun bakımı için ödenen iştirak nafakası bu değişiklikten etkilenmiyor; yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası farklı kurumlardır.

---

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kendi durumunuza ilişkin kararlar için bir avukata danışmanız önerilir. Yasal düzenleme süreci devam ettiğinden güncel metni TBMM ve Resmî Gazete'den takip etmek gerekir.

Yararlanılan kaynaklar: NTV, CNBC-e, Dünya, Medyascope, Euronews Türkçe, Ekonomist, Gazete Oksijen, Cumhuriyet (EŞİK açıklaması), TBMM soru önergeleri.

Eskişehir'de Aile Hukuku Desteği

Boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçleri için Eskişehir boşanma avukatı sayfamızı, mal paylaşımı için boşanmada mal paylaşımı rehberimizi, diğer yazılar için aile hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz. Durumunuza özel değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.