Yıllık Ücretli İzin ve İzin Ücreti Alacağı Davası (4857 sayılı İş Kanunu md. 53–59): Şartlar, Görevli Mahkeme, Süreler ve Yargıtay Uygulaması – 2026 Rehberi

Yıllık ücretli izin ücreti alacağı, en az bir yıl çalışan işçinin 4857 sayılı İş Kanunu md. 53–59 ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği uyarınca hak ettiği hâlde kullanamadığı izin günlerinin, iş sözleşmesinin sona ermesiyle paraya dönüşen karşılığıdır. İzin süresi kıdeme göre 14, 20 veya 26 iş günüdür; 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü işçilere en az 20 gün verilir. İş sözleşmesi sürerken izin ücrete çevrilemez ve bu haktan vazgeçilemez; sözleşme hangi nedenle ve hangi tarafça sona ererse ersin kullanılmamış izin, fesih tarihindeki ücret üzerinden ödenir (md. 59). Görevli mahkeme iş mahkemesidir; dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3). Alacak, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir; ayrıca bir hak düşürücü süre yoktur. İznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir ve işveren bunu imzalı izin belgesi veya izin defteriyle gösterir; işçi ise çalışma süresini ve ücretini ortaya koyar.

Bu alacak; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti ve hafta tatili ücreti gibi başka işçilik alacaklarından ayrı bir kalemdir. Her birinin şartı, hesabı ve ispatı farklıdır; ancak hepsi aynı arabuluculuk başvurusu ve aynı dava dilekçesiyle birlikte istenebilir.

Bu rehber, Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

1. Kanun Yapısı ve Tarihçe

Dinlenme hakkı, Anayasa md. 50 ile güvence altındadır; ücretli hafta ve bayram tatili ile yıllık ücretli izin hakları ve koşullarının kanunla düzenleneceği aynı maddede belirtilir. Bu düzenleme özel sektörde ve kamu işçileri bakımından 10.06.2003 tarihli ve 25134 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4857 sayılı İş Kanunu'nun md. 53–60 hükümlerinde yer alır. Usul ve esaslar, 4857 md. 60'a dayanılarak çıkarılan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği ile ayrıntılandırılır.

Davanın usulü ise 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na tabidir. Bu Kanun, 25.10.2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış; işçi veya işveren alacağı ve tazminat davalarında arabulucuya başvurmayı 01.01.2018'den itibaren dava şartı yapmıştır. Bu nedenle bugün izin ücreti davası, arabuluculuk son tutanağı olmadan açılamaz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, izin uyuşmazlıklarında son yıllarda iki konuda öne çıkmıştır: izin süresine denk gelen hafta tatili ve genel tatil günlerinin izinden sayılmaması ve izin ücreti zamanaşımının fesih tarihinden başlayan beş yıl olması. Bu ilkeler ilerleyen bölümlerde ayrıntılandırılmıştır.

2. İzne Hak Kazanma Şartları ve Dava Unsurları

İzin hakkının doğması için işçinin işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olması gerekir (md. 53). Aynı işverenin farklı işyerlerindeki çalışma süreleri birleştirilir. Bir yıldan kısa süren mevsim veya kampanya işlerinde bu hükümler uygulanmaz; ancak bu işlerde sürekli çalışan işçiler Yönetmelik hükümlerinden yararlanır. Analik izni gibi bazı süreler md. 55 uyarınca çalışılmış sayılır.

Bu süreler asgarî sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz. İzin hakkından vazgeçilemez ve sözleşme sürerken izin ücrete dönüştürülemez. İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz (md. 56). İzin, işveren tarafından bölünemez; taraflar anlaşırsa bir bölümü on günden az olmamak şartıyla bölümler hâlinde kullanılabilir.

Dava unsurları

• Taraflar arasında 4857 sayılı Kanun kapsamında bir iş sözleşmesi bulunmalıdır.

• İşçi, işyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olmalıdır.

• Hak edilen izin günlerinin tümü ya da bir kısmı kullanılmamış olmalıdır.

• İş sözleşmesi sona ermiş olmalıdır; sözleşme sürerken izin ücreti talep edilemez.

• Arabuluculuk son tutanağı dilekçeye eklenmeli ve zamanaşımı süresi dolmamış olmalıdır.

İspat yükü

İşçi, iş ilişkisini, çalışma süresini ve ücretini ispatlar. İzinlerin kullandırıldığını ise işveren ispatlar; bunun için imzalı izin belgesi, izin defteri veya eşdeğer yazılı belge gerekir. İzin ücretinin ödendiğini göstermek de işverene düşer.

3. Talep Sonuçları ve Örnek İzin Ücreti Hesabı

Davada talep edilen başlıca sonuçlar şunlardır: kullanılmamış izin günlerinin brüt ücreti, bu tutara iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işleyecek faiz, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti. İzin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden hesaplanır (md. 59). Hesapta işçinin esas ücreti alınır; Yönetmelik md. 21 uyarınca fazla çalışma ücretleri, primler ve sosyal yardımlar izin ücretine dahil edilmez. Mahkeme brüt tutara hükmeder; SGK işçi payı ve vergi kesintileri ödeme anında yapılır.

Formül: Günlük brüt ücret = aylık brüt ücret ÷ 30; izin ücreti = günlük brüt ücret × kullanılmamış izin günü.

Kullanılan tutar: 01.01.2026–31.12.2026 döneminde geçerli aylık brüt asgari ücret 33.030,00 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL'dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı, 23.12.2025). Günlük brüt tutar 33.030,00 ÷ 30 = 1.101,00 TL'dir. Aşağıdaki örnekler, asgari ücretle çalışan ve fesih tarihinde bu ücreti alan bir işçi için hazırlanmıştır.

Örnek B'de geçmişe dönük izinlerin tamamı istenebilir; çünkü beş yıllık zamanaşımı süresi fesih tarihinde başlar ve her yılın izni fesih tarihindeki ücretle hesaplanır. Gerçek bir davada hesabı mahkemenin atadığı bilirkişi yapar. Kendi durumunuz için hızlı bir tahmin almak isterseniz Yıllık İzin Hesaplama aracı işe yarayabilir.

4. Benzer Alacak ve Kurumlarla Ayrım

İzin ücreti, işçilik alacakları arasında en sık karıştırılan kalemlerden biridir. Aşağıdaki tablo, hangi talebin hangi hükümle ve hangi şartla istendiğini gösterir.

Bu alacaklar tek bir arabuluculuk başvurusuyla ve tek dilekçeyle birlikte istenebilir; ancak her kalemin ispatı ve hesabı ayrıdır. Örneğin kullanılmamış izin günü sayısı izin defterinden, fazla çalışma ise bordro ve tanık beyanlarından belirlenir.

5. Süreler: Zamanaşımı, Arabuluculuk ve Dava Açma

İzin ücreti alacağında tek belirleyici süre zamanaşımıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin uygulamasına göre zamanaşımı 5 yıldır ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte başlar; sözleşme sürerken izin ücreti muaccel olmadığından zamanaşımı işlemez. Bu nedenle iş sözleşmesi 15.01.2026'da sona eren bir işçi için beş yıllık süre 15.01.2031'de dolar. Dava açma için ayrıca bir hak düşürücü süre bulunmaz.

Pratik uyarı: Zamanaşımı süresinin sonuna yaklaşıyorsanız, arabulucuya başvuru tarihi süreyi durdurduğu için önce arabuluculuk başvurusunu yapın ve son tutanağı aldıktan sonra gecikmeden dava açın.

6. Görevli ve Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk, Dilekçe ve Deliller

Görevli ve yetkili mahkeme

4857 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesi hükümlerine tabi işçi ile işveren arasındaki hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemeleri bakar (7036 md. 5). Yetkili mahkeme, davanın açıldığı tarihte davalının yerleşim yeri mahkemesi veya işin yapıldığı yer mahkemesidir; birden fazla davalısı olan davada bunlardan birinin yerleşim yeri de yetkilidir (md. 6). Bu hükümlere aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir. Eskişehir'de çalışan veya işyeri Eskişehir'de bulunan bir işçi, davayı Eskişehir İş Mahkemeleri'nde açar. Yargılamada basit yargılama usulü uygulanır (md. 7).

Zorunlu arabuluculuk

İşçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 md. 3/1). Başvuru, ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu anlaşma sağlansın ya da sağlanmasın son tutanağı düzenler; davacı bu tutanağın asılını ya da onaylı örneğini dilekçeye eklemek zorundadır. İlk toplantıya geçerli mazeret olmaksızın katılmayan taraf, davayı kazansa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

Dava dilekçesi

Dilekçede HMK md. 119 uyarınca mahkeme, tarafların kimlik ve adres bilgileri, olaylar, hukuki sebepler, deliller ve talep sonucu yer alır. İzin ücreti için talep, hak edilen ve kullanılmayan izin günü sayısı ile fesih tarihindeki brüt ücret gösterilerek yazılır. Kullanılmayan izin günü sayısı işçi tarafından tam bilinmiyorsa, izin defterleri işverende bulunduğundan belirsiz alacak davası (HMK md. 107) açılabilir; kesin tutar tahkikat sonunda ortaya çıkınca talep artırılır. Faiz, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren talep edilir.

Deliller ve ispat

• İşverende bulunan: imzalı yıllık izin kayıt belgesi veya izin defteri, işyeri personel dosyası, bordrolar, giriş çıkış (PDKS) kayıtları.

• Kurumlarda bulunan: SGK hizmet dökümü, işe giriş ve çıkış bildirgeleri, banka hesap kayıtları.

• İşçinin sunabileceği: iş sözleşmesi, bordro ve maaş dekontları, izin talebine ilişkin e-posta ve mesaj yazışmaları, tanık beyanları.

• Bilirkişi: Hesabı yapan ve çalışma süresiyle izin hakkını raporlayan bilirkişidir.

İzinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; bunu imzalı izin belgesi veya eşdeğer yazılı belgeyle yapması gerekir. Yalnızca tanık beyanı genellikle yeterli görülmez. İşveren izin kullanıldığını yazılı belgeyle gösteremezse, kalan günler için izin ücreti ödenir.

7. Harç, Yargılama Gideri ve Vekâlet Ücreti

Tutarlar 2026 yılı harç tarifesine göredir; Harçlar Kanunu'na bağlı tarifeler her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

Dava açılırken ayrıca tebligat, bilirkişi ve diğer giderler için mahkemenin belirlediği gider avansı yatırılır (HMK md. 120). Yargılama giderleri ve harçlar, davayı kaybeden tarafa yükletilir; dava kısmen kabul edilirse haksız çıktığı oranda paylaştırılır (HMK md. 326). Maddi durumu yargılama giderlerini karşılamaya elverişli olmayan ücretli çalışan, adli yardım talep edebilir (HMK md. 334).

Vekâlet ücreti, 03.11.2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir. Hükmedilen ücret, kabul veya reddedilen miktarı aşamaz ve ücretin hesabında karar tarihinde yürürlükte olan tarife esas alınır. Arabuluculuk anlaşma sağlanamayarak sona ererse arabuluculuk ücreti, dava sonunda yargılama gideri olarak haksız çıkan tarafa yükletilir.

8. Karar, İstinaf ve Temyiz, Kesinleşme ve İcra

Mahkeme davayı kabul, kısmen kabul veya reddedebilir. Kabul hâlinde izin ücreti brüt olarak, fesih tarihinden itibaren işleyecek faizle birlikte hükmedilir; yargılama giderleri ve vekâlet ücreti haksız çıkan tarafa yükletilir.

• İstinaf: Karara karşı bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde başvurulur. Bu süre dilekçenin ilk derece mahkemesine verilmesiyle korunur.

• Temyiz: İstinaf kararına karşı, parasal sınırı aşan uyuşmazlıklarda 2 hafta içinde Yargıtay'a başvurulabilir; sınırın altında kalan kararlar istinafta kesinleşir. Sınır her yıl yeniden belirlenir.

• Kesinleşme: Kanun yoluna başvuru süresi hiç kullanılmazsa veya başvuru sonuçlanırsa karar kesinleşir.

• İcra: Kesinleşen ilam, ilamlı icra yoluyla (İİK md. 32 vd.) takip edilir; borçluya ödeme emri gönderilir ve süre içinde ödenmezse haciz aşamasına geçilir.

Karar ödenirken işveren, hükmedilen brüt tutardan SGK işçi payı ve vergi kesintilerini yapar; işçinin eline geçen net tutar bu nedenle brüt tutardan düşüktür.

9. İlk Adımlar

İşçi için

• Belgeleri toplayın: iş sözleşmesi, bordrolar, e-Devlet üzerinden alınacak SGK hizmet dökümü, izin talebinize ilişkin yazışmalar ve varsa imzaladığınız izin belgeleri.

• Hakkınızı hesaplayın: her çalışma yılı için hak ettiğiniz izin gününü (14, 20 veya 26) toplayın ve kullandığınız günleri çıkarın.

• Süreyi yazın: iş sözleşmesinin sona erdiği tarihi ve beş yıllık zamanaşımının bitiş gününü takvime işleyin.

• Ödemeyi önce netleştirin: İşten ayrılırken imzalayacağınız ibranamede izin ücretinin ayrıca ve eksiksiz ödendiği yazmalıdır; ödeme yapılmadan imza atmayın.

• Arabulucuya başvurun: Adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurarak süreci başlatın; anlaşma olmazsa son tutanağla dava açın. Belgelerinizin değerlendirilmesi, hesabın yapılması ve arabuluculuk görüşmesine hazırlık için Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ'a başvurabilirsiniz.

İşveren için

• İzin kayıt belgesi tutun: Her işçi için imzalı yıllık izin kayıt belgesi veya izin defteri düzenleyin; başlangıç ve bitiş tarihlerini ve kullanılan gün sayısını yazın.

• İzinleri planlayın: İzin dönemlerini ilan edin, işçinin yazılı talebini cevaplandırın ve izin süresine rastlayan hafta tatili ve bayram günlerini izinden saymayın.

• Fesihte bakiyeyi hesaplayın: İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin günlerini son ücret üzerinden hesaplayıp bordroda ayrıca gösterin ve bankadan ödeyin.

• Kayıtları saklayın: İzin belgeleri, bordro ve banka dekontları zamanaşımı süresi boyunca saklanmalıdır; ispat yükü işverendedir.

• Arabuluculuğa katılın: İlk toplantıya mazeretsiz katılmamak yargılama giderlerinde yük doğurur; hesabı ve belgeleri toplantıya hazır götürün.

10. Yargıtay'ın Yerleşik Yaklaşımı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, izin ücreti uyuşmazlıklarında aşağıdaki ilkeleri uygulamaktadır.

Pratikte üç nokta öne çıkar: işveren yazılı belge sunamazsa izin kullanılmamış sayılır; hafta tatili ve bayram günleri izin süresinden düşülürse eksik izin doğar; geçmişe dönük biriken izinler fesih tarihinden itibaren beş yıl boyunca dava edilebilir.

11. Konuya Özgü Durumlar

• Kamu işçileri: Kamu kurumlarında 4857 sayılı Kanun'a tabi işçi olarak çalışanlar da aynı izin hükümlerinden yararlanır ve uyuşmazlık iş mahkemesinde çözülür. Memurların yıllık izni ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabidir ve idari yargı yoluna girer.

• Alt işveren ilişkisi: Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı olan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (md. 2). Aynı işyerinde alt işveren değişse bile çalışma süreleri birleştirilerek kıdem hesaplanır.

• İşyeri devri: İşyeri devredildiğinde devralan işveren, devir tarihinde mevcut iş sözleşmelerinin tarafı olur ve devirden önce doğmuş borçlardan devredenle birlikte sorumlu tutulur (md. 6). Bu nedenle devir öncesi biriken izinler devralandan da istenebilir.

• Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışma: Bu işçiler tam süreli işçilerle aynı izin hakkına sahiptir; izin, izin süresine denk gelen çalışma günlerinde çalışılmayarak kullanılır.

• Uzaktan çalışma: Evden veya uzaktan çalışan işçi de aynı şartlarla izne hak kazanır; izin kaydı ve ispat kuralları aynı şekilde işler.

• Yabancı unsurlu iş ilişkisi: Yurt dışında yerleşik işveren veya yabancı işçi söz konusu olduğunda uygulanacak hukuk 5718 sayılı MÖHUK md. 27 uyarınca belirlenir. Hukuk seçimi yapılsa bile işçiyi koruyan emredici hukuk hükümleri saklıdır.

• Toplu iş sözleşmesi: Toplu iş sözleşmesi izin sürelerini kanundaki asgari sürelerin üzerine çıkarabilir; bu durumda izin ücreti de toplu iş sözleşmesindeki süre üzerinden hesaplanır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Yıllık izin ücreti nedir ve ne zaman istenebilir?

Yıllık izin ücreti, işçinin hak ettiği ancak kullanamadığı izin günlerinin parasal karşılığıdır. İş sözleşmesi sürerken izin ücrete çevrilemez; "izin parasını al ve çalış" türünden bir uygulama hukuken geçersizdir. Alacak, iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olur ve 4857 md. 59 uyarınca fesih tarihindeki ücret üzerinden hesaplanır. İşçi bu tutarı önce arabuluculuk, anlaşma olmazsa iş mahkemesi yoluyla isteyebilir. Zamanaşımı dolmadıkça talep hakkı devam eder.

2. Kaç gün yıllık izin hakkım var?

İzin süresi kıdeme göre belirlenir: bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) 14, beş yıldan fazla on beş yıldan az 20, on beş yıl ve üzeri 26 iş günüdür. Yer altı işlerinde bu sürelere 4 gün eklenir; yani 18, 24 ve 30 gün olur. 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz. Bu süreler asgarî sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir ama azaltılamaz. Hesap, işçinin hak kazandığı her çalışma yılı için ayrı ayrı yapılır.

3. Deneme süresi yıllık izin hakkı için sayılır mı?

Evet, deneme süresi dahil olmak üzere işyerinde geçen süre bir yıllık şartın hesabına katılır (md. 53). İşçi işe girdiği günden itibaren sayılır; işverenin aynı işyerinde veya farklı işyerlerinde geçen çalışma süreleri birleştirilir. Bu nedenle işe giriş tarihi ile bir yıllık sürenin dolma tarihi bordro ve SGK hizmet dökümünden belirlenir. Hakkın doğduğu tarih, sonraki izin hesabının da başlangıç noktasıdır.

4. Bir yıldan az çalıştım; izin ücreti isteyebilir miyim?

Hayır. Bir yıllık çalışma süresi dolmadan izin hakkı doğmaz; bu nedenle işe girişinden üç ay veya on bir ay sonra ayrılan işçi izin ücreti isteyemez. Bir yılı doldurmuş işçinin ise o yıl için doğan izin hakkı vardır ve bunun ücreti fesihte ödenir. Bir yılı doldurduktan sonraki çalışma yılının yarım kalan kısmı için kıst (oranlı) izin ücreti uygulamada kabul görmez. İş sözleşmesi sona ermeden önce hak kazanılmış izinlerin tamamı ücrete dönüşür.

5. Çalışırken kullanmadığım izinlerin parasını isteyebilir miyim?

Hayır. İzin hakkından vazgeçilemez ve sözleşme sürerken izin ücrete çevrilemez; çünkü izin, işçinin dinlenme hakkını korumak için vardır. İşçi, çalışırken yazılı olarak izin talep edebilir ve işveren izin kullandırmakla yükümlüdür. Kullanılmayan izinler birikir ve iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür. Çalışırken imzalanan, izin hakkından vazgeçtiğini belirten belgeler geçersizdir.

6. İstifa edersem veya işten çıkarılırsam izin ücretim kaybolur mu?

Hayır. 4857 md. 59, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde hak kazanılmış ancak kullanılmamış izin ücretinin son ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenmesini emreder. Bu nedenle istifa, işçinin haklı nedenle feshi, işverenin feshi, emeklilik ve işçinin ölümü fark etmeksizin izin ücreti doğar. Kıdem tazminatından farkı budur: kıdem tazminatında fesih nedeni aranırken izin ücretinde aranmaz.

7. İzin hakkım için kaç yıl geriye gidebilirim?

Zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır ve bu süre izin yıllarına göre ayrı ayrı değil, fesih tarihinden başlayarak işler. Dolayısıyla beş yıl önce hak edilmiş ama kullanılmamış izinler de fesih tarihinden sonraki beş yıl içinde dava edilirse ödenir. Örneğin on yıl çalışıp hiç izin kullanmayan işçi, fesihten sonra beş yıl içinde başvurursa on yıllık izin ücretini isteyebilir. Zamanaşımı biten alacak ise mahkemece, davalının zamanaşımı def'inde bulunması hâlinde reddedilir.

8. Zamanaşımı hangi tarihte başlar?

Zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği gün başlar; çünkü izin ücreti ancak fesihle muaccel olur. Sözleşme sürerken hiçbir izin yılı için zamanaşımı işlemez. Fesih tarihi, işçinin SGK çıkış tarihi veya fesih bildiriminin tebliğ tarihi gibi belgelerle gösterilir ve ihtilaf hâlinde mahkeme takdir eder. Arabulucuya başvuru ile son tutanak arasındaki günler süreye sayılmaz.

9. İşveren izin kullandırdığını nasıl ispat eder?

İzin kullandırıldığının ispat yükü işverendedir. İşveren, işçinin imzasını taşıyan yıllık izin kayıt belgesi, izin defteri veya eşdeğer yazılı bir belge sunmalıdır. Belgede izin başlangıç ve bitiş tarihleri ile kullandırılan gün sayısı görülmelidir. İşçinin imzası olmayan veya sonradan hazırlanmış izin listeleri, tek başına yeterli delil sayılmaz. İşveren yazılı belge sunamazsa izin kullanılmamış kabul edilir.

10. Tanık beyanıyla izin kullanıldığı kanıtlanabilir mi?

Yargıtay uygulamasında izin kullandırıldığının ispatı için yazılı belge aranır; yalnızca tanık beyanı genellikle yeterli görülmez. İşveren, izin kullandırıldığını yazılı belgeyle gösteremezse, işçiye yemin teklif edebilir. Yemin teklifi işçi için ciddi bir risktir; bu nedenle yeminin neye ilişkin olacağı önceden dikkatle değerlendirilmelidir. Tanık beyanları, belgeyle desteklenen konularda yardımcı delil olarak değerlendirilir.

11. Bordroda "yıllık izin" yazıyor ve imzam var; ne olur?

İmzalı bordro, o bordroda gösterilen ücretin ödendiğine ilişkin güçlü bir delildir. Ancak bordroda izin ücreti gösterilmiş olsa bile ödeme banka hareketleriyle uyumlu olmalıdır; ödeme yapılmadığı hâlde bordro imzalanmışsa işçi bunu gösteren delillerle itiraz edebilir. Bordrodaki "yıllık izin" ibaresi, izin günlerinin fiilen kullanıldığını tek başına göstermez; bunun için izin belgesi gerekir. Dolayısıyla bordro ve izin belgesi birlikte değerlendirilir.

12. İzin süresine denk gelen hafta tatili ve bayram günleri izinden sayılır mı?

Hayır. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (md. 56). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2026 yılında Adalet Bakanlığı'nın kanun yararına temyiz başvurusu üzerine verdiği kararıyla bu ilkeyi bir kez daha vurgulamıştır. Bu nedenle 14 günlük izin hakkı olan işçi 14 iş günü izin kullanmalıdır; araya hafta tatili girerse izin takvim olarak uzar. İşveren tatil günlerini de izinden düşerek eksik izin kullandırırsa, eksik kalan günlerin ücreti fesihte ödenmelidir.

13. İzin parçalara bölünebilir mi?

İzin, işveren tarafından tek taraflı olarak bölünemez. Taraflar anlaşırsa izin bölümler hâlinde kullanılabilir; ancak bir bölümün on günden az olmaması gerekir (md. 56). Bu kural, işverenin izni birkaç günlük parçalar hâlinde kullandırarak izin hakkının amaç dışı kullanılmasının önüne geçer. İşçi imzası olmadan yapılan bölünmüş kullanım, izin kayıt belgesinde gösterilmiş olsa bile ihtilaflı olur. Bölünen izinlerin her parçası için tarihlerin ayrı ayrı yazılması gerekir.

14. İşveren izin vermeyi reddederse ne yapmalıyım?

İzin dönemlerini önce işveren belirler; işçi ise izni kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce yazılı olarak talep eder (Yönetmelik md. 7). Talebin yazılı olması önemlidir; e-posta veya noter yoluyla yapılan talep daha sonra ispat kolaylığı sağlar. İşveren izin kullandırmazsa, hakkınız kaybolmaz ve fesihte ücrete dönüşür. İzin verilmediği hâlde kendiliğinizden işe gitmemek ise devamsızlık sayılabilir ve fesih sebebi olabilir (md. 25/II-g); bu nedenle bu yolu seçmeden önce yazılı talebinizi ve cevabı saklayın.

15. Arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. İşçi alacağı davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 md. 3/1). Son tutanak dilekçeye eklenmezse mahkeme bir hafta kesin süre verir ve eksik tamamlanmazsa dava usulden reddedilir. Usulden ret kararı esasa girmediğinden yeniden dava açmayı engellemez, ancak zamanaşımı süresi sınırlı kaldığında hak kaybı doğabilir. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa, icra edilebilirlik şerhi verilen anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge olarak icraya konulabilir.

16. Arabuluculuk son tutanağından sonra ne kadar sürede dava açmalıyım?

Kanun, son tutanaktan sonra izin ücreti davası için ayrı bir kısa dava açma süresi koymaz. Esas sınır, beş yıllık zamanaşımıdır ve arabulucuya başvuru ile son tutanak tarihi arasındaki süre bu süreye sayılmaz. Yine de uygulamada son tutanaktan sonra gecikmeden dava açılması önerilir; çünkü delillerin ve izin kayıtlarının korunması zaman geçtikçe zorlaşır. Son tutanakta yer alan tarih, dava açılırken dilekçeye yazılmalıdır.

17. Hangi mahkeme görevli ve yetkili?

Görevli mahkeme iş mahkemesidir (7036 md. 5). Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesi veya işin yapıldığı yer mahkemesidir (md. 6). Eskişehir'de çalışmış bir işçi, davayı Eskişehir İş Mahkemeleri'nde açabilir. Yetkiye ilişkin sözleşme hükmü, işçi aleyhine olsa da geçersizdir. Mahkeme önce görev ve yetkiyi kendiliğinden inceler.

18. Kullandığım izin günü sayısını bilmiyorsam ne yapacağım?

İzin defterleri ve izin kayıt belgeleri işverende bulunduğu için işçi, kullandığı izin günlerinin tam sayısını çoğu zaman bilemez. Bu durumda belirsiz alacak davası (HMK md. 107) açılabilir. İşçi dilekçede asgari bir tutar gösterir ve izin kayıtlarının sunulmasını ister. İşveren belgeleri sunduktan sonra, hesap ortaya çıktığında işçi talebini artırabilir. Bilirkişi raporu da bu hesaba dayanır.

19. İzin ücreti nasıl hesaplanır?

Günlük brüt ücret, aylık brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur ve kullanılmamış her izin günü bu günlük ücretle çarpılır. Hesapta fesih tarihindeki ücret esas alınır (md. 59). Örneğin aylık brüt ücreti 33.030,00 TL olan bir işçinin günlük brüt ücreti 1.101,00 TL'dir ve 10 gün kullanılmamış izin için brüt izin ücreti 11.010,00 TL olur. SGK işçi payı ve vergi kesintileri ödeme anında yapılır. Dava sürecinde hesabı bilirkişi yapar.

20. Fazla mesai, prim ve sosyal yardımlar izin ücretine dahil midir?

Yönetmelik md. 21'e göre izin ücreti hesaplanırken fazla çalışma ücretleri, primler ve sosyal yardımlar dahil edilmez. Hesaplama işçinin esas ücreti üzerinden yapılır. Bu kalemler izin ücretine katılmasa da, kendi hukuki dayanağıyla ayrı alacak olarak istenebilir; örneğin fazla çalışma ücreti md. 41'e göre ayrı hesaplanır. Bu ayırım dava dilekçesinde açıkça gösterilmelidir.

21. Mahkeme brüt mi net mi hükmeder?

Mahkeme izin ücretine brüt tutar üzerinden hükmeder. Brüt tutardan SGK işçi payı ile gelir ve damga vergisi gibi yasal kesintiler, ödeme sırasında işveren tarafından yapılır. İşçinin eline geçen net tutar bu nedenle brüt tutardan düşüktür. Dilekçede talebin brüt olduğunun belirtilmesi, belirsizlikleri önler.

22. Ücretim yüzde veya değişken ise izin ücreti nasıl hesaplanır?

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde izin ücreti, yüzdelerden ayrıca ödenir (Yönetmelik md. 21). Ücreti her ay değişen işçilerde izin ücretinin hangi ücret üzerinden hesaplanacağı somut ücret yapısına göre belirlenir. Bu nedenle son bordrolar, SGK kayıtları ve ücret ekleri bilirkişiye sunulmalıdır. Başvuru sırasında işçinin ücretini gösteren belgeler eksiksiz toplanırsa hesap kolaylaşır.

23. Kısmi süreli çalışanın izin hakkı var mıdır?

Evet. Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan işçiler, tam süreli işçilerle aynı izin hakkına sahiptir ve kısmi süreli olduğu için ayrımcılığa tabi tutulamaz (Yönetmelik md. 13). İzin, izin süresine denk gelen çalışma günlerinde çalışılmayarak kullanılır. İzin ücreti, izin döneminde çalışılması gereken süreye ilişkin ücret üzerinden ödenir.

24. Mevsimlik çalışanın izin hakkı var mıdır?

Bir yıldan kısa süren mevsim veya kampanya işlerinde çalıştırılan işçilere kanunun izin hükümleri uygulanmaz (md. 53). Ancak bu işlerde sürekli çalışan işçiler, Yönetmelik hükümlerinden yararlanır (Yönetmelik md. 12). Bir yıldan uzun süren veya yıldan yıla tekrarlanan ve fiilen kesintisiz iş ilişkisi niteliği taşıyan çalışmalarda mahkeme, gerçek iş ilişkisini inceler. Çalışmanın mevsimlik olup olmadığı ihtilaflı ise sözleşme ve SGK kayıtları delil olarak sunulur.

25. Alt işveren işçisi izin ücretini asıl işverenden isteyebilir mi?

Evet. Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı olan yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 md. 2). Dolayısıyla izin ücreti davası her ikisine birlikte açılabilir. Alt işveren değişse bile aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçinin çalışma süreleri birleştirilerek kıdem hesaplanır. Bu nedenle işçi, her alt işverende geçen süreleri SGK dökümüyle belgelemelidir. Muvazaa varsa işçi baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.

26. İşyeri devrinde izin ücretini kimden isteyebilirim?

İşyeri veya işyerinin bir bölümü devredildiğinde, devir tarihinde mevcut iş sözleşmeleri devralan işverene geçer (md. 6). Devirden önce doğan borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumlu olur. Dolayısıyla devir öncesinde biriken izinler için izin ücreti davası devralan veya devreden işverene ya da her ikisine karşı açılabilir. Hangi işverenin sorumlu olacağı devir tarihi ve belgelerle belirlenir. İşyeri devrinin gerçekleşip gerçekleşmediği ihtilaflı ise mahkeme bu konuyu da inceler.

27. İbranname imzaladım; izin ücretimi isteyebilir miyim?

İbra, ancak iş sözleşmesinin sona ermesinden en az bir ay sonra yapılırsa geçerlidir; yazılı olmalı ve hangi alacağın ne kadar ödendiğini açıkça göstermelidir (TBK md. 420). İzin ücreti ödenmemiş olmasına rağmen genel ifadelerle "tüm haklarımı aldım" denilen ibranameler, izin ücreti bakımından bağlayıcı değildir. İbranamede izin ücretinin ödendiği gösterilmişse, ödemenin gerçek olduğunun banka kayıtlarıyla desteklenmesi gerekir. Ödeme yapılmamışsa, ibranamedeki genel ifadeler tek başına izin ücreti alacağını sona erdirmez ve mahkeme ibranamenin kapsamını delillerle birlikte değerlendirir.

28. Ücretsiz izin veya mazeret izinleri yıllık izinden sayılır mı?

Hayır. Yönetmeliğe göre yıl içinde verilen diğer ücretli veya ücretsiz izinler, dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez. İşveren, işçiye ayrıca verdiği mazeret iznini yıllık izinden düşemez. Bu nedenle işveren bu günleri yıllık izin sayıp izin defterine yazmışsa, bu kayıt hatalı olabilir. İşçi, mazeret izni günlerinin yanı sıra yıllık izin günlerinin de kullanılmadığını dile getirebilir.

29. İhbar süresi içinde yıllık izin kullanılabilir mi?

Hayır. İş sözleşmesi feshedildiğinde verilen bildirim süresi ve iş arama izinleri yıllık izinle iç içe geçirilemez (Yönetmelik). Bildirim süresinde işçiye yıllık izin kullandırmış gibi gösterilirse, o günler izin sayılmaz ve kullanılmamış izin ücreti ödenir. İşveren izni ihbar süresinden bağımsız kullandırmak istiyorsa bunu fesih bildiriminden önce yapmalıdır. Bu nedenle fesih tarihine yakın dönemde yazılmış izin belgeleri mahkemede dikkatle incelenir.

30. İzin süresinde başka bir işte çalışırsam ne olur?

İzin süresinde ücret karşılığı başka bir işte çalışıldığı tespit edilirse, işveren işçiye ödediği izin ücretini geri alabilir (md. 58). Bu kural, iznin dinlenme amacını korur. İspat işverene aittir; işveren başka işte çalışıldığını SGK giriş bildirgesi veya tanık beyanıyla gösterebilir. Geri alma talebi de ayrı bir dava ya da karşı dava konusu olabilir.

31. İzin ücreti ne zaman ödenmelidir?

İşveren, izin ücretini işçi izne başlamadan önce peşin veya avans olarak ödemek zorundadır (md. 57). Yönetmelik, izin dönemine denk gelen diğer ücret ve ücret niteliğindeki hakların da izin dönemiyle ilgili olarak ödenmesini ister. İş sözleşmesi sona erdiğinde ise kullanılmamış izin ücreti fesih tarihinde muaccel olur. Ödenmeyen ücret için temerrüt doğar ve faiz işler. Peşin ödeme yapılmamış olması, tek başına izin hakkını ortadan kaldırmaz.

32. İşverene idari para cezası uygulanır mı?

Evet. İzin hükümlerine aykırı davranılması, örneğin izni yasaya aykırı bölmek, izin ücretini ödememek veya eksik ödemek 4857 sayılı Kanun'da idari para cezasıyla yaptırıma bağlanmıştır. Ceza, her çalışan için ayrı uygulanır ve tutarı her yıl yeniden değerleme oranıyla belirlenir. İdari para cezası, işçinin izin ücreti alacağını ortadan kaldırmaz; her iki süreç birbirinden bağımsızdır. Denetimi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş müfettişleri yapar.

33. Doğum izni ve raporlu günler izin hakkını etkiler mi?

Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları analik izni süreleri, yıllık izin hakkı bakımından çalışılmış gibi sayılır (md. 55). İş kazası ve hastalık nedeniyle çalışılamayan bazı süreler de belirli sınırlar içinde aynı şekilde değerlendirilir. Bu nedenle bu süreler işçinin bir yıllık çalışma şartını tamamlamasını engellemez. Hangi sürenin ne kadarının sayılacağı, SGK ve işyeri kayıtlarındaki raporlara göre belirlenir.

34. Dava açmak ne kadara mal olur; harç ve vekâlet ücretini kim öder?

2026 yılında asliye mahkemelerinde dava açılış harcı 732,00 TL, nispi karar ve ilam harcı oranı binde 68,31'dir; peşin harç, karar ve ilam harcının dörtte biridir. Bunlara tebligat ve bilirkişi için yatırılan gider avansı eklenir. Dava sonunda harç, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti, haksız çıkan tarafa yükletilir; kısmen kabulde kabul ve ret oranına göre paylaştırılır. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa ayrıca dava açmaya gerek kalmaz. Maddi durumu yetersiz olan işçi adli yardım talep edebilir.

35. İzin ücreti davasında avukat tutmak gerekli mi?

Kanun avukat zorunluluğu getirmez; işçi davayı kendisi de açabilir. Ancak izin hesabı, ispat yükü, belirsiz alacak davasının kurulması, zamanaşımının hesaplanması ve ibranamenin değerlendirilmesi teknik bilgi gerektirdiğinden hukuki destek faydalıdır. Zamanaşımı süresine yakın bir dosyada gecikme, hak kaybına yol açabilir. Arabuluculuk toplantısından önce hesap yapılması da pazarlık gücünü artırır. İzin ücreti ve diğer işçilik alacakları için Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ ile görüşebilirsiniz.

Sonuç

Yıllık ücretli izin ücreti, bir yıl çalışan her işçinin 4857 sayılı İş Kanunu md. 53–59 uyarınca hak ettiği ve çalışırken paraya çevrilemeyen bir izin hakkının, iş sözleşmesinin sona ermesiyle doğan ödeme karşılığıdır. İzin gün sayısı kıdeme göre 14, 20 veya 26 iş günüdür; hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz. İznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir ve ancak imzalı izin belgesiyle ya da izin defteriyle yapılır. Alacak, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde, önce arabulucuya başvurularak ve son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava edilir.

İşçi açısından en önemli adımlar; belgeleri toplamak, izin hakkını hesaplamak, zamanaşımı tarihini takvime işlemek ve ibraname imzalamadan önce ödemeyi netleştirmektir. İşveren açısından ise imzalı izin kayıtları tutmak, izin günlerini hafta tatilleri hariç hesaplamak ve fesihte bakiye izin ücretini son ücretle ödemek en güvenli yoldur. Somut durumunuz için izin hesabının ve arabuluculuk sürecinin birlikte planlanması gerekiyorsa Eskişehir Avukat Beyhan CAYMAZ'a başvurabilirsiniz.